Aşağıda biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışını etkileyen fiziki ve beşerî faktörler ile bu faktörlerin ekosistemler üzerindeki etkilerine dair ��rnek durumlar verilmiştir. Sol sütundaki faktörleri, sağ sütundaki doğru örnek durumlarla eşleştiriniz.
- Yüksek engebeli dağlık alanlarda yükseltiye bağlı olarak sıcaklığın düzenli şekilde azalmasıBitki örtüsünün yamaç boyunca dikey yönde kuşaklar (geniş yapraklı, karışık, iğne yapraklı ormanlar ve alpin çayırlar) oluşturması
- Toprak gözenekliliğinin az olması ve geçirimsiz killi tabakaların varlığıToprağın havalanmasının zorlaşması ve aşırı su birikimi nedeniyle kök çürümesine hassas bitki türlerinin bölgeden elenmesi
- Endüstriyel tarım faaliyetleri kapsamında tek bir ürün türünün geniş alanlarda yetiştirilmesiMonokültür tarım uygulamaları nedeniyle bölgedeki yerel biyoçeşitliliğin ve genetik çeşitliliğin ciddi oranda azalması
- Yıllık sıcaklık farkının az, nem ve yağış miktarının yıl boyunca çok yüksek olmasıYıl boyunca yeşil kalabilen, dikey tabakalaşmanın belirgin olduğu ve tür zenginliği en fazla olan orman biyomunun gelişmesi
Cevap
Sol sütundaki 'yükseltiye bağlı sıcaklığın azalması' ifadesi sağ sütundaki 'bitki örtüsünün dikey yönde kuşaklar oluşturması' ile; 'geçirimsiz killi tabakaların varlığı' ifadesi 'kök çürümesine hassas türlerin elenmesi' ile; 'monokültür tarım' ifadesi 'yerel biyoçeşitliliğin azalması' ile; 'sıcaklık ve nemin yıl boyu yüksek olması' ifadesi ise 'tür zenginliği en fazla olan orman biyomunun gelişmesi' ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede; dağlık alanlardaki dikey sıcaklık değişimi dikey bitki kuşaklarıyla, toprağın geçirimsiz killi yapısı kök oksijensizliğiyle, monokültür tarım beşerî tahribatla ve yıl boyu nemli/sıcak iklim ise ekvatoral orman zenginliğiyle doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Biyoçeşitliliğin dağılışında fiziki (iklim, yer şekilleri, toprak) ve beşerî faktörlerin (tarım ve arazi kullanımı) rolleri ve yeryüzündeki somut etkileri.