Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorGüneydoğu Anadolu Projesi (GAP)

Aşağıdaki haritada Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki iller renklendirilerek gösterilmiştir.

[Harita]

Bu bölgede uygulanan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında gerçekleştirilen yatırımların coğrafi, ekonomik ve ekolojik etkileriyle ilgili olarak;

I. Sulama kanallarının devreye girmesiyle Şanlıurfa ve Mardin gibi ovalarda nadas tarımı azalmış; pamuk ekim alanları hızla genişlerken kırmızı mercimeğin ekim nöbetindeki oransal payı düşmüştür.
II. Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde inşa edilen Atatürk, Karakaya ve Ilısu gibi barajlarla enerji üretimi artırılmı��; akış rejiminin kontrol altına alınması sınır aşan sular bağlamında kıyıdaş ülkelerle olan su paylaşımı anlaşmazlıklarını tamamen sonlandırmıştır.
III. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte tarım dışı sektörler de gelişmiş; Gaziantep başta olmak üzere bölge genelinde tarıma dayalı sanayi kollarının payı artmış ve bölge dışına olan mevsimlik tarım işçisi göçü tamamen durmuştur.
IV. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin güneyindeki düzlüklerde sulu tarımla birlikte aşırı ve yanlış sulama yöntemlerinin tercih edilmesi, taban suyunun yükselmesine ve buharlaşmanın da etkisiyle toprakta tuz birikimine (tuzlanma) yol açmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. I ve IVCevap
  3. C
    II ve III
  4. D
    I, II ve IV
  5. E
    I, III ve IV

Cevap

I ve IV
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile birlikte sulama olanaklarının artması nadas alanlarını azaltmış, pamuk gibi endüstri bitkilerinin üretimini artırırken mercimek gibi kuru tarım ürünlerinin payını azaltmıştır. Aynı zamanda bilinçsiz sulama ovalarda taban suyunu yükseltip tuzlanmaya neden olmuştur. Bu doğrultuda I ve IV numaralı öncüller doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
GAP'ın bölgedeki tarımsal ürün desenine ve nadas alanlarına etkisini değerlendirmek.
Sulamayla Şanlıurfa ve Mardin ovalarında nadas alanları azalmış, pamuk ekimi artmış ve mercimek ekimi oransal olarak azalmıştır. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
Sulama olanaklarının artması, kurak bölgelerde nadası azaltırken suya ihtiya�� duyan sanayi bitkilerinin tarımını teşvik eder.
2
Baraj yapımının jeopolitik etkilerini analiz etmek.
Fırat ve Dicle üzerindeki barajlar enerji üretimine katkı sağlasa da sınır aşan sular sorunu komşu ülkelerle tamamen çözülememiş, jeopolitik gerginlikler devam etmiştir. Dolayısıyla II. öncül yanlıştır.
Türkiye'nin su akışını kontrol etme kapasitesi, alt kıyıdaş ülkeler olan Suriye ve Irak ile ilişkilerde hassas bir konu olmaya devam etmektedir.
3
Sosyo-ekonomik gelişmeleri ve göç hareketlerini incelemek.
Projeyle bölgede tarıma dayalı sanayi gelişmiş, göç hızı azalmıştır ancak bölgeden mevsimlik tarım işçisi göçü tamamen durmamıştır. Dolayısıyla III. öncül yanlıştır.
Sosyal projeler ve ekonomik canlanma göçü hafifletir ancak yapısal işgücü dinamikleri nedeniyle mevsimlik göç tamamen sonlanmamıştır.
4
Sulu tarımın ekolojik sonuçlarını değerlendirmek.
Aşırı ve bilinçsiz sulama, düzlük ovalarda taban suyunun yükselmesine ve şiddetli buharlaşmayla toprakta tuz birikimine yol açarak erozyon ve çoraklaşma gibi sorunlara neden olmuştur. Dolayısıyla IV. öncül doğrudur.
Drenaj yetersizliği ve yanlış sulama teknikleri, kurak ve yarı kurak bölgelerdeki sulu tarım alanlarında tuzlanma riskini artırır.

Anahtar Kavram

Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) fiziki, ekonomik ve sosyal çevreye etkileri
Bu soruyu puanla

Konular

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)

Bu konudan daha fazla soru