Soru

Zorluk: Çok zorÜlkelerin Gelişmişlik Düzeylerini Belirleyen Kriterler

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde kullanılan kriterlerin her biri, ülkenin sosyo-ekonomik yapısına dair farklı bir boyutu analiz etmeyi sağlar. Aşağıda verilen gelişmişlik ölçütleri ile bu ölçütlerin sosyo-ekonomik yapıdaki karşılıklarını ve önemini doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Demografik Göstergeler (Yaş Yapısı ve Bağımlılık Oranı)Gelişmiş ülkelerde yaşlı bağımlı nüfus oranının yüksek olmasına karşın, gelişmemiş ülkelerde çocuk bağımlı nüfus oranının yüksek olmasına yol açan temel belirleyicidir.
  • Sektörel İstihdam Yapısı (Ekonomik Faaliyet Kolları)Birincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranının azalıp, üçüncül ve dördüncül faaliyetlerin payının artması, ülkenin ekonomik yapısal dönüşümünü simgeler.
  • İnsani Gelişme Endeksi (İGE / HDI)Bir ülkedeki gelir düzeyi, okuryazarlık oranı, okullaşma süresi ve ortalama yaşam beklentisi gibi çok boyutlu değişkenleri sentezleyerek refah düzeyini ölçer.
  • Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge YatırımlarıÜretimde yüksek katma değerli ürünlerin payının artmasını sağlayarak küresel pazarda rekabet gücünü belirler ve beşeri sermayenin niteliğini doğrudan yansıtır.

Cevap

Demografik Göstergeler ifadesi bağımlı nüfus oranını açıklayan ifadeyle; Sektörel İstihdam Yapısı ifadesi ekonomik faaliyet kollarının dönüşümünü açıklayan ifadeyle; İnsani Gelişme Endeksi ifadesi çok boyutlu refah ölçütlerini açıklayan ifadeyle; Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge Yatırımları ifadesi ise katma değerli ürün üretimi ve küresel rekabeti açıklayan ifadeyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede: Demografik Göstergeler yaşlı ve çocuk bağımlı nüfus analiziyle; Sektörel İstihdam Yapısı ekonomik faaliyetlerin birincilden üçüncül/dördüncüle doğru kaymasıyla; İnsani Gelişme Endeksi eğitim, sağlık ve geliri kapsayan çok boyutlu yapısıyla; Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge ise yüksek katma değerli üretim ve küresel rekabet gücüyle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sol ögenin (Demografik Göstergeler) analiz edilmesi
Demografik göstergeler nüfusun yapısı ile ilgilidir. Doğum oranlarının düşük olduğu gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfus bağımlılığı, doğum oranlarının yüksek olduğu gelişmemiş ülkelerde çocuk bağımlı nüfus oranı belirgindir. Bu durum ikinci sağ ifadeyle eşleşir.
Yaş yapısı ve bağımlılık oranının gelişim düzeyine göre nüfustaki yansımalarını belirlemek.
2
İkinci sol ögenin (Sektörel İstihdam Yapısı) analiz edilmesi
Sektörel istihdam yapısı, aktif nüfusun birincil (tarım), ikincil (sanayi), üçüncül (hizmet) gibi sektörlerdeki dağılımını gösterir. Tarımda çalışanların azalıp hizmet ve bilgi teknolojilerinde çalışanların artması yapısal dönüşümü gösterir ve dördüncü sağ ifadeyle eşleşir.
Ekonomik faaliyet kollarının istihdamdaki payının gelişmişlik seviyesiyle olan ilişkisini saptamak.
3
Üçüncü sol ögenin (İnsani Gelişme Endeksi) analiz edilmesi
İGE; yalnızca ekonomik üretimi değil, yaşam kalitesini belirleyen eğitim (okullaşma, okuryazarlık) ve sağlık (yaşam beklentisi) bileşenlerini de içerir. Bu durum üçüncü sağ ifadeyle eşleşir.
İnsani Gelişme Endeksi'nin çok boyutlu yapısını tanımlamak.
4
Dördüncü sol ögenin (Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge Yatırımları) analiz edilmesi
Ar-Ge yatırımları doğrudan yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı üretim yapısını simgeler. Bu durum birinci sağ ifadeyle eşleşir.
Teknoloji ve Ar-Ge'nin üretimdeki rolünü ve küresel rekabetteki önemini açıklamak.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeyini belirleyen demografik, sektörel, insani ve teknolojik kriterlerin analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla