Soru

Zorluk: ZorAnadolu Medeniyetleri

Hitit Kralı Telipinu, taht kavgalarını önlemek amacıyla kendi adıyla anılan fermanında tahta geçiş kurallarını kesin bir sıraya bağlamış; ayrıca kralın, hanedan üyelerini keyfî olarak cezalandırmasını yasaklayarak bu konudaki yargı yetkisini Pankuş adı verilen soylular meclisine devretmiştir.

Bu reformların yapıldığı dönem göz önünde bulundurulduğunda, Telipinu Fermanı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Taht verasetini yasal kurallara bağlayarak taht kavgalarını engellemeyi ve merkezî otoriteyi korumayı amaçlamıştır.
  2. B
    Hükümdarın hanedan üyeleri üzerindeki sınırsız cezalandırma yetkisini kısıtlayarak hukukî sınırlandırmalar getirmiştir.
  3. Kralın tüm yetkilerini halkın seçtiği temsilcilerden oluşan bir meclise devretmesiyle Anadolu'da ilk demokratik yönetim modelini kurmuştur.Cevap
  4. D
    Pankuş Meclisinin yargı yetkisini genişleterek kralın keyfî yönetim uygulamalarının önüne geçilmesini sağlamıştır.
  5. E
    Yazılı bir belge olarak yürürlüğe girmesiyle Hitit devlet geleneğinde hukuk kurallarının kurumsallaşmasına katkı sağlamıştır.

Cevap

Kralın tüm yetkilerini halkın seçtiği temsilcilerden oluşan bir meclise devretmesiyle Anadolu'da ilk demokratik yönetim modelini kurmuştur.
Telipinu Fermanı ile krallık sistemi son bulmamış ve Pankuş Meclisi de halk tarafından seçilen demokratik bir kurum olmamıştır; aksine soylulardan oluşan aristokratik bir meclistir. Dolayısıyla bu fermanla demokratik bir cumhuriyet modeline geçildiği iddiası tarihsel açıdan yanlıştır ve bu nedenle doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Fermandaki veraset ve yetki sınırlandırmasıyla ilgili verilen ifadeleri analiz etmek.
Fermanın taht kavgalarını önleme amacı güttüğü ve kralın yetkilerini (yargı) kısıtladığı anlaşılır.
Sorudaki seçeneklerin doğruluk derecesini belirlemek için öncelikle fermanın getirdiği değişiklikleri tespit etmek gerekir.
2
Pankuş Meclisinin yapısını ve niteliğini değerlendirmek.
Pankuş Meclisinin halk tarafından seçilen demokratik bir kurum değil, soylulardan oluşan aristokratik bir meclis olduğu belirlenir.
İlk Çağ Anadolu medeniyetlerindeki yönetim biçimlerinin sınıfsal yapısını doğru analiz etmek için gereklidir.
3
Anakronizm ve kavramsal hataları belirleyerek yanlış olan yargıyı seçmek.
İlk Çağ Hitit Devleti'nde modern anlamda halk egemenliğine dayalı demokratik bir cumhuriyet modeline geçildiği iddiasının yanlış olduğu saptanır.
Tarihsel olayları kendi döneminin şartlarına göre değerlendirme ve anakronizm yanılgısına düşmeme becerisini göstermek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Hitit Devleti Yönetim Yapısı ve Telipinu Fermanı'nın Hukuki Niteliği
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla