Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları ve Bölge Sınıflandırması

Bölge sınırlarının belirlenmesinde kullanılan kriterler şekilsel (homojen) ve işlevsel (fonksiyonel) olmak üzere iki temel yaklaşıma dayanır. Türkiye'de hayata geçirilen bölgesel kalkınma projeleri (GAP, DAP, DOKAP, KOP gibi) belirli bir kalkınma amacına yönelik oluşturulmuş işlevsel plan-proje bölgeleridir. Bu projelerin sınırları çoğunlukla idari il sınırları esas alınarak çizilse de, projelerin hedefleri ve kapsadıkları alanlar homojen şekilsel bölge kriterleriyle de yakından ilişkilidir.

Buna göre, bölgesel kalkınma projeleri ve bölge sınıflandırmasıyla ilgili;

I. Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP), bir akarsu havzasının hidrografik sınırlarını temel alarak yapılandırıldığı için fiziki özelliklere göre belirlenmiş homojen (şekilsel) bölge sınırlarıyla tamamen örtüşür ve işlevsel bölge niteliği taşımaz.

II. Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) sınırları içerisindeki tüm illerin coğrafi özellikleri aynı olmadığından (örneğin Samsun, Ordu gibi kıyı illeri ile Çorum, Amasya gibi iç kesim illerinin iklim ve yer şekli özellikleri farklıdır), bu proje bölgesi homojen bir fiziki şekilsel bölge özelliği göstermez.

III. Bölgesel kalkınma projelerinin tamamında temel hedef, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak olduğundan, bu projelerin hepsi tek tip sanayileşmeyi ve hizmet sektörünü geliştirmeyi öncelikli amaç edinerek aynı beşerî şekilsel bölge grubunda toplanır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. Yalnız IICevap
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Yalnız II ifadesinin yer aldığı seçenektir.
İkinci öncülde verilen DOKAP sınırlarının homojen bir fiziki bölge özelliği göstermediği yargısı doğrudur. Bölgesel kalkınma projeleri idari sınırlar esas alınarak oluşturulmuş işlevsel (plan-proje) bölgeleridir. DOKAP'ın kapsadığı Rize, Artvin gibi kıyı illerinde nemli Karadeniz iklimi ve dağlık yer şekilleri egemenken; projeye sonradan eklenen Çorum, Amasya ve Tokat gibi iller iç kesimde yer alır ve karasal/yarı kurak iklim ile daha az engebeli yer şekli özellikleri gösterir. Bu nedenle bu işlevsel bölge, homojen bir fiziki bölge niteliği taşımaz. Birinci öncüldeki havza sınırlarının fiziki sınırlarla tamamen örtüştüğü ve işlevsel nitelikte olmadığı ifadesi yanlıştır. Üçüncü öncüldeki projelerin tek tip sanayileşmeyi hedeflediği ifadesi de yanlıştır, çünkü her projenin öncelikli amaçları bölgenin özgün potansiyeline göre şekillenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Bölge türlerini (şekilsel ve işlevsel) tanımlayarak bölgesel kalkınma projelerinin hangi gruba girdiğini belirlemek.
Bölgesel kalkınma projeleri (GAP, DAP, DOKAP vb.) belirli bir merkeze bağlı plan, program ve yönetim süreçlerini kapsadığından 'işlevsel (fonksiyonel) plan-proje bölgeleri' kapsamındadır. Birinci öncüldeki YHGP'nin işlevsel b��lge olmadığı ifadesi bu nedenle yanlıştır.
Kalkınma projelerinin idari ve yönetimsel yapısını tespit etmek.
2
DOKAP illerini coğrafi özellikleri açısından analiz etmek.
DOKAP kapsamında Rize ve Trabzon gibi kıyı illerinin yanı sıra Çorum, Amasya gibi iç kesim illeri de yer alır. Bu iller arasında iklim ve yer şekilleri yönünden büyük farklar olduğundan, proje sınırları homojen bir fiziki bölge teşkil etmez. Dolayısıyla ikinci öncül doğrudur.
DOKAP'ın fiziki coğrafya özelliklerindeki çeşitliliği değerlendirmek.
3
Kalkınma projelerinin hedeflerini karşılaştırarak beşerî şekilsel bölge ilişkisini incelemek.
Projelerin hedefleri aynı değildir. GAP sulama ve tarım odaklıyken, ZBKP ağır sanayi ve madencilik odaklıdır. Hepsinin tek tip sanayileşmeyi hedeflediği ve aynı beşerî şekilsel grupta olduğu iddiası yanlıştır. Üçüncü öncül bu nedenle elenir.
Projelerin bölgesel uzmanlaşma farklarını ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Bölgesel kalkınma projeleri işlevsel plan-proje bölgeleridir. Sınırları idari esaslara göre çizildiği için fiziki homojenliği her zaman yansıtmaz.
Bu soruyu puanla

Konular

Bölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları ve Bölge Sınıflandırması