Türkiye'nin Cumhuriyet tarihi boyunca uyguladığı nüfus politikaları, ekonomik ve sosyal gerekçeler doğrultusunda dönemler hâlinde farklılık göstermiştir. Aşağıda Türkiye'nin nüfus politikalarındaki tarihsel dönemler ve bu dönemlerin sosyo-ekonomik gerekçeleri ile o dönemlerde gerçekleştirilen yasal-kurumsal düzenlemeler verilmiştir.
Buna göre, sol sütunda yer alan nüfus politikası dönemlerini sağ sütundaki uygun hukuki ve kurumsal düzenlemelerle eşleştiriniz.
- - Dönemi: Savaştan yeni çıkmış ülkenin iş gücü açığını kapatmak, askeri gücü artırmak ve tarımsal üretimi desteklemek amacıyla nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen süreç.Çok çocuklu annelere madalya verilmesi, doğum kontrol yöntemlerinin yasaklanması, kürtajın suç sayılması ve belirli sayıda çocuğu olan ailelerin yol vergisinden muaf tutulması.
- - D��nemi: Hızlı nüfus artışının ekonomik kalkınma hızını yavaşlatması, işsizliğe ve çarpık kentleşmeye yol açması nedeniyle ilk kez nüfus artış hızını düşürmeyi hedefleyen planlı dönem.Aile Planlaması Kanunu'nun çıkarılması, gebeliği önleyici yöntemlerin ithalat ve dağıtım yasağının kaldırılarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde Nüfus Planlaması Genel Müdürlüğü'nün kurulması.
- - Dönemi: Küresel ekonomik entegrasyon ve serbest piyasa koşullarına geçişle birlikte nüfusun niceliğinden ziyade niteliğini (eğitim, sağlık, yaşam standardı) artırmaya odaklanan geçiş süreci.Nüfus politikalarının doğrudan kalkınma planlarında niceliksel hedeflerle sınırlanmayıp bireylerin üreme sağlığı haklarının korunması ve bebek ölüm hızının düşürülmesi gibi sosyal reformlara ağırlık verilmesi.
- ve Sonrası Dönem: Doğurganlık oranlarının hızla düşerek nüfusun yaşlanma eğilimine girmesi ve demografik fırsat penceresinin kapanması riski karşısında nüfus artış hızını tekrar yükseltmeyi amaçlayan dinamik nüfus yapısını koruma süreci.Nüfus Hizmetleri Kanunu'nda değişiklikler yapılması, çalışan annelere esnek çalışma modelleri sunulması ve çocuklu ailelere yönelik doğrudan maddi yardımlar ile kreş desteklerinin yasal güvenceye kavuşturulması.
Cevap
- dönemi ile yol vergisi muafiyeti ve çok çocuklu annelere madalya uygulaması; - dönemi ile Aile Planlaması Kanunu ve Nüfus Planlaması Genel Müdürlüğü; - dönemi ile üreme sağlığı hakları ve kalkınma planlarında niteliğe odaklanma; ve sonrası dönemi ile çalışan annelere yönelik esnek çalışma ve kreş destekleri eşleşmektedir.
Türkiye'de Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uygulanan nüfus politikaları dört ana dönemde toplanır. - döneminde uygulanan nüfus artırıcı önlemler çok çocuklu ailelerin yol vergisinden muaf tutulması ve madalya verilmesi ile eşleşir. - planlı dönemi, kalkınma planları doğrultusunda aile planlamasına geçişi ve Aile Planlaması Kanunu'nu kapsar. - dönemi, nicelikten çok niteliksel gelişime ve üreme sağlığına odaklanılan süreçtir. sonrası ise doğurganlığın düşüşünü engellemek amacıyla esnek çalışma ve kreş yardımları gibi teşvikleri içerir. Bu durum doğru eşleşmenin temelini oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'nin nüfus politikalarının tarihsel gerekçeleri ile uygulanan yasal ve kurumsal düzenlemeler arasındaki ilişki.