Soru

Zorluk: Çok zorBesin Zinciri ve Enerji Akışı

Bir göl ekosisteminde tarımsal faaliyetlerden sızan kimyasal kirleticilerin (ağır metaller) birikimi ve enerji akışının dinamiklerini inceleyen bir ekolog, şu bulgulara ulaşmıştır:

* Birincil üretici olan fitoplanktonların anlık biyokütlesi (ayakta kalan ürün), birincil tüketici olan zooplanktonlar��n biyokütlesinden bazı dönemlerde daha düşük ölçülmüştür.
* Güneşten ekosisteme giren enerjinin büyük kısmı bir sonraki trofik düzeye aktarılamamış, yalnızca sınırlı bir oranı bir üst basamağa geçebilmiştir.
* Sucul besin zincirinin en üst basamağında yer alan balıkçıl kuşların dokularındaki kimyasal kirletici derişiminin, üreticilerinkine göre çok daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Bu göl ekosistemindeki madde ve enerji akışı ile ilgili;

I. Fitoplankton biyokütlesinin zooplanktonlardan az olduğu dönemlerde, enerji piramidi de ters (tabanı dar, tavanı geniş) bir yapı gösterir.

II. Ekosistemdeki enerji akışı tek yönlüdür ve üst trofik düzeylere doğru gidildikçe her basamakta enerjinin yaklaşık %90\%90'ı solunum ve ısı kaybı gibi nedenlerle çevreye yayılır.

III. En üst trofik düzeydeki canlılarda biyolojik birikimin (toksik madde miktarı) en yüksek olması, enerji aktarım verimliliğinin üst basamaklara gidildikçe arttığını gösterir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. Yalnız IICevap
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Yalnız II ifadesi doğrudur.
Doğru yanıt 'Yalnız II' ifadesidir. Çünkü ekosistemdeki enerji akışı güneşten üreticilere ve oradan tüketicilere doğru tek yönlüdür ve her trofik düzeyde enerjinin yaklaşık %90\%90'ı solunum ve ısı kaybı nedeniyle çevreye verilir, sadece yaklaşık %10\%10'u bir üst düzeydeki canlının bünyesine aktarılır. Bu da termodinamik kurallarına uygun olarak enerji piramidinin her zaman dik olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Fitoplankton ve zooplankton biyokütle ilişkisini analiz etmek.
Sucul ekosistemlerde üreticilerin (fitoplankton) hızlı üreme ve tüketilme döngüsünden dolayı anlık biyokütleleri bazen tüketicilerden (zooplankton) az olabilir. Ancak enerji piramidi biyokütleden ba��ımsız olarak her zaman tabandan tavana doğru daralan (dik) bir yapı göstermek zorundadır çünkü üst basamaklara aktarılan enerji miktarı asla artamaz. Dolayısıyla I. öncül yanlıştır.
Biyokütle piramidi ile enerji piramidinin farkını ortaya koymak.
2
Enerji akışının yönünü ve aktarım oranını değerlendirmek.
Ekosistemlerde enerji akışı güneşten başlayıp üretici, tüketici ve ayrıştırıcılara doğru tek yönlü gerçekleşir. Her trofik düzeyde enerjinin sadece yaklaşık %10\%10'u bir üst düzeydeki canlının bünyesine aktarılır. Kalan yaklaşık %90\%90'lık kısım ise solunum, metabolik faaliyetler ve ısı enerjisi olarak çevreye salınır. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
%10\%10 kuralı ve enerji kaybı mekanizmasını doğrulamak.
3
Biyolojik birikim ile enerji aktarım ilişkisini incelemek.
Besin zincirinde yukarı çıkıldıkça biyolojik birikim (dokulardaki toksik madde oranı) artar. Bu durum enerji aktarım verimliliğinin artmasından değil, ağır metallerin vücuttan atılamaması ve üst düzey tüketicilerin enerji ihtiyaçlarını karşılamak için çok fazla sayıda alt düzey canlıyla beslenmek zorunda olmasından kaynaklanır. Dolayısıyla III. öncül yanlıştır.
Biyolojik birikimin nedenini açıklamak.

Anahtar Kavram

Besin zincirinde trofik düzeyler arasında enerjinin tek yönlü akışı, %10\%10 kuralı çerçevesinde her basamakta enerjinin azalması ve buna bağlı olarak enerji piramidinin her zaman dik kalması zorunluluğu.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla