İslam ahlakında, bireyin hem diğer bireylere hem de tüm topluma karşı olan sorumlulukları kul hakkı kapsamında değerlendirilir. Bu hakların ihlal edilmesi, toplumsal huzuru ve adaleti zedeleyen ciddi ahlaki sapmalara yol açar.
Buna göre, sol sütunda verilen toplumsal ahlak ve kul hakkı ihlaliyle ilgili kavramları, sağ sütundaki en uygun tanımları ile eşleştiriniz.
- İltimasBir işe alım, atama veya hak dağıtımı sürecinde ehliyet, liyakat ve adalet ilkelerini göz ardı ederek yakınları veya belirli kişileri haksız yere kayırmak.
- Kamu HakkıToplumun tamamına ait olan ortak kaynakları, devlet mülkünü veya kamu bütçesini usulsüz yollarla kişisel çıkarları için kullanarak bütün vatandaşların hakkına girmek.
- RüşvetYetki sahibi bir kimsenin, kendi görev alanına giren bir işi yasalara aykırı olarak yapması veya yapmaması karşılığında gayrimeşru yollarla maddi veya manevi menfaat elde etmesi.
- SuizanBir kimsenin davranışı veya niyeti hakkında kesin ve kanıta dayalı bir bilgiye sahip olmadan, onun kötü bir iş peşinde olduğuna dair olumsuz bir yargıya varmak.
Cevap
İltimas kavramı üçüncü açıklamayla (ehliyet ve liyakat ilkelerini göz ardı ederek yakınları kayırmak), Kamu Hakkı dördüncü açıklamayla (toplumun ortak kaynaklarını usulsüz yollarla kişisel çıkarlar için kullanmak), Rüşvet ikinci açıklamayla (yetki sahibine gayrimeşru menfaat sağlamak) ve Suizan ise birinci açıklamayla (kesin bilgi olmadan olumsuz yargıya varmak) eşleşir.
Eşleştirmede; İltimas adam kayırma ve liyakatsizliği ifade eden üçüncü açıklamayla; Kamu Hakkı orman, su ve devlet malı gibi tüm toplumun hakkını kapsayan dördüncü açıklamayla; Rüşvet yetkili kişiye menfaat sağlama durumunu anlatan ikinci açıklamayla; Suizan ise kesin kanıt olmadan kötü düşünmeyi ifade eden birinci açıklamayla tam olarak eşleşmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İslam ahlakında toplumsal ilişkileri düzenleyen kul hakkı ve bu hakkın ihlaline sebep olan temel ahlaki sapmalar (iltimas, rüşvet, kamu hakkı ihlali, suizan).