Soru

Zorluk: Çok zorCumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu

Wong: (...) Efendim, siz Batılılar her şeyi merak edersiniz ama ruhuna inemezsiniz. Bu maymunun beynini canlıyken yemek, sadece damak zevki değildir. Bir felsefedir, bir yaşam gücüdür.

Jonathan: Harika! İşte aradığım egzotizm bu! Sermayemi bu Doğu mistisizmiyle taçlandıracağım. Betty, bu anı kameraya kaydetmelisin. Biz Teksas'ta petrol fışkırtırken buradaki vahşi ama mistik enerjiyle bütünleşmeliyiz.

Betty: Jonathan, içimde tarif edilmez bir tiksinti var. Hayvanın gözlerindeki o çaresiz dehşet... Biz dünyaya medeniyet ve teknoloji ihraç ettiğimizi iddia ederken bu ilkel vahşete ortak mı olacağız?

İçerik, üslup ve şahıs kadrosu dikkate alındığında Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosundan alınan bu sahne ve ait olduğu eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Türk tiyatrosunda epik tiyatro türünün kurucusu kabul edilen Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı adlı eserinden alınan bu diyaloglar; gecekondu insanının düzene karşı başkaldırısını ve sınıf bilincini yabancılaştırma efekti gibi tekniklerle eleştirel bir biçimde işler.
  2. B
    Orhan Asena'nın kaleme aldığı ve tarihi-mitolojik tiyatro geleneğinin seçkin bir örneği olan Gilgameş destanından uyarlanan bu eserde; ölümsüzlük arayışı içindeki insanın doğaya ve tanrılara karşı verdiği varoluş mücadelesi modern bir dramatik dille çözümlenir.
  3. Absürt (uyumsuz) tiyatro çizgisinde yazılan ve Güngör Dilmen'e ait olan bu eser, kapitalist dünya görüşünün pragmatik ve sömürgeci yapısı ile Doğu mistisizmini karşı karşıya getirerek insani değerlerin yozlaşmasını grotesk bir kurguyla işler.Cevap
  4. D
    Osmanlı tarihini ve taht kavgalarını psikolojik derinlikle sahneye taşıyan Turan Oflazoğlu'nun Deli İbrahim tragedyasından alınan bu sahnede; iktidar hırsının bireysel ve toplumsal yıkıma yol açan kaçınılmaz sonuçları klasik trajedi kurallarına bağlı kalınarak yansıtılır.
  5. E
    Köy ve kasaba gerçekliğini toplumsal gerçekçi bir çizgiyle tiyatroya aktaran Necati Cumalı'nın Susuz Yaz adlı yapıtından alınan bu kesit; kırsal kesimdeki su ve toprak mülkiyeti kavgasını, töre baskısını ve bireysel ihtirasları lirik bir üslupla sahneye taşır.

Cevap

Absürt tiyatro çizgisinde yazılan ve Güngör Dilmen'e ait olan bu eser, kapitalist dünya görüşünün pragmatik ve sömürgeci yapısı ile Doğu mistisizmini karşı karşıya getirerek insani değerlerin yozlaşmasını grotesk bir kurguyla işler.
Doğru seçenek olan ve Güngör Dilmen'in 'Canlı Maymun Lokantası' eserini belirten yargı doğrudur. Eser, Türk tiyatrosunda absürt (uyumsuz) tiyatronun ilk ve en başarılı örneği kabul edilir. Oyunda Teksaslı zengin petrol kralı Jonathan ve eşi Betty'nin balayı için gittikleri Hong Kong'daki bir lokantada yaşadıkları absürt olaylar üzerinden kapitalizmin sömürgen yapısı, materyalizm ve Doğu-Batı çatışması grotesk bir dille eleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki şahıs kadrosunu (Bayan Wong, Jonathan, Betty) ve olay örgüsünün merkezindeki 'canlı maymun beyni yeme' eylemini incelemek.
Bu sıra dışı ve grotesk durumun Türk edebiyatında absürt tiyatronun başyapıtlarından biriyle örtüştüğü belirlenir.
Eserin ayırt edici temel motifleri ve karakterleri yazar ve esere ulaşmak için birincil ipucudur.
2
Metnin üslubunu, Doğu-Batı çatışmasına yönelik sömürgecilik ve kapitalizm eleştirilerini barındıran tematik yapısını analiz etmek.
Eserin pragmatik/materyalist Batı zihniyeti ile egzotik/mistik Doğu arasındaki tezatlığı absürt ögelerle işleyen 'Canlı Maymun Lokantası' oyunu olduğu netleştirilir.
Tematik analiz, oyunun sadece olay örgüsünü değil, yazarın ele aldığı felsefi ve toplumsal altyapıyı da doğrulamamızı sağlar.
3
Cumhuriyet Dönemi tiyatro yazarlarından Güngör Dilmen'in sanat anlayışını ve absürt tiyatrodaki yerini değerlendirmek.
Güngör Dilmen'in mitoloji ve absürt ögeleri kullanarak evrensel temaları işlediği ve bu oyunun da söz konusu yönelimi tam olarak yansıttığı saptanır.
Yazarın genel sanat çizgisi ile tespit edilen eserin uyuşması, doğru şıkkı belirleme sürecinin edebi tarihsel zeminini oluşturur.
4
Çeldirici seçeneklerde yer alan diğer tiyatro yazarlarını (Haldun Taner, Orhan Asena, Turan Oflazoğlu, Necati Cumalı) ve onların eser/tür özelliklerini karşılaştırmak.
Epik tiyatro, tarihi trajedi, kırsal/toplumsal gerçekçi tiyatro gibi diğer seçeneklerin metindeki modern-absürt tarzla uyuşmadığı görülür ve doğru seçeneğe ulaşılır.
Dönemin diğer önemli tiyatro eğilimlerinin elenmesi, ulaşılan sonucun kesinliğini doğrular.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi tiyatrosunda absürt (uyumsuz) tiyatro akımı ve Güngör Dilmen'in eserleri
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla