Soru

Zorluk: Ortaİktisadi Hayatla İlgili Dinî Meseleler

Bir e-ticaret platformunda satıcı olan Ahmet Bey, piyasada talebi çok yüksek olan ancak tedariki azalan bir temizlik ürününün elindeki tüm stoklarını satıştan çekmiştir. Ahmet Bey, ürünün piyasada tamamen tükenmesini bekleyip fiyatların normalin çok üzerine çıkmasının ardından elindeki stokları yüksek fiyattan piyasaya sürmeyi planlamaktadır.

Buna göre Ahmet Bey’in gerçekleştirmeyi planladığı bu eylem, İslam iktisat ahlakındaki a��ağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir ve yasaklanmasının temel ahlaki gerekçesi nedir?

  1. A
    Riba - Sermayenin emek harcanmaksızın, sadece zaman unsuru kullanılarak haksız şekilde artırılması
  2. B
    Gaben-i fahiş - Alışveriş esnasında malın gerçek değerinin çok üzerinde fahiş bir fiyatla satılarak alıcının aldatılması
  3. İhtikar - Ürünlerin piyasadan çekilerek yapay darlık oluşturulması ve tüketicinin temel ihtiyaçlar üzerinden sömürülmesiCevap
  4. D
    İsraf - Sahip olunan kaynakların ve malların gereksiz yere harcanarak toplumsal refahın tüketilmesi
  5. E
    Necş - Alıcı olmadığı hâlde fiyatı artırmak amacıyla yapay teklifler verilerek alıcının zarara uğratılması

Cevap

İhtikar - Ürünlerin piyasadan çekilerek yapay darlık oluşturulması ve tüketicinin temel ihtiyaçlar üzerinden sömürülmesi
İhtikar (karaborsacılık), piyasadaki tüketim mallarını toplayıp stoklayarak yapay bir kıtlığa yol açmak ve bu yolla fiyatların fahiş derecede yükselmesini sağlayarak haksız kazanç elde etmektir. Ahmet Bey'in e-ticaret platformundaki stokları çekerek fiyat artışı beklemesi bu kavramla doğrudan uyuşur ve bu durum tüketicileri sömürdüğü için dinen yasaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki olay ve eylemin niteliğini belirlemek
Ahmet Bey'in malı stoklayıp piyasada yapay bir darlık yaratmayı ve fiyatların aşırı yükselmesini bekleyerek kazanç sağlamayı planladığı tespit edilmiştir.
Soruda anlatılan ticari eylemin ahlaki sınırlarını çizmek ve İslam hukukundaki karşılığını bulmak için durum analizi yapılmalıdır.
2
Tespit edilen eylemi iktisat ahlakındaki terimlerle karşılaştırmak
Malı stoklayıp pahalılaşmasını bekleyerek piyasaya sürme eyleminin İslam iktisat terminolojisinde 'ihtikar' (karaborsacılık) kavramına karşılık geldiği belirlenmiştir.
Haksız kazanç yollarının fıkhi tanımları incelenerek senaryodaki eylemin tam adı konulmalıdır.
3
Kavramın yasaklanma gerekçesini toplumsal ahlak açısından değerlendirmek
İhtikarın yasaklanma nedeninin, toplumsal refahı bozması, yapay darlık üreterek tüketicileri temel ihtiyaç maddeleri üzerinden mağdur etmesi ve haksız bir sömürü ortamı yaratması olduğu sonucuna varılmıştır.
Kavramın sadece ismini bilmek yeterli olmayıp, aynı zamanda dinin bu konudaki ahlaki ve hukuki yasaklama mantığı analiz edilmelidir.

Anahtar Kavram

İhtikar (Karaborsacılık)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla