Examkin

Soru

Zorluk: ZorDivânu Lugâti't-Türk

XI. yüzyılda kaleme alınan ve Türk yazı dilinin en eski ve en kapsamlı sözlüğü olan *Divânu Lugâti't-Türk*, Türk kültür ve edebiyat tarihi açısından paha biçilmez bir yere sahiptir. Eser, yalnızca bir sözlük olmayıp aynı zamanda Türk boylarının dilleri, ağızları, edebiyatları, yaşayışları, gelenekleri ve coğrafyaları hakkında çok zengin bilgiler barınd��rmaktadır.

Bu parçadan ve eserin genel özelliklerinden hareketle *Divânu Lugâti't-Türk* ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Eserde yer alan 'sagu' örnekleri, Türk edebiyatındaki ilk yas şiirleri olup bu türün Divan edebiyatındaki karşılığı olan 'ağıt' ile Halk edebiyatındaki karşılığı olan 'mersiye'nin ilk örneklerini oluşturur.
  2. B
    Aruz ölçüsü ve mesnevi nazım şekliyle didaktik tarzda kaleme alınan eser, Abbasi Halifesi Ebu'l-Kasım Abdullah'a sunulmuş olup Karahanlı sahasında aruzla yazılan ilk edebî metin olma özelliğine sahiptir.
  3. Arap dilcisi Halil bin Ahmed'in sözlükçülük metodundan esinlenilerek Arapça yazılan eser; içerdiği halk şiiri örnekleri, atasözleri ve ilk Türk dünyası haritasıyla Türk dilinin ve kültürünün en önemli kaynaklarındandır.Cevap
  4. D
    Edip Ahmet Yükneki tarafından derlenen ve Türk boylarının coğrafi sınırlarını gösteren bir dünya haritasını da barındıran eser, Türkçenin Arapçadan üstün bir dil olduğunu bilimsel yollarla kanıtlamak amacıyla yazılmıştır.
  5. E
    Karahanlı Türkçesiyle yazılan didaktik nitelikteki eser, dinî-tasavvufî Türk şiirinin 'hikmet' adı verilen ilk örneklerini barındırması bakımından Türk tasavvuf edebiyatının ilk eseri kabul edilir.

Cevap

Arap dilcisi Halil bin Ahmed'in sözlükçülük metodundan esinlenilerek Arapça yazılan eserin; içerdiği halk şiiri örnekleri, atasözleri ve ilk Türk dünyası haritasıyla Türk dilinin ve kültürünün en önemli kaynaklarından biri olduğunu belirten yargıdır.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, Kaşgarlı Mahmud bu eşsiz eserini Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin Arapça ile eş değer bir zenginliğe sahip olduğunu göstermek amacıyla Arapça olarak yazmıştır. Eseri tasnif ederken Arap sözlükçülük geleneğinin kurucusu Halil bin Ahmed'in sisteminden esinlenmiştir. Eser sadece kelime anlamları vermez; sözlü döneme ait koşuk, sagu, sav gibi edebi ürünleri derleyerek günümüze ulaştırmış ve sonuna ilk Türk dünyası haritasını eklemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserin dilini ve yazılış metodunu belirlemek.
Divânu Lugâti't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek amacıyla Arapça olarak kaleme alınmış ve Arap sözlükçülük metodolojisi izlenmiştir.
Öğrencilerin eserin yazım dilinin Arapça olduğunu ve klasik Arap dil bilimi yöntemlerinden esinlendiğini ayırt etmesi gerekir.
2
İçerdiği halk edebiyatı verilerini ve yardımcı unsurları kontrol etmek.
Eserde İslamiyet öncesi sözlü döneme ait koşuk, sagu ve sav örnekleri ile Türk dünyasını gösteren bir harita yer almaktadır.
Eserin ansiklopedik ve derleme yönünü tespit etmek doğruluğu kesinleştirir.
3
Diğer geçiş dönemi eserleri ve kavramlarıyla karşılaştırıp yanlış seçenekleri elemek.
Sagu eşleştirmesindeki hata (ağıt-mersiye yer değişimi) ile Kutadgu Bilig, Atabetü'l-Hakayık ve Divân-ı Hikmet'e ait özelliklerin elenmesi sağlanır.
Geçiş dönemi eserlerinin birbiriyle karıştırılan biçimsel ve içeriksel farklarını netleştirmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün Yapısal ve İçerik Özellikleri
Bu soruyu puanla

Konular

Divânu Lugâti't-Türk

Bu konudan daha fazla soru