Soru

Zorluk: OrtaKüresel İklim Değişimi, Sera Etkisi ve Sonuçları

Küresel iklim değişiminde rol oynayan ve sıcaklık artışını daha da tetikleyen pozitif geri besleme (albedo geri beslemesi) mekanizmasının gerçekleşme aşamalarını, ilk basamaktan son basamağa doğru neden-sonuç ilişkisine uygun şekilde sıralayınız.

  1. 1Fosil yakıt kullanımı ve sanayi faaliyetleri sonucu atmosferdeki sera gazı oranının artmasıyla küresel ortalama sıcaklıkların yükselmesi
  2. 2Sıcaklık artışına bağlı olarak kutup bölgeleri ve dağ zirvelerindeki kalıcı kar ve buzul örtülerinin erimeye başlaması
  3. 3Güneş ışınlarını yüksek oranda yansıtan beyaz buzul örtülerinin ortadan kalkarak yerini koyu renkli deniz ve kara yüzeylerine bırakması
  4. 4Açığa çıkan koyu renkli yüzeylerin etkisiyle yeryüzünün albedo oranının azalması ve daha fazla güneş enerjisini soğurması
  5. 5Soğurulan güneş enerjisinin artmasıyla yeryüzünün daha fazla ısınması ve küresel sıcaklık artışının daha da hızlanması

Cevap

Doğru sıralama; sera gazı birikimiyle küresel sıcaklıkların artması, buzulların erimesi, koyu renkli yüzeylerin açığa çıkması, yansıtma oranının (albedo) azalarak soğurmanın artması ve bu durumun sıcaklık artışını daha da hızlandırması şeklindedir.
Küresel ısınmanın pozitif geri besleme (albedo) mekanizması, dışsal bir etkiyle sıcaklıkların artması sonucu buzulların erimesi, eriyen alanlarda koyu yüzeylerin açığa çıkması, bunun sonucunda güneş enerjisi yansıtmasının (albedo) azalıp soğurmanın artması ve nihayetinde bu ısının küresel sıcaklıkları daha da yükseltmesi şeklinde gerçekleşen dairesel ve birbirini besleyen bir neden-sonuç ilişkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk tetikleyici faktörün belirlenmesi
İnsan faaliyetleri sonucu sera gazlarının artması ve buna bağlı olarak küresel sıcaklıkların yükselmesi ilk basamaktır.
Döngünün başlayabilmesi için öncelikle sıcaklıkları artıracak bir dış etkinin (sera etkisi artışı) meydana gelmesi şarttır.
2
Sıcaklık artışının doğrudan fiziksel sonucunun bulunması
Sıcaklıkların artmasıyla kutuplardaki ve yüksek dağlardaki kar ve buzul örtüleri erimeye başlar.
Artan sıcaklıklar kriyosferdeki (buz küre) buz kütlelerinin erime eşiğini aşmasına yol açar.
3
Erime sonrası yüzeyde meydana gelen değişimin incelenmesi
Eriyen buzulların altından daha koyu renkli kara ve okyanus yüzeyleri açığa çıkar.
Buzul örtüsü ortadan kalktığında altındaki coğrafi ortam (koyu renkli toprak veya su) görünür hale gelir.
4
Yüzey değişimi ile albedo ilişkisinin kurulması
Koyu yüzeylerin artmasıyla yeryüzünün albedo (yansıtma) oranı düşer ve güneş enerjisi soğurması artar.
Koyu renkli cisimler üzerlerine düşen ışığı beyaz yüzeylere göre çok daha az yansıtır ve bünyelerinde tutar.
5
Soğurulan enerjinin sisteme geri besleme etkisinin analiz edilmesi
Yeryüzünde biriken ısı enerjisi artarak küresel ısınma sürecini daha da hızlandırır.
Soğurulan fazla enerji atmosferin ve yeryüzünün daha da ısınmasına yol açarak döngüyü pozitif yönde besler.

Anahtar Kavram

Albedo ve Pozitif Geri Besleme Mekanizmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla