Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKarlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile Değişen Osmanlı Siyaseti

Kutsal İttifak Savaşları'nı sonlandıran Karlofça (1699) ve İstanbul (1700) antlaşmalarının ardından Osmanlı bürokrasisinde Reisülküttabın önemi artmış, geleneksel 'cihad' ve tek taraflı barış dikte etme siyasetinin yerini sınırların korunması ve diplomatik müzakereler almıştır. Bu doğrultuda Osmanlı Devleti, Avusturya ile olan sınır belirleme çalışmalarında ilk kez tarafsız komisyonlar kurulmasını ve sınır çizgilerinin haritalandırılmasını kabul etmiştir. Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'nin dış siyaseti ve egemenlik anlayışında yaşanan değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Sınırların tespiti için ortak komisyonların kurulmasıyla egemenlik hakkının ve sınır kavramının coğrafi olarak somutlaştığı
  2. B
    Askeri üstünlüğe dayalı tek taraflı güç kullanımından, müzakere ve denge esaslı çok taraflı diplomasiye geçiş yapıldığı
  3. C
    Dış işlerinin yönetiminin reisülküttaba devredilmesiyle birlikte bürokratik mekanizmanın askeri sınıfa karşı güç kazandığı
  4. Batı'da yaşanan askeri başarısızlıklar karşısında, Avrupalı devletlerin iç işlerine müdahalesini engellemek için kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırıldığıCevap
  5. E
    Uluslararası ilişkilerde 'mütekabiliyet' esasına dayalı modern diplomasi kurallarının Osmanlı yönetimince kabullenilmeye başlandı��ı

Cevap

Batı'da yaşanan askeri başarısızlıklar karşısında, Avrupalı devletlerin iç işlerine müdahalesini engellemek için kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırıldığı
Osmanlı Devleti, Batı karşısında askeri güç kaybettiği Karlofça ve İstanbul antlaşmaları sonrasında kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırmamış, aksine Avrupalı büyük güçlerin (İngiltere ve Hollanda gibi) arabuluculuğuna ihtiyaç duyduğundan bu devletlerin ekonomik ve siyasi ayrıcalıklarını sürdürmelerine izin vermiştir. Kapitülasyonların tamamen kaldırılması ancak Yeni Türk Devleti döneminde Lozan Antlaşması ile mümkün olabilmiştir. Bu nedenle kapitülasyonların bu dönemde kaldırıldığı yönündeki ifade söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel sürecin analizi
Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları sürecinde Osmanlı Devleti'nin büyük toprak kayıpları yaşayarak savunma ve mevcudu koruma siyasetine geçtiği belirlenir.
Osmanlı dış politikasındaki zihniyet değişiminin askeri başarısızlıklar temelinde şekillendiğini anlamak için gereklidir.
2
Bürokratik ve diplomatik gelişmelerin değerlendirilmesi
Reisülküttabın yetkilerinin artması bürokrasinin sivil karakter kazanmasını sağlarken, sınır tespiti için komisyon kurulması modern sınır ve egemenlik anlayışının yerleşmeye başladığını gösterir.
Öncüllerde yer alan idari ve coğrafi değişimlerin doğruluğunu test etmek için gereklidir.
3
Kapitülasyonlar politikasının incelenmesi
XVII. yüzyıl sonu ve XVIII. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'nin diplomatik destek bulabilmek amacıyla Avrupalı devletlere verilen kapitülasyonları kaldırmak yerine bunları genişlettiği ve kalıcı hale getirdiği (örneğin 1740 kapitülasyonları) tespit edilir.
Kapitülasyonların kaldırıldığına dair ifadenin tarihsel olgularla ve kronolojiyle açıkça çeliştiğini ortaya koymak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Osmanlı diplomasisinde mütekabiliyet, sınır egemenliği ve bürokratik dönüşüm
Bu soruyu puanla

Konular

Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile Değişen Osmanlı Siyaseti