Soru

Zorluk: ZorI. ve II. Köktürk Devletleri

Köktürk tarihiyle ilgili aşağıda verilen gelişmeleri kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

  1. 1İstemi Yabgu döneminde Sasanilerle askeri ittifak kurularak İpek Yolu egemenliği amacıyla Akhun (Eftalit) Devleti'nin tasfiye edilmesi
  2. 2Tapo Kağan'ın Budizm dinini benimseyip halkına kabul ettirmeye çalışmasıyla devlet kademelerinde ve kurultayda iç huzursuzluğun baş göstermesi
  3. 3Çin esaretinde yaşayan Türklerin bağımsızlıklar��nı geri kazanmak adına Kürşad önderliğinde Çin sarayına yönelik ihtilal girişiminde bulunması
  4. 4İlteriş Kağan'dan sonra tahta geçen Kapgan Kağan ve Vezir Tonyukuk'un askeri faaliyetleri sonucu sınırların Maveraünnehir ve Demir Kapı'ya ulaştırılması
  5. 5Kül Tigin ve Bilge Kağan anısına Türk tarihi ve edebiyatının ilk Türkçe yazılı belgeleri olan anıtların Ötüken'de dikilmesi

Cevap

Doğru kronolojik sıralama: İstemi Yabgu döneminde Akhun Devleti'nin tasfiye edilmesi (I. Köktürk), Tapo Kağan'ın Budizm yayma çabaları (I. Köktürk), Kürşad İhtilali (Esaret dönemi), sınırların Demir Kapı'ya ulaştırılması (II. Köktürk) ve Kül Tigin ile Bilge Kağan anıtlarının dikilmesi (II. Köktürk) şeklindedir.
Kronolojik gelişim incelendiğinde; ilk olarak 557 yılında İstemi Yabgu liderliğinde Sasanilerle Akhun Devleti'ne karşı ittifak kurulmuş; ardından 572-581 yılları arasında Tapo Kağan Budizm'i kabul ederek iç huzursuzluğa yol açmış; 630'larda başlayan esaret döneminde 639 yılında Kürşad İhtilali gerçekleşmiş; 682'de kurulan II. Köktürk Devleti'nde Kapgan Kağan döneminde (yaklaşık 701) sınırlar Demir Kapı'ya kadar genişletilmiş ve nihayet 732 ile 735 yıllarında Orhun Anıtları dikilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Köktürk Devleti'nin dış politikadaki en önemli adımlarından birini belirlemek
İstemi Yabgu döneminde Sasanilerle yapılan ittifak sonucu Akhun Devleti'nin yıkılması (557) en erken tarihli olaydır.
Bu gelişme devletin batı kanadı kurulduktan kısa bir süre sonra, İpek Yolu ticaretini denetlemek amacıyla yapılmıştır.
2
I. Köktürk Devleti'nin zayıflama sürecindeki dini-kültürel gelişmeleri belirlemek
Tapo Kağan'ın Budizm'i kabul etmesi ve halka yaymak istemesiyle yaşanan iç huzursuzluk (572-581) ikinci sıradadır.
Bu gelişme I. Köktürk Devleti'nin ikiye bölünmesinden ve esaret sürecinden hemen önceki döneme rastlar.
3
Çin esareti (fetret) dönemindeki bağımsızlık girişimini tespit etmek
Kürşad İhtilali (639) üçüncü sıradadır.
Bu olay I. Köktürk Devleti'nin yıkılması ile II. Köktürk Devleti'nin kurulması arasındaki esaret döneminde vuku bulmuştur.
4
II. Köktürk Devleti'nin yükselme dönemindeki askeri yayılmayı belirlemek
Kapgan Kağan ve Vezir Tonyukuk'un Demir Kapı seferi (~701) dördüncü sıradadır.
II. Köktürk Devleti kurulduktan sonra gücünün zirvesine bu dönemde ulaşmıştır.
5
II. Köktürk Devleti'nin sonlarındaki kültürel ve yazılı gelişmeyi saptamak
Orhun Anıtları'nın dikilmesi (732-735) en son sıradadır.
Bu anıtlar devletin kültürel ve siyasi olgunluğa ulaştığı, yıkılışından önceki son parlak dönemde dikilmiştir.

Anahtar Kavram

I. ve II. Köktürk Devletlerinin Siyasi ve Kültürel Gelişmeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla