Soru

Zorluk: OrtaBiyoçeşitliliği Etkileyen Fiziki ve Beşeri Faktörler

Aşağıda biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışını etkileyen bazı ekolojik durumlar ve bu durumların ortaya çıkmasında rol oynayan temel faktörler verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki temel faktörleri doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Enlem derecesinin artmasına bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının daralmasıyla birlikte bitki örtüsünün geniş yapraklı, karışık ve iğne yapraklı ormanlar şeklinde kuşaklar oluşturması.İklim Faktörü (Sıcaklık ve yağışın enlemsel dağılışı)
  • Dağlık alanlarda yükselti ve eğim şartlarının kısa mesafede değişmesine bağlı olarak nem ve sıcaklık değerlerinin farklılaşmasıyla bitki ve hayvan türlerinin çeşitlilik göstermesi.Yer Şekilleri Faktörü (Yükselti, eğim ve bakı özellikleri)
  • Kalsiyum karbonat bakımından zengin kireç taşlarının yaygın olduğu arazilerde, su tutma kapasitesinin düşüklüğü nedeniyle kurakçıl bitki türlerinin ekosisteme hâkim olması.Toprak Faktörü (Toprağın fiziksel ve kimyasal yapısı)
  • Endüstriyel üretim süreçlerinde atmosfere salınan gazların asit yağmurlarına yol açarak ormanlık alanlardaki canlı türlerinin yaşam döngüsünü olumsuz etkilemesi.Beşerî Faktörler (Sanayileşme ve beşerî müdahaleler)

Cevap

Enlem derecesinin artmasıyla ormanların kuşaklar oluşturması 'İklim Faktörü' ile; yükselti ve eğime bağlı kısa mesafedeki değişimler 'Yer Şekilleri Faktörü' ile; kalsiyum karbonatlı kireç taşı arazilerindeki bitki örtüsü 'Toprak Faktörü' ile; endüstriyel üretim kaynaklı asit yağmurları ise 'Beşerî Faktörler' ile eşleşir.
Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı bitki kuşakları iklimle; yükselti ve eğim gibi morfolojik unsurlar yer şekilleriyle; kireç taşı ve toprak geçirgenliği toprak özellikleriyle; sanayi ve çevre kirliliği gibi durumlar ise beşerî faaliyetlerle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadedeki 'enlem' ve 'güneş ışınlarının geliş açısı' gibi kavramların hangi temel coğrafi unsuru temsil ettiğini belirleyiniz.
Bu kavramlar sıcaklık kuşaklarını ve dolayısıyla iklim faktörünü ifade eder. Bu nedenle ilk ifade İklim Faktörü ile eşleşir.
Sıcaklık ve yağış gibi unsurlar iklimin temel bileşenleridir ve canlı dağılışını enlem derecelerine göre doğrudan sınırlandırırlar.
2
İkinci ifadedeki 'dağlık alanlar', 'yükselti' ve 'eğim' şartlarının biyoçeşitliliğe etkisini analiz ediniz.
Bu özellikler yer şekillerini tanımlar. Bu nedenle ikinci ifade Yer Şekilleri Faktörü ile eşleşir.
Yükselti ve eğim, kısa mesafelerde mikroklimalar yaratarak biyoçeşitliliğin yerel düzeyde zenginleşmesini sağlar.
3
Üçüncü ifadedeki 'kalsiyum karbonat', 'kireç taşı' ve 'su tutma kapasitesi' gibi fizikokimyasal özellikleri değerlendiriniz.
Bu özellikler toprağın ve ana kayanın fiziksel/kimyasal yapısını gösterir. Bu nedenle üçüncü ifade Toprak Faktörü ile eşleşir.
Toprağın mineral içeriği, geçirgenliği ve nemliliği, o toprak üzerinde tutunabilecek bitki türlerini doğrudan belirler.
4
Dördüncü ifadedeki 'endüstriyel üretim' ve 'asit yağmurları' etkisini canlılar açısından yorumlayınız.
Sanayi faaliyetleri insan kökenli olduğundan bu durum beşerî faktörleri temsil eder. Bu nedenle dördüncü ifade Beşerî Faktörler ile eşleşir.
İnsanların sanayi, tarım ve yerleşme gibi faaliyetleri ekosistemlerin doğal dengesini bozarak biyoçeşitliliği doğrudan veya dolaylı olarak etkiler.

Anahtar Kavram

Biyoçeşitliliğin dağılışını etkileyen fiziki ve beşerî faktörlerin sınıflandırılması ve ekolojik etkileri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla