Examkin

Soru

Zorluk: ZorKutadgu Bilig

Kutadgu Bilig, Türk edebiyatında İslamiyet'in kabulünden sonraki ilk büyük eser olması sebebiyle köklü bir kültürel ve edebi değişimin izlerini taşır. Eser, bir yandan eski Türk devlet geleneğini ve töresini yaşatırken diğer yandan yeni kabul edilen İslam dininin getirdiği ahlaki ve hukuki değerleri bu yapıya entegre eder. Bu sentez, hem biçimsel hem de içeriksel düzeyde esere bir 'geçiş dönemi' karakteri kazandırır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig'in 'geçiş dönemi' niteliğini yansıtan özelliklerinden biri olarak değerlendirilemez?

  1. A
    Karahanlı Türkçesinin dil özelliklerini yansıtan metinde, Türkçe sözcüklerin egemenliğinin korunmasıyla birlikte İslamiyet'in kabulüyle dile giren Arapça ve Farsça bazı dinî, siyasi terimlerin ilk kez kullanılmaya başlanması
  2. B
    Eski Türk şiirinin geleneksel nazım birimi olan dörtlüklerin ve heceyi çağrıştıran ritimlerin, yeni kabul edilen İslam kültürü dairesine ait aruz vezni ve mesnevi nazım biçimiyle aynı metinde bir arada kullanılması
  3. Vahdet-i vücut anlayışı çerçevesinde şekillenen tasavvufi düşüncenin ve ilahi aşk temasının, hece ölçüsüyle yazılan hikmetler aracılığıyla halkı eğitmek amacıyla eserin temel felsefesi olarak belirlenmesiCevap
  4. D
    Dört alegorik karakterden biri olan Odgurmış'ın şahsında temsil edilen zühd ve dünya işlerinden uzaklaşma düşüncesinin tartışılmasına rağmen, eserin genelinde topluma karışıp hizmet etmenin daha üstün bir ahlaki değer olarak savunulması
  5. E
    Devlet yönetimi ve toplumsal düzen konuları ele alınırken, Hun ve Göktürklerden beri süregelen geleneksel 'töre' kavramının, İslami adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle sentezlenerek ideal bir hükümdarlık modeli sunulması

Cevap

Vahdet-i vücut anlayışı çerçevesinde şekillenen tasavvufi düşüncenin ve ilahi aşk temasının, hece ölçüsüyle yazılan hikmetler aracılığıyla halkı eğitmek amacıyla eserin temel felsefesi olarak belirlenmesi
Doğru seçenek olan ifadedeki vahdet-i vücut felsefesi, ilahi aşk teması ve hece ölçüsüyle yazılan 'hikmet' kavramları Hoca Ahmet Yesevi'nin Divân-ı Hikmet adlı eserine aittir. Yusuf Has Hacib'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig ise alegorik bir siyasetnamedir. Eserde ahlak, devlet yönetimi ve adalet gibi dünyevi/idari konular aruz vezniyle ve mesnevi nazım biçimiyle işlenmiştir; dolayısıyla eserin temel felsefesi tasavvufi bir nitelik taşımaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kutadgu Bilig'in 'geçiş dönemi' nitelikleri hem biçim hem de içerik açısından analiz edilir.
Karahanlı Türkçesiyle yazılması, aruz ve mesnevi kullanımına rağmen dörtlük/hece izleri taşıması biçimsel; töre-İslam sentezi ve zühd-hizmet tartışması ise içeriksel olarak bu nitelikleri doğrular.
Eserin geçiş dönemi karakterini belirleyen temel unsurları ortaya koymak gerekir.
2
Seçeneklerde yer alan felsefi ve edebi iddialar geçiş dönemi eserleriyle karşılaştırılır.
Vahdet-i vücut, ilahi aşk ve hikmet kavramlarının Ahmet Yesevi'nin Divân-ı Hikmet eseriyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenir.
Kutadgu Bilig'in bir siyasetname olduğu ve tasavvufi/mistik bir temele dayanmadığı gerçeğini doğrulamak gerekir.
3
Kutadgu Bilig'de zühd (Odgurmış) ile toplumsal hizmet (Ögdülmiş) arasındaki münazaranın sonucu değerlendirilir.
Yusuf Has Hacib'in inziva hayatı yerine topluma karışıp hizmet etmeyi daha üstün tuttuğu görülür.
Eserin genel felsefesinin tasavvufi mistisizmden ziyade dünyevi ahlak ve devlet yönetimi olduğunu göstermek gerekir.

Anahtar Kavram

Kutadgu Bilig'in Geçiş Dönemi Özellikleri ve Edebi Felsefesi
Bu soruyu puanla

Konular

Kutadgu Bilig

Bu konudan daha fazla soru