Soru

Zorluk: ZorBölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları ve Bölge Sınıflandırması

Bölge sınırlarının belirlenmesinde kullanılan kriterler şekilsel ve işlevsel olmak üzere ikiye ayrılır. Şekilsel bölgeler somut ve homojen özelliklere (fiziki veya beşerî) dayanırken, işlevsel bölgeler ekonomik, idari veya planlama odaklı etkileşim merkezlerini temsil eder. Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri (GAP, DAP, DOKAP vb.) de birer işlevsel planlama bölgesidir. Bu projelerin temel çıkış noktası bazen bir akarsu havzası (YHGP), bazen bir sulama potansiyeli (GAP, KOP), bazen de maden kaynakları (ZBKP) gibi şekilsel bölge özellikleri olsa da projelerin resmi uygulama sınırları bu fiziki veya ekonomik unsurlara göre değil, idari sınırlara (il sınırlarına) göre çizilir.

Buna göre, Türkiye'deki bölgesel kalk��nma projelerinin sınırları ve amaçları ile bölge sınıflandırması ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP), çıkış noktası itibarıyla hidrografik bir havzayı esas alsa da yasal sınırları il sınırları temel alınarak çizildiği için işlevsel planlama bölgesi özelliği taşır.
  2. B
    Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP) kapsamındaki illerin taş kömürü ve demir-çelik sanayisi gibi ekonomik şekilsel bölge ortaklıklarına sahip olması, projenin işlevsel kalkınma bölgesi olma niteliğini ortadan kaldırmaz.
  3. Bölgesel kalkınma projelerinin sınırları, projeye temel oluşturan coğrafi unsurların (akarsu havza sınırları, maden yataklarının yayılımı vb.) do��al sınırlarıyla birebir çakıştığından, bu projeler aynı zamanda doğal şekilsel bölge olarak sınıflandırılır.Cevap
  4. D
    Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile tarımsal sulama ve enerji üretiminin; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ile turizm, ulaşım ve hayvancılığın ön plana çıkarılması, projelerin bölgelerin özgün potansiyeline göre tasarlandığını gösterir.
  5. E
    Kalkınma projelerinin uygulanması ve yönetimi sürecindeki bütçe planlamaları, koordinasyon toplantıları ve kamu yatırımlarının dağıtılması gibi faaliyetler, bu projelerin işlevsel bölge yapısında olmasının doğal bir sonucudur.

Cevap

Bölgesel kalkınma projelerinin sınırlarının, projeye temel oluşturan coğrafi unsurların doğal sınırlarıyla birebir çakıştığını ve bu projelerin doğal şekilsel bölge olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Bölgesel kalkınma projelerinin sınırlarının doğal unsurların yayılış sınırlarıyla çakıştığını ve bunların doğal şekilsel bölge olduğunu savunan ifade yanlıştır. Kalkınma projeleri işlevsel planlama bölgeleridir ve yasal uygulama sınırları idari (il) sınırlara göre çizilir. Dolayısıyla bu ifade temel bölge sınıflandırması ilkelerine ve Türkiye'deki uygulamalara aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kalkınma projelerinin sınırlarının nasıl belirlendiğini analiz etmek.
Türkiye'deki GAP, DAP, DOKAP gibi bölgesel kalkınma projelerinin resmi ve yasal sınırları, doğal unsurların (akarsu havzaları, maden yatakları) sınırlarıyla birebir çakışmaz; idari il sınırları temel alınarak çizilir.
Yatırım planlaması, bütçe yönetimi ve koordinasyonun yasal olarak il valilikleri ve yerel yönetimler üzerinden yürütülmesi zorunluluğu vardır.
2
Projelerin bölge sınıflandırmasındaki yerini belirlemek.
Bölgesel kalkınma projeleri, şekilsel (doğal veya beşerî) bölge değil, belirli hedeflere ulaşmak amacıyla oluşturulmuş işlevsel planlama bölgeleridir.
Bu projeler homojen bir yapı göstermekten ziyade, ekonomik ve sosyal kalkınmayı koordine etme işlevine sahiptir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu karşılaştırmak.
Doğal sınırlarla birebir çakıştığını ve bu projelerin doğal şekilsel bölge olduğunu iddia eden ifadenin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Hem sınır çizim kriteri (idari sınırlar) hem de bölge türü (işlevsel planlama bölgesi) açısından bu ifade coğrafi gerçeklerle çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Bölgesel kalkınma projeleri, çıkış noktaları ne olursa olsun yasal sınırları il sınırlarına göre belirlenen işlevsel planlama bölgeleridir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla