Ülkelerin doğal kaynak potansiyelleri ile ekonomik yapıları ve gelişmişlik düzeyleri arasında yakın bir ilişki vardır. Gelişmiş ülkeler kendi kaynaklarını ya da ithal ettikleri ham maddeleri yüksek teknolojiyle işleyip mamul madde olarak ihraç ederken, az gelişmiş ülkeler genellikle sahip oldukları doğal kaynakları ham madde olarak ihraç etmek zorunda kalırlar.
Buna göre, aşağıda doğal kaynak potansiyelleri ve ekonomik özellikleri tanımlanan ülkelerin ihracat gelirleri içerisinde ham madde (işlenmemiş doğal kaynak) payının en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralaması nasıl olmalıdır?
- 1Dünyanın en zengin petrol rezervlerinden birine sahip olmasına rağmen sermaye ve teknoloji yetersizliği nedeniyle sanayileşememiş, bu nedenle ihracat gelirlerinin yaklaşık %90'ını ham petrol satışından elde eden bir ülkedir.
- 2Kömür, doğal gaz, petrol ve çeşitli madenler açısından devasa rezervlere sahiptir. Sanayi altyapısı gelişmiş olmakla birlikte, ülke ekonomisi b��yük oranda bu kaynakların dış satımına dayanır ve hammadde/yarı işlenmiş ürünlerin toplam ihracattaki payı yarıdan fazladır.
- 3Geniş ormanları, zengin petrol ve metal rezervleriyle büyük bir doğal kaynak potansiyeline sahiptir. Gelişmiş imalat, havacılık ve hizmet sektörü sayesinde ihracatı oldukça çeşitlenmiş olup, ham maddelerin ihracattaki payı yaklaşık üçte bir oranındadır.
- 4Doğal kaynak yönünden son derece fakir olmasına rağmen; ileri teknoloji, nitelikli iş gücü ve yüksek sermaye birikimi sayesinde tamamen ithal ham maddeye dayalı bir sanayi geliştirmiştir. İhracatında ham maddelerin payı yok denecek kadar azdır.
Cevap
İhracat gelirleri içinde hammadde payı en yüksek olan ülke Nijerya, ardından Rusya, sonra Kanada ve en düşük olan ülke ise Japonya şeklindedir. Doğru sıralama II - IV - I - III olmalıdır.
İhracat gelirlerinde hammadde payı en yüksek olan ülke, kaynak bakımından zengin fakat sanayisi yetersiz olan Nijerya'dır (yaklaşık %90). Ardından devasa rezervleri olan ancak ekonomisi büyük oranda enerji ihracatına bağımlı olan Rusya gelir (yarıdan fazla). Üçüncü sırada zengin kaynaklara sahip olmasına karşın sanayisi son derece gelişmiş ve ihracatı çeşitlenmiş olan Kanada yer alır (yaklaşık üçte bir). Son sırada ise kaynağı olmadığı için sadece ithal eden ve mamul ihraç eden Japonya bulunur (yok denecek kadar az). Bu durum bizi II - IV - I - III sıralamasına götürür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ülkelerin sahip oldukları doğal kaynakların miktarı ile bu kaynakları işleme teknolojileri ve sermayeleri, dış ticaret yapılarındaki (hammadde/mamul madde dengesi) konumlarını ve gelişmişlik düzeylerini doğrudan belirler.