Soru

Zorluk: Ortaİslam Ahlakında Yerilen Davranışlar

İslam ahlak düşüncesinde insanın manevi gelişimini engelleyen kalp hastalıkları üzerinde önemle durulmuştur. Gazzâlî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn adlı eserinde bu hastalıklardan birini tanımlarken: "Başkasının elindeki nimetin ve güzelliğin yok olmasını istemek, o kişinin elinden çıkıp kendisine veya bir başkasına geçmesini arzulamaktır." der. Bununla birlikte, başkasının elindeki nimete göz dikmeksizin ve onun yok olmasını istemeksizin, aynı nimetin benzerine sahip olmayı dilemek ise ahlaki bir olgunluk işareti olarak değerlendirilir.

Buna göre, parçada tanımlanan olumsuz ahlaki tutum ile onun karşısında yer alan ve dinen sakıncası bulunmayan olumlu yönelim sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kibir - Tevazu
  2. B
    Riya - İhlas
  3. Haset - GıptaCevap
  4. D
    Tecessüs - Tecrit
  5. E
    Suizan - Hüsnüzan

Cevap

Parçada yerilen ahlaki tutum olarak tanımlanan kavram haset, dinen sakıncalı görülmeyen olumlu yönelim ise gıpta kavramıdır.
Metindeki ilk tanımda başkasının nimetinin elinden çıkmasını arzulama durumu doğrudan haset kavramının tanımıdır. İkinci kısımda ise başkasının nimetinin yok olmasını istemeksizin benzerine sahip olma isteğinin dinen sakıncası olmayan gıpta kavramı olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle haset ve gıpta ikilisini içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki tanımları analiz etme
Gazzâlî'nin tanımında geçen 'başkasının elindeki nimetin yok olmasını isteme' ifadesinin ahlak terimlerindeki karşılığı araştırılmıştır.
Soruda yer alan olumsuz davranışın adını koyabilmek için ahlak literatüründeki kavramsal karşılığını bilmek gerekir.
2
İkinci tanımı değerlendirme ve eşleştirme
Aynı nimetin benzerine sahip olmayı dileyip yok olmasını istememe durumunun 'gıpta' (imrenme) olduğu tespit edilmiştir.
Olumsuz ahlaki tutumun karşısındaki olumlu yönelimi bularak doğru sıralamayı oluşturmak gerekir.

Anahtar Kavram

İslam ahlakında yerilen davranışlardan haset ile dinen olumlu kabul edilen gıpta arasındaki kavramsal ayrım.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla