Canlılarda görülen varyasyonların bir kısmı kalıtsal iken bir kısmı sadece fenotipte görülen geçici değişimlerdir. Aşağıda bu değişimlere dair örnekler ve biyolojik açıklamalar verilmiştir. Buna göre, örnekleri ilgili oldukları açıklamalarla eşleştiriniz.
- Mayoz bölünme sürecinde gerçekleşen krossing-over olayıHomolog kromozomlar arasında gerçekleşen parça değişimi ile mevcut genlerin yeni kombinasyonlarını oluşturma
- X ışınlarına maruz kalan bir canlının üreme ana hücrelerinde DNA diziliminin bozulmasıGenlerin nükleotit dizisinde meydana gelen kalıcı değişimlerin gen havuzuna yeni aleller kazandırması
- Karahindiba bitkisinin ovada uzun, dağda ise kısa boylu olmasıÇevresel faktörlerin etkisiyle genlerin sadece işleyişinde meydana gelen ve kalıtsal olmayan fenotipik değişimler
Cevap
Mayozdaki krossing-over olayı genetik rekombinasyon ve yeni kombinasyonlar oluşturma ile; üreme hücrelerindeki DNA bozulması mutasyon sonucu gen havuzuna yeni alel kazandırma ile; karahindiba bitkisindeki boy farkı ise gen işleyişindeki kalıtsal olmayan modifikasyon ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede; krossing-over olayı homolog kromozomlar arası gen değişimiyle genetik çeşitliliği artıran 'rekombinasyon' olarak tanımlanır. Üreme hücrelerindeki DNA bozulması, genin yapısını kalıcı olarak değiştiren ve yeni aleller üreten 'mutasyon'dur. Karahindiba örneği ise gen yapısı değişmeden çevresel etkiyle ortaya çıkan ve kalıtsal olmayan 'modifikasyon'dur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Genetik varyasyonlar (mutasyon ve rekombinasyon) kalıtsal çeşitliliğe neden olurken, modifikasyonlar kalıtsal olmayan fenotipik değişimlerdir.