Examkin

Soru

Zorluk: ZorAlkinler

Açık zincirli monoalkin sınıfı XX ve YY bileşikleri birbirinin yapı izomeridir. 0,1 mol0,1\text{ mol} XX bileşiği, amonyaklı gümüş nitrat (AgNO3\text{AgNO}_3) çözeltisi ile tamamen tepkimeye girdiğinde 16,1 gram16,1\text{ gram} beyaz çökelek oluşturmaktadır.

Buna göre, XX ve YY bileşikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
(Bilgi: H=1 g/mol\text{H} = 1\text{ g/mol}, C=12 g/mol\text{C} = 12\text{ g/mol}, Ag=108 g/mol\text{Ag} = 108\text{ g/mol})

  1. A
    XX bileşiği uç alkin, YY bileşiği ise iç alkin sınıf��ndadır.
  2. B
    Her iki bileşiğin de birer molekülündeki spsp hibritleşmesi yapmış karbon atomu say��sı eşittir.
  3. C
    Uygun koşullarda asidik ortamda her iki bileşiğe de su (H2O\text{H}_2\text{O}) katılmasıyla aynı kararlı keton bileşiği elde edilir.
  4. YY bileşiği, amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi ile yer değiştirme tepkimesi vererek beyaz çökelek oluşturur.Cevap
  5. E
    XX bileşiğinin amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi ile gerçekleştirdiği tepkime bir yer değiştirme tepkimesidir.

Cevap

Y bileşiğinin amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi ile yer değiştirme tepkimesi vererek beyaz çökelek oluşturduğu ifadesi yanlıştır.
Y bileşiğinin amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi ile yer değiştirme tepkimesi vererek beyaz çökelek oluşturduğunu belirten ifade yanlıştır. Çünkü Y bileşiği bir iç alkin olan 2-butindir ve üçlü bağ karbonlarında asidik hidrojen atomu taşımadığı için Tollens çözeltisi ile yer değiştirme tepkimesi vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Tollens çözeltisi ile tepkime veren X bileşiğinin oluşturduğu beyaz çökeleğin mol kütlesini hesaplamak.
Tepkimede 0,1 mol0,1\text{ mol} X bileşiği 0,1 mol0,1\text{ mol} gümüş tuzu (CnH2n−3AgC_nH_{2n-3}Ag) oluşturur. Çökeleğin mol kütlesi: 16,1 g0,1 mol=161 g/mol\frac{16,1\text{ g}}{0,1\text{ mol}} = 161\text{ g/mol}'dür.
X bileşiğinin karbon sayısını bulmak için oluşan gümüş tuzunun mol kütlesine ulaşmamız gerekir.
2
Gümüş tuzunun genel formülünden faydalanarak karbon sayısını (nn) bulmak.
CnH2n−3AgC_nH_{2n-3}Ag formülüne göre: 12n+(2n−3)+108=161⇒14n+105=161⇒14n=56⇒n=412n + (2n-3) + 108 = 161 \Rightarrow 14n + 105 = 161 \Rightarrow 14n = 56 \Rightarrow n = 4 bulunur. Bileşiklerin kapalı formülü C4H6C_4H_6 şeklindedir.
Monoalkinlerin genel formülü CnH2n−2C_nH_{2n-2} olup, gümüş ile bir hidrojen yer değiştirdiğinde oluşan tuzun genel formülü CnH2n−3AgC_nH_{2n-3}Ag olur.
3
Karbon sayısına göre X ve Y bileşiklerinin yapılarını belirlemek.
X amonyaklı gümüş nitrat ile tepkime verdiğinden bir uç alkin olan 1-butindir (CH≡C−CH2−CH3CH \equiv C-CH_2-CH_3). Y ise X'in izomeri olup tepkime vermediğinden iç alkin olan 2-butindir (CH3−C≡C−CH3CH_3-C \equiv C-CH_3).
Bileşiklerin uç ve iç alkin olarak sınıflandırılmasını yapmak ve yapısal özelliklerini belirlemek.
4
Su katılması tepkimesi sonucunda oluşan ürünleri kontrol etmek.
1-butine ve 2-butine su katıldığında tautomerleşme sonucu tek bir ana ürün olarak bütanon (keton) elde edilir.
Bileşiklerin su katılması tepkimesi sonucu aynı ürünü verip vermediğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Alkinlerin sınıflandırılması, uç/iç alkin reaksiyon farkları (Tollens tepkimesi) ve su katılması tepkimeleri.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Alkinler

Bu konudan daha fazla soru