Soru

Zorluk: ZorTarih Araştırma Yöntemleri ve Diğer Bilim Dalları

Bir araştırmacının, Göbeklitepe'de yapılan kazılarda ortaya çıkarılan Neolitik Dönem'e ait dikili taşlar ve üzerindeki hayvan kabartmaları üzerine yapacağı bilimsel bir araştırmada izlemesi gereken yöntem basamakları aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Elde edilen buluntuların ait olduğu katmanların ve üzerindeki figürlerin dönemin inanç sistemini yansıtmada ne ölçüde yeterli veriye sahip olduğunun analiz edilmesi
II. Kazı alanından elde edilen taş aletlerin, kemik kalıntılarının ve dikili taşların sınıflandırılarak araştırmaya uygun hale getirilmesi
III. Karbon-14 yöntemiyle yapılan yaş tayini sonuçlarının ve arkeolojik bulguların güvenilirliğinin, elde edilen diğer verilerle karşılaştırılarak denetlenmesi
IV. Göbeklitepe kazı raporlarının, arkeolojik buluntu envanterlerinin ve ilgili bilimsel yayınların taranarak kaynakların bir araya getirilmesi
V. Güvenilirliği kanıtlanan ve çözümlenen tüm yazısız bulguların neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde sentezlenerek özgün bir tarihi anlatı haline getirilmesi

Bu araştırmacının bilimsel araştırma yöntemlerine uygun hareket edebilmesi için yukarıdaki adımları hangi sırayla gerçekleştirmesi gerekir?

  1. 1Göbeklitepe kazı raporlarının, arkeolojik buluntu envanterlerinin ve ilgili bilimsel yayınların taranarak kaynakların bir araya getirilmesi
  2. 2Kazı alanından elde edilen taş aletlerin, kemik kalıntılarının ve dikili taşların sınıflandırılarak araştırmaya uygun hale getirilmesi
  3. 3Elde edilen buluntuların ait olduğu katmanların ve üzerindeki figürlerin dönemin inanç sistemini yansıtmada ne ölçüde yeterli veriye sahip olduğunun analiz edilmesi
  4. 4Karbon-14 yöntemiyle yapılan yaş tayini sonuçlarının ve arkeolojik bulguların güvenilirliğinin, elde edilen diğer verilerle karşılaştırılarak denetlenmesi
  5. 5Güvenilirliği kanıtlanan ve çözümlenen tüm yazısız bulguların neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde sentezlenerek özgün bir tarihi anlatı haline getirilmesi

Cevap

Araştırmacının izlemesi gereken doğru yöntem sırası: Göbeklitepe kazı raporlarının ve ilgili yayınların taranması (Tarama - IV), buluntuların sınıflandırılması (Tasnif - II), buluntuların yeterliliğinin analiz edilmesi (Tahlil - I), Karbon-14 ve diğer verilerin karşılaştırılarak denetlenmesi (Tenkit - III) ve son olarak tüm verilerin sentezlenerek tarihi bir anlatıya dönüştürülmesidir (Terkip - V).
Tarih metodolojisinde araştırmanın aşamaları sırasıyla tarama (kaynak arama), tasnif (sınıflandırma), tahlil (çözümleme), tenkit (eleştiri) ve terkip (sentez) şeklinde gerçekleşir. Soru kökündeki Göbeklitepe araştırması Neolitik Dönem'e (yazısız dönem) ait olduğu için araştırmacının yazısız kaynakları (arkeolojik kalıntılar, Karbon-14 yaş tayinleri) bu bilimsel basamaklara uygun olarak sırasıyla IV - II - I - III - V şeklinde izlemesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak Tarama Basamağının Belirlenmesi
Araştırma konusuna dair mevcut kazı raporları ve envanterler taranarak kaynaklar toplanır (IV numaralı öncül).
Tarih araştırmalarının ilk adımı kaynak aramadır.
2
Kaynak Tasnif Basamağının Belirlenmesi
Toplanan buluntular ve veriler zamana, mekana veya konuya göre sınıflandırılır (II numaralı öncül).
Sistematik bir inceleme için verilerin sınıflandırılması gerekir.
3
Kaynak Tahlil Basamağının Belirlenmesi
Sınıflandırılan verilerin araştırmanın amacına hizmet edip etmediği ve yeterliliği çözümlenir (I numaralı öncül).
Toplanan bilgilerin amaca uygunluğunun tespit edilmesi gerekir.
4
Kaynak Tenkit Basamağının Belirlenmesi
Buluntuların yaş tayini ve doğruluğu, diğer kanıtlarla karşılaştırılarak eleştirilir (III numaralı öncül).
Tarih yazımında en önemli aşamalardan biri bilgilerin güvenilirliğini denetlemektir.
5
Kaynak Terkip Basamağının Belirlenmesi
Doğruluğu tescillenen tüm yazısız veriler birleştirilerek sentez yapılır (V numaralı öncül).
Araştırmanın nihai hedefi olan özgün anlatının oluşturulması bu son adımda gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Tarih araştırmalarında yöntem basamakları sırasıyla Tarama, Tasnif, Tahlil, Tenkit ve Terkip şeklindedir. Tarih öncesi dönemlerin araştırılmasında yazısız kaynaklar kullanılır.
Bu soruyu puanla