_1H, _4Be, _5B, _6C, _7N ve _8O elementlerinin hidrojenle oluşturduğu kararlı bileşiklerin… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

$_1H$ , $_4Be$ , $_5B$ , $_6C$ , $_7N$ ve $_8O$ elementlerinin hidrojenle oluşturduğu kararlı bileşiklerin VSEPR gösterimleri ve molekül geometrileri gibi özelliklerini içeren aşağıdaki tablo hazırlanmıştır:

Molekül	Merkez Atomun Hibritleşme Türü	VSEPR Gösterimi	Molekül Geometrisi	Bağ Açısı
$BeH_2$	$sp$	I	Doğrusal	$180^\circ$
$BH_3$	II	$AX_3$	Düzlem Üçgen	$120^\circ$
$CH_4$	$sp^3$	$AX_4$	III	$109,5^\circ$
$NH_3$	$sp^3$	$AX_3E$	Üçgen Piramit	IV
$H_2O$	$sp^3$	$AX_2E_2$	Kırık Doğru	V

Buna göre, tablodaki boşluklar ve bu moleküllerin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A
I numaralı boşluğa $AX_2$ , II numaralı boşluğa ise $sp^2$ yazılmalıdır.
B
III numaralı boşluğa 'Düzgün dörtyüzlü' yazılmalıdır ve $CH_4$ molekülü simetrik yapısından dolayı apolar bir moleküldür.
C
IV ve V numaralı bağ aç��larının değerleri sırasıyla yaklaşık $107^\circ$ ve $104,5^\circ$ olup, bu açıların tetrahedral açıdan ( $109,5^\circ$ ) daha dar olmasının nedeni merkez atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftlerinin bağ yapan elektronları daha kuvvetli itmesidir.
Polar özellik gösteren moleküllerden $NH_3$ ’ün VSEPR gösterimi $AX_3$ ve molekül geometrisi düzlem üçgen; $H_2O$ ’nun VSEPR gösterimi ise $AX_2$ ve molekül geometrisi doğrusaldır.Cevap
E
Tabloda yer alan $BeH_2$ ve $BH_3$ moleküllerinin merkez atomları oktetini tamamlayamamışken, $CH_4$ , $NH_3$ ve $H_2O$ moleküllerinin merkez atomları oktet kuralına uymuştur.

Cevap

Polar özellik gösteren moleküllerden

NH_3

’ün VSEPR gösteriminin

AX_3

ve geometrisinin düzlem üçgen;

H_2O

’nun VSEPR gösteriminin

AX_2

ve geometrisinin doğrusal olduğunu iddia eden ifade yanlıştır. Bu moleküllerdeki merkez atomların ortaklanmamış elektron çiftleri (E) VSEPR gösteriminde yer almalıdır.

Polar özellik gösteren

NH_3

molekülünün VSEPR gösteriminin

AX_3

ve geometrisinin düzlem üçgen,

H_2O

molekülünün VSEPR gösteriminin

AX_2

ve geometrisinin doğrusal olduğunu belirten ifade yanlıştır. Çünkü bu moleküllerde merkez atomlar üzerinde ortaklanmamış elektron çiftleri bulunur. Azot atomunda bir çift (

E

), oksijen atomunda ise iki çift (

E_2

) ortaklanmamış elektron olduğundan

NH_3

molekülü

AX_3E

gösterimine ve üçgen piramit geometrisine;

H_2O

molekülü ise

AX_2E_2

gösterimine ve kırık doğru geometrisine sahiptir. Bu ortaklanmamış elektron çiftleri ihmal edilemez.

Adım Adım Çözüm

Bileşiklerdeki merkez atomların değerlik elektron sayılarını ve bağ durumlarını belirlemek için atom numaralarından yararlanarak elektron dizilimlerini yazın.

H: 1s^1

(1 değerlik elektronu),

Be: 1s^2 2s^2

(2 değerlik elektronu),

B: 1s^2 2s^2 2p^1

(3 değerlik elektronu),

C: 1s^2 2s^2 2p^2

(4 değerlik elektronu),

N: 1s^2 2s^2 2p^3

(5 de��erlik elektronu),

O: 1s^2 2s^2 2p^4

(6 değerlik elektronu).

Merkez atomun yapacağı bağ sayısını ve ortaklanmamış elektron çiftlerini bulmak için değerlik elektron sayılarının bilinmesi gerekir.

Her bir molekül için merkez atomun VSEPR gösterimini (

AX_nE_m

formülü) ve hibritleşme türünü belirleyin.

BeH_2

Be

’nin 2 değerlik elektronu vardır, 2 tekli bağ yapar. VSEPR:

AX_2

, Hibritleşme:

sp

.
-

BH_3

B

’nin 3 değerlik elektronu vardır, 3 tekli bağ yapar. VSEPR:

AX_3

, Hibritleşme:

sp^2

.
-

CH_4

C

’nin 4 değerlik elektronu vardır, 4 tekli bağ yapar. VSEPR:

AX_4

, Hibritleşme:

sp^3

.
-

NH_3

N

��nin 5 değerlik elektronu vardır, 3 tekli bağ yapar, 1 çift ortaklanmamış elektron kalır. VSEPR:

AX_3E

, Hibritleşme:

sp^3

.
-

H_2O

O

’nun 6 değerlik elektronu vardır, 2 tekli bağ yapar, 2 çift ortaklanmamış elektron kalır. VSEPR:

AX_2E_2

, Hibritleşme:

sp^3

Tablodaki boşlukları doldurmak ve molekül geometrilerini doğrulamak amacıyla bu gösterimler elde edilmelidir.

VSEPR gösterimlerine göre moleküllerin geometrisini ve bağ açılarını karşılaştırın.

BeH_2

: Doğrusal (

180^\circ

)
-

BH_3

: Düzlem üçgen (

120^\circ

)
-

CH_4

: Düzgün dörtyüzlü (

109,5^\circ

)
-

NH_3

: Üçgen piramit (yaklaşık

107^\circ

)
-

H_2O

: Kırık doğru (yaklaşık

104,5^\circ

).
Bağ açıları ilişkisi:

BeH_2 > BH_3 > CH_4 > NH_3 > H_2O

’dur.

Molekül geometrileri ve bağ açılarının doğruluğunu kontrol ederek seçenekleri analiz etmek için.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu değerlendirerek yanlış olan ifadeyi tespit edin.

Polar özellik gösteren moleküller

NH_3

H_2O

’dur. Bu moleküllerdeki merkez atomların ortaklanmamış elektron çiftleri ihmal edilemez. İhmal edilirse

NH_3

’ün VSEPR gösterimi

AX_3

(düzlem üçgen),

H_2O

’nun ise

AX_2

(doğrusal) olurdu. Ancak gerçekte

NH_3

’ün VSEPR gösterimi

AX_3E

ve geometrisi üçgen piramit;

H_2O

’nun ise VSEPR gösterimi

AX_2E_2

ve geometrisi kırık doğrudur. Dolayısıyla polar moleküllerin VSEPR gösterimlerinin

AX_3

AX_2

olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Soruda bizden yanlış olan ifadeyi seçmemiz istendiği için.

Anahtar Kavram

VSEPR gösterimi ve molekül geometrilerinde merkez atomun ortaklanmamış elektron çiftlerinin (E) etkisi ve bağ açısı değişimleri.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru