Soru

Zorluk: OrtaKutadgu Bilig

Kutadgu Bilig, Karahanlı dönemi Türk kültür ve inanç d��nyasını yansıtan, hem bireysel hem de toplumsal ahlak ilkelerini ideal bir devlet yönetimi çerçevesinde ele alan çok katmanlı bir eserdir. Eser, gerek biçimsel gerekse içeriksel yönüyle Türk edebiyatında pek çok ilki bünyesinde barındırır.

Buna göre Kutadgu Bilig'in yapısal ve tematik özellikleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Karahanlı Türkçesinin dil özelliklerini yansıtan eser, Türk edebiyatında aruz ölçüsünün ve mesnevi nazım biçiminin kullanıldı��ı ilk yapıttır.
  2. B
    Hem mensur hem de manzum mukaddimeye (ön söz) sahip olan eser, Doğu Karahanlı hükümdarı Tabgaç Ulu�� Buğra Han'a sunulmuştur.
  3. C
    Eserdeki dört alegorik karakterden biri olan Odgurmış ak��beti (dünya hayatının sonunu), Ögdülmiş ise akıl ve bilimi temsil eder.
  4. Yusuf Has Hacib, İslamiyet öncesi sözlü edebiyat geleneğini yaşatmak amacıyla eserdeki tüm dörtlükleri hece ölçüsüyle yazmıştır.Cevap
  5. E
    İdeal devlet yönetiminin nasıl olması gerektiğini ahlaki, dini ve felsefi bir yaklaşımla ele alan eser, Türk edebiyatının ilk siyasetnamesidir.

Cevap

Yusuf Has Hacib, İslamiyet öncesi sözlü edebiyat geleneğini yaşatmak amacıyla eserdeki tüm dörtlükleri hece ölçüsüyle yazmıştır ifadesi yanlıştır.
Kutadgu Bilig'deki dörtlüklerin hece ölçüsüyle yazıldığını belirten ifade yanlıştır. Yusuf Has Hacib, eserin tamamını (hem beyitleri hem de dörtlükleri) aruz ölçüsüyle yazmıştır. Bu durum, İslamiyet'in kabulüyle birlikte aruz ölçüsünün Türk edebiyatındaki ilk ve tam uygulamasını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Kutadgu Bilig'in nazım birimi ve ölçü özelliklerini incelemek
Kutadgu Bilig, 6645 beyit ve eserin son kısmında yer alan 173 dörtlükten oluşmaktadır.
Eserin biçimsel yapısını çözümleyerek hangi ölçü ve birimlerin kullanıldığını belirlemek gerekir.
2
Dörtlüklerin yazımında kullanılan ölçüyü analiz etmek
Kutadgu Bilig'in tamamı, beyitler ve dörtlükler de dahil olmak üzere, aruz ölçüsünün 'fa'ûlün fa'ûlün fa'ûlün fa'ûl' kalıbıyla yazılmıştır.
Geçiş dönemi eserlerinde dörtlük bulunmasının doğrudan hece ölçüsü anlamına gelmediği, aruzla yazıldığı bilgisini test etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu karşılaştırmak
Dörtlüklerin hece ölçüsüyle yazıldığını iddia eden seçeneğin yanlış olduğu saptanır.
Diğer tüm seçenekler eserin dil, sunulan kişi, alegorik karakterler ve siyasetname türü özelliklerini doğru yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

Kutadgu Bilig'in biçimsel ve içeriksel özellikleri ile aruz ölçüsü kullanımı
Bu soruyu puanla