Osmanlı toplumunda Ramazan ayında zenginler, esnafları dolaşarak 'Zemem Defteri' adı verilen borç defterlerindeki rastgele sayfaları satın alarak fakirlerin borçlarını öderlerdi. Bu uygulamada ne borcu ödeyen kimin borcunu ödediğini bilir ne de borçlu borcunu kimin ödediğini öğrenirdi. Bu gelenek, toplumsal dayanışmayı ve kaynaşmayı sağlayan köklü bir örf haline gelmiştir.
Bu parçada anlatılan gelenek ve bunun arkasındaki toplumsal dinamik dikkate alındığında, değerlerin oluşumunda dinin rolü ve örf ile ilişkisine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Dinin yardımlaşmayı gizli yapma tavsiyesi gibi inanç ilkeleri, toplumsal bir örfün şekillenmesinde ve ahlaki bir değer haline gelmesinde doğrudan belirleyici olmuştur.Cevap
- BKültürel örf ve adetler, dinin temel inanç esaslarını değiştirerek zamanla yeni dini hükümlerin doğmasına yol açmıştır.
- CDinin toplumsal dayanışmaya yönelik ilkeleri yalnızca bireysel ibadetlerle sınırlı kalmış, toplumsal uygulamaların oluşmasında etkili olamamıştır.
- DToplumsal değerler ve örfler, dinin rehberliğinden tamamen bağımsız olarak sadece insanların pratik ihtiyaçları doğrultusunda kendi kendine oluşur.
- EDin, toplumda var olan tüm örf ve gelenekleri herhangi bir ahlaki süzgeçten geçirmeksizin olduğu gibi kabul etmiş ve kutsamıştır.
Cevap
Dinin yardımlaşmayı gizli yapma tavsiyesi gibi inanç ilkelerinin, toplumsal bir örfün şekillenmesinde ve ahlaki bir değer haline gelmesinde doğrudan belirleyici olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Zemem defteri uygulaması, İslam dininin sadakanın gösterişsiz ve gizli bir şekilde yapılmasına yönelik açık tavsiyesinin toplumsal alanda kurumsallaşarak köklü bir geleneğe dönüşmüş halidir. Bu durum, toplumsal örfün ve değerlerin oluşmasında dinin kurucu ve şekillendirici etkisini en açık şekilde ortaya koymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dinin değerlerin ve örflerin oluşumundaki rolü