Bağışıklık Sistemi

8 soru

Soru 1Soru

İnsan vücudunun hastalık yapıcı etkenlere karşı korunmasında görev yapan bağışıklık sisteminde, bağışıklığın kazanılma yolları ile ilgili bazı durumlar aşağıda verilmiştir:

I. Laboratuvar ortamında zayıflatılmış patojenlerin aşı yoluyla sağlıklı bir bireye verilmesi
II. Belirli bir hastalığa karşı başka bir canlıda üretilmiş hazır antikorların serum içinde hastaya aktarılması
III. Anneden bebeğe plasenta ya da anne sütü aracılığıyla antikor geçişinin sağlanması

Buna göre, yukarıdaki durumlardan hangileri bireyde aktif bağışıklık sağlayarak ilgili antijenle tekrar karşılaşıldığında hafıza (bellek) hücreleri aracılığıyla daha hızlı ve güçlü bir tepki verilmesine olanak tanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Aktif bağışıklığı ve bellek hücresi oluşumunu yalnızca zayıflatılmış antijen içeren aşı uygulaması temsil eder.
Aktif bağışıklık, vücudun hastalık etkeniyle (antijen) bizzat karşılaşması sonucu kendi savunma araçlarını üretmesidir. Aşı, vücuda zayıflatılmış antijen vererek B ve T lenfositlerinin uyarılmasını ve bu sayede ikincil bağışıklığı sağlayacak bellek hücrelerinin oluşmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Aktif ve pasif bağışıklık tanımlarını karşılaştırın.
Aktif bağışıklıkta vücut antijeni tanır ve kendi antikorunu/bellek hücrelerini üretir. Pasif bağışıklıkta ise vücuda dışarıdan hazır antikor verilir.
Bağışıklığın uzun süreli olup olmadığını belirleyen temel faktör budur.
2
Öncüllerdeki durumların hangi gruba girdiğini belirleyin.
I. durum aktif (aşı), II. durum pasif (serum), III. durum pasif (doğal yolla hazır antikor) bağışıklıktır.
Her yöntemin etki mekanizması farklıdır.
3
Hafıza hücresi oluşumuna göre seçim yapın.
Yalnızca aktif bağışıklık (I) bellek hücrelerinin oluşmasını sağlar.
Bellek hücreleri, bağışıklık sisteminin ilgili antijene karşı aktif bir tepki (primer yanıt) vermesi sonucu oluşur.

Anahtar Kavram

Aktif bağışıklıkta antijen girişi ile bellek hücreleri oluşurken, pasif bağışıklıkta hazır antikor kullanımıyla sadece geçici koruma sağlanır.

Daha Fazla Pratik

Bağışıklık sisteminin özgül olmayan savunma hatları (1. ve 2. hat) ile özgül savunma hattını (3. hat) karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

İnsan vücuduna giren hastalık yapıcı etkenlere karşı oluşturulan bağışıklık tepkileri ile ilgili,

I. Fagositoz yapan hücreler ve interferon salgılanması, savunmanın ikinci hattında yer alan özgül olmayan mekanizmalardır.
II. B lenfositlerinin plazma hücrelerine dönüşerek antikor üretmesi, hümoral (sıvısal) bağışıklık kapsamında değerlendirilir.
III. Antijenle ilk karşılaşma sonucunda oluşan hafıza (bellek) hücreleri, pasif bağışıklığın kalıcı olmasını sağlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Savunmanın ikinci hattı özgül olmayan mekanizmaları, B lenfositleri ise özgül bağışıklığın hümoral kısmını oluşturur; ancak hafıza hücreleri sadece aktif bağışıklıkta görülür.
Doğru seçenek olan 'I ve II', savunmanın ikinci hattının (fagositoz, interferon) özgül olmadığını ve B lenfositlerinin antikor yoluyla sıvısal bağışıklık sağladığını doğru bir şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Savunma hatlarını ve özgül olma durumunu analiz et.
Fagositoz yapan hücreler, doğal katil hücreler, iltihaplanma ve interferonlar savunmanın ikinci hattıdır ve antijen ayrımı yapmadıkları için özgül değildir. (I. ifade doğru)
Vücudun genel savunma mekanizmalarını ayırt etmek.
2
Özgül bağışıklık çeşitlerini ve lenfosit görevlerini incele.
B lenfositleri antijenle uyarılınca plazma hücrelerine dönüşür ve antikor salgılar. Antikorlar kan plazmasında ve lenf sıvısında bulunduğu için buna hümoral (sıvısal) bağışıklık denir. (II. ifade doğru)
Lenfositlerin bağışıklık sistemindeki rolünü belirlemek.
3
Aktif ve pasif bağışıklık arasındaki farkları değerlendir.
Hafıza (bellek) hücreleri, vücudun antijeni tanımasıyla (hastalık geçirme veya aşılanma) oluşur ve aktif bağışıklık sağlar. Serum ile kazanılan pasif bağışıklıkta hafıza hücresi oluşmaz ve koruma geçicidir. (III. ifade yanlış)
Bağışıklık kazanma yollarının kalıcılığını sorgulamak.

Anahtar Kavram

Bağışıklık Sisteminde Savunma Hatları ve Kazanılmış Bağışıklık

Daha Fazla Pratik

Aktif ve pasif bağışıklık arasındaki farkları pekiştirmek için 'zamana bağlı antikor değişimi' grafiklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Aşağıdaki grafikte, sağlıklı bir insana XX ve YY antijenlerinin farklı zamanlarda uygulanması sonucu kanındaki antikor derişiminde meydana gelen değişimler gösterilmiştir.

Buna göre;
I. XX antijeninin vücuda ilk kez girdiği t0t_0 anından antikor üretiminin başladığı ana kadar geçen sürede vücut, ilgili antijeni tanıma ve uygun lenfositleri çoğaltma evresindedir.
II. t1t_1 anından sonra XX antijenine karşı tepkinin YY antijenine göre daha hızlı ve güçlü olması, XX antijenine özgü bellek (hafıza) hücrelerinin bulunmasıyla açıklanır.
III. XX ve YY antijenlerine karşı antikor üretilerek vücudun savunulması, hazır antikorların vücuda verildiği pasif bağışıklığa örnektir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
Grafikte t0t_0 anında antijen girişi sonrası görülen bekleme süresi, bağışıklık sisteminin antijeni tanıması ve lenfositlerin klonal seleksiyonla çoğalması için gereken süreyi (tanıma evresi) temsil eder. t1t_1 anında XX antijenine karşı oluşan ani ve yüksek artış, hafıza hücrelerinin plazma hücrelerine hızlı dönüşümüyle gerçekleşen ikincil bağışıklığı ifade eder. Bu nedenlerle ilk iki öncül doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Grafikteki t0t_0 ve t1t_1 zamanlarındaki ilk tepkileri incelemek.
t0t_0 anında XX antijeni girdiğinde antikor oluşumu hemen başlamaz, bir latent (bekleme) evresi görülür.
Vücudun antijeni tanıması ve B lenfositlerinin plazma hücrelerine dönüşmesi zaman alır.
2
t1t_1 anından sonraki XX ve YY tepkilerini karşılaştırmak.
XX antijenine karşı antikor miktarı çok hızlı ve daha yüksek seviyeye ulaşırken, YY için süreç t0t_0 anındaki XX tepkisine benzer şekilde yavaş başlar.
XX için önceden oluşmuş bellek hücreleri varken, YY antijeni vücut için yenidir (birincil tepki).
3
Bağışıklık kazanma yöntemini belirlemek.
Antijen girişi sonucu vücudun kendi antikorunu üretmesi 'aktif bağışıklık' olarak tanımlanır.
Pasif bağışıklıkta antikorlar dışarıdan hazır (serum gibi) alınır, vücut tarafından sentezlenmez.

Anahtar Kavram

Birincil ve İkincil Bağışıklık (Hafıza Hücrelerinin Rolü)

Daha Fazla Pratik

Bağışıklık sisteminde hücresel ve humoral bağışıklığın temel farklarını ve T-lenfositlerinin çalışma mekanizmasını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

İnsan vücudunda bağışıklık; antijenlerle bizzat karşılaşarak (aktif) veya vücuda dışarıdan hazır antikor verilerek (pasif) kazanılabilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi pasif bağışıklığa örnek olarak gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zehirli bir yılan tarafından ısırılan kişiye, içinde antikor bulunan serum enjekte edilmesi

Cevap

Zehirli bir yılan tarafından ısırılan kişiye antikor içeren serum verilmesi pasif bağışıklığa örnektir.
Doğru cevapta belirtilen serum kullanımı, vücuda başka bir canlıda üretilmiş antikorların hazır olarak verilmesi işlemidir. Bu durumda bireyin bağışıklık sistemi kendi antikorunu üretmek için zaman harcamaz, hazır savunma proteinlerini kullanır. Bu mekanizma 'pasif bağışıklık' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklık kazanma yollarının temel farkını belirle.
Aktif bağışıklıkta vücut antikoru kendi üretir; pasif bağışıklıkta antikor dışarıdan hazır alınır.
Sorunun kökünde istenen pasif bağışıklık tanımına ulaşmak için bu ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yöntemlerin antikor kaynağını analiz et.
Aşı ve hastalık geçirme 'aktif'; serum ise 'pasif' bağışıklık yöntemidir.
Serum, başka bir canlının vücudunda üretilmiş hazır antikorları içerir.

Anahtar Kavram

Pasif bağışıklık, vücuda dışarıdan hazır antikor verilmesiyle (serum veya anne sütü gibi) sağlanan kısa süreli korumadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Sağlıklı bir insana, belirli bir hastalık etkenine karşı koruma sağlamak amacıyla hazırlanan aşının uygulanması sürecinde;

I. Bireyin aktif bağışıklık kazanması,
II. Vücuda dışarıdan hazır antikorların verilmesi,
III. İlgili antijene özgü bellek (hafıza) hücrelerinin oluşması

durumlarından hangileri gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Aşı uygulaması ile birey aktif bağışıklık kazanır ve vücudunda ilgili antijene özgü bellek hücreleri oluşur.
Aşı uygulaması, vücuda kontrollü bir şekilde antijen verilmesi işlemidir. Bu sayede vücut kendi antikorlarını üretir ve lenfositler aracılığıyla bellek (hafıza) hücreleri oluşturur. Bu durum bireyin ilgili hastalığa karşı uzun süreli ve aktif bir koruma (bağışıklık) kazanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Aşının içeriğini ve amacını belirleme.
Aşı zayıflatılmış veya öldürülmüş hastalık etkeni (antijen) içerir ve sağlıklı bireye koruma amaçlı yapılır.
Vücudun antijeni tanıması ve kendi savunma araçlarını üretmesi hedeflenir.
2
Bağışıklık türünü sınıflandırma.
Vücudun antijene karşı kendi antikorlarını üretmesi 'aktif bağışıklık' olarak tanımlanır.
Dışarıdan hazır savunma elemanı alınmayıp, vücut tarafından üretildiği için aktiftir.
3
Bellek hücresi oluşumunu değerlendirme.
Aktif bağışıklık sonucunda lenfositlerin bir kısmı bellek hücrelerine dönüşür.
Bellek hücreleri, aynı hastalık etkeniyle tekrar karşılaşıldığında ikincil bağışıklık tepkisinin oluşmasını sağlar.
4
Öncülleri kontrol etme.
I ve III. öncüller aşıya uygunken, II. öncül (hazır antikor) pasif bağışıklık sağlayan seruma aittir.
Aşı antijen, serum ise antikor içerir.

Anahtar Kavram

Aktif bağışıklık ve aşılama mekanizması.
Soru 6Soru

İnsan vücudunda bağışıklığın kazanılması süreciyle ilgili,

I.I. Hastalığın bizzat geçirilmesi,
II.II. Vücuda hazır antikor içeren serumun verilmesi,
III.III. Zayıflatılmış antijen içeren aşının uygulanması

durumlarından hangileri aktif bağışıklığın oluşmasını sağlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IIIIII

Cevap

Hastalığın geçirilmesi ve aşı uygulaması aktif bağışıklık sağlar.
Aktif bağışıklık, bireyin bağışıklık sisteminin antijenle karşılaşıp kendi antikorlarını üretmesi sürecidir. Hastalığın geçirilmesi sırasında vücuda giren canlı antijenler ve aşı ile vücuda verilen zayıflatılmış antijenler, bağışıklık sistemini uyararak hem antikor üretimini hem de uzun süreli koruma sağlayan bellek (hafıza) hücrelerinin oluşumunu sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Aktif bağışıklık kavramını tanımla.
Aktif bağışıklık, vücudun yabancı antijeni tanıyarak kendi antikorunu üretmesi ve bellek hücreleri oluşturmasıdır.
Bağışıklık kazanma yollarını doğru kategorize etmek için bu temel tanım gereklidir.
2
Öncülleri verilen tanıma göre değerlendir.
Hastalık geçirme ve aşılamada vücuda antijen girer ve vücut buna yanıt verir. Serumda ise dışarıdan hazır antikor verilir.
Vücudun kendi üretimini yapıp yapmadığını belirlemek aktif/pasif ayrımını netleştirir.
3
Sonuca ulaş.
II ve IIIIII numaralı olaylar aktif, IIII numaralı olay pasif bağışıklık örneğidir.
Hastalık geçirme doğal aktif, aşı ise yapay aktif bağışıklık sağlar.

Anahtar Kavram

Aktif ve Pasif Bağışıklık
Soru 7Soru

Yenidoğan bebeklerde plasenta ve anne sütü aracılığıyla anneden geçen maternal antikorlar (IgG ve IgA), bebeğe pasif bağışıklık sağlayarak onu ilk aylarda patojenlere karşı korur. Ancak bu pasif antikorların varlığı, bebeğe erken dönemde uygulanan bazı aşılardaki aktif antijenlerin bebeğin kendi bağışıklık hücreleriyle karşılaşmadan nötralize edilmesine yol açabilir.

Buna göre, maternal antikorların kanda yüksek düzeyde bulunduğu bir dönemde bebeğe aşı uygulanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aşı ile vücuda giren antijenler, mevcut maternal antikorlar tarafından nötralize edildiği için bebeğin kendi B lenfositleri yeterince uyarılamaz; bu durum bellek hücrelerinin oluşumunu engelleyerek uzun süreli koruyuculuğun gelişmesini zorlaştırır.

Cevap

Aşı ile vücuda giren antijenlerin mevcut maternal antikorlar tarafından nötralize edilmesi nedeniyle bebeğin kendi B lenfositlerinin yeterince uyarılamaması ve bellek hücrelerinin oluşumunun engellenmesi sonucu uzun süreli koruyuculuğun gelişmesinin zorlaşması doğrudur.
Aşı ile vücuda giren antijenler, bebeğin kan dolaşımında yüksek oranda bulunan hazır maternal antikorlar tarafından doğrudan yakalanıp nötralize edilir. Bu durum, antijenlerin bebeğin kendi naif B lenfositlerine ulaşarak onları uyarmasını engeller. Lenfositler uyarılmadığı için bellek hücrelerine dönüşüm gerçekleşmez ve bebekte aşının hedeflediği uzun süreli aktif bağışıklık gelişemez.

Adım Adım Çözüm

1
Maternal antikorların bebeğe kazandırdığı bağışıklık tipini belirleme
Anneden plasenta ve anne sütüyle geçen hazır antikorlar bebeğe pasif bağışıklık sağlar.
Pasif bağ��şıklıkta vücuda dışarıdan hazır antikorlar verilir ve bireyin kendi bağışıklık sistemi aktif olarak uyarılmaz.
2
Aşının bağışıklık sistemindeki etki mekanizmasını analiz etme
Aşı, zayıflatılmış patojen veya antijen içererek aktif bağışıklığı (bellek hücrelerinin oluşumunu) amaçlar.
Aktif bağışıklığın gelişebilmesi için antijenin doğrudan B ve T lenfositleri tarafından tanınması ve bellek hücrelerine dönüşümün uyarılması gerekir.
3
Maternal antikorların aşı antijenleri üzerindeki etkisini değerlendirme
Kandaki hazır maternal antikorlar, aşıyla gelen antijenleri B lenfositleri tanımadan önce bağlar ve nötralize eder.
Antikorlar antijenleri bağlayarak onların hücrelerle etkileşime girmesini engeller ve fagositozla yok edilmelerini kolaylaştırır.
4
Uzun süreli koruyuculuk ve bellek hücresi ilişkisini kurma
Antijenler hızlıca elendiği için bebeğin kendi bağışıklık sistemi uyarılmaz ve bellek hücreleri oluşmaz.
Bellek hücreleri oluşmadığı takdirde aşı hedeflenen uzun süreli koruyuculuğu sağlayamaz.

Anahtar Kavram

Pasif bağışıklığın (maternal antikorlar) aktif bağışıklık (aşılama) üzerindeki baskılayıcı etkisi ve özgül bağışıklık hücrelerinin uyarılma mekanizması
Soru 8Soru

Sağlıklı bir insanda savunmanın farklı hatlarında gerçekleşen bağışıklık reaksiyonları ve bağışıklık kazanma yöntemleri ile ilgili;

I.I. Virüsle enfekte olmuş bir hücre tarafından salgılanan interferonlar, savunmanın ikinci hattında görev yapan özgül olmayan salgılar olup, enfekte hücrenin kendisini kurtarmaktan ziyade komşu sağlıklı hücreleri uyararak onlarda antiviral koruma sağlar.

II.II. B lenfositleri tarafından üretilen antikorlar, vücut sıvılarındaki antijenleri hidroliz ederek doğrudan parçalar ve bu hücre dışı sindirim olayında önemli miktarda ATP harcanır.

III.III. Aktif bağışıklık sağlayan aşı uygulaması, vücutta o patojene karşı hem hücresel hem de humoral bağışıklık bellek hücrelerinin oluşumunu tetiklerken; pasif bağışıklık sağlayan serum tedavisi sadece geçici antikor desteği sağlar ve bellek hücresi oluşturmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IIIIII

Cevap

II ve IIIIII öncüllerini içeren seçenek doğrudur. İnterferonların komşu hücrelerde antiviral protein sentezini uyarması ve aşının bellek hücresi oluştururken serumun oluşturmaması doğru ifadelerdir.
Virüsle enfekte olmuş hücrenin ürettiği interferonlar savunmanın ikinci hattında komşu hücreleri korur (I.I. öncül doğrudur). Antikorlar antijenleri hidroliz etmez, bağlayarak etkisizleştirir ve hidroliz olayında ATP harcanmaz (II.II. öncül yanlıştır). Aşı aktif bağışıklık sağlayarak bellek hücresi oluşturur, serum ise pasif bağışıklık sağlayarak bellek hücresi oluşturmaz (III.III. öncül doğrudur). Bu nedenle II ve IIIIII numaralı ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
İnterferonların çalışma mekanizmasının incelenmesi
İnterferonlar, virüsle enfekte olmuş hücreler tarafından salgılanır ve bu hücreyi kurtaramaz; ancak komşu sağlıklı hücrelerin reseptörlerine bağlanarak antiviral protein sentezini uyarır. Bu savunmanın özgül olmayan ikinci hattıdır. Dolayısıyla I.I. öncül doğrudur.
Savunmanın ikinci hattındaki interferon aktivitesinin doğruluğunu belirlemek.
2
Antikorların antijenleri etkisizleştirme mekanizmasının ve enerji ilişkisinin değerlendirilmesi
Antikorlar antijenleri hidrolize etmez, onları bağlayarak çöktürür veya nötralize eder. Ayrıca hidroliz (sindirim) reaksiyonlarında ATP harcanmaz. Bu nedenle II.II. öncül yanlıştır.
Antikorların işlevini ve hidroliz reaksiyonlarının termodinamik özelliklerini analiz etmek.
3
Aşılama ve serum uygulamalarının bağışıklık tipleri açısından karşılaştırılması
Aşılama aktif bağışıklık sağlar ve B ile T lenfositlerini uyararak bellek hücrelerinin oluşumuna yol açar. Serum ise pasif bağışıklık sağlar, hazır antikor içerir ve vücutta bellek hücresi oluşturmaz. Dolayısıyla III.III. öncül doğrudur.
Aktif ve pasif bağışıklıkta bellek hücresi oluşumunu ve kalıcılığını karşılaştırmak.
4
Doğru seçeneğe ulaşılması
II ve IIIIII numaralı öncüllerin doğru, IIII numaralı öncülün ise yanlış olduğu tespit edilerek doğru seçeneğin 'II ve IIIIII' olduğu belirlenir.
Öncüllerin analizini birleştirerek nihai sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Özgül olmayan savunma hattındaki salgılar, antikorların antijen bağlama işlevi, aktif ve pasif bağışıklığın farkları
Tahmini Süre:2m 30s
Bağışıklık Sistemi Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin