Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

179 soru

Soru 161Soru

Aşağıdaki sol sütunda Cumhuriyet Dönemi'ne ait bazı romanlar, sağ sütunda ise bu romanların belirleyici tematik özellikleri ve içerik ayrıntıları karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki romanlar ile sağ sütundaki açıklamalar eşleştirildiğinde doğru eşleşme çiftleri nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yalnızız
Hilal Görününce
İbrahim Efendi Konağı
Huzur

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yalnızız romanı Samim ve Simeranya karakteri/kavramı içeren üçüncü açıklamayla; Hilal Görününce romanı Kırım Savaşı ve Kırım Türklerini konu alan ikinci açıklamayla; İbrahim Efendi Konağı romanı konak çöküşünü ve tasavvufi duyarlılığı işleyen dördüncü açıklamayla; Huzur romanı ise Mümtaz, Nuran ve İstanbul/musiki ögelerini barındıran birinci açıklamayla eşleşir.
Doğru eşleştirme, her eserin kendi tematik yapısı, başkahramanları ve olay örgüsü dikkate alınarak yapılmıştır. Yalnızız romanı Samim ve Simeranya üzerinden bireyin iç dünyasına; Hilal Görününce Kırım Türklerinin mücadelesi üzerinden millî duyarlılığa; İbrahim Efendi Konağı tasavvufi arka plan ve konak çöküşü ile millî-dinî zevke; Huzur ise Mümtaz'ın içsel dünyası ve İstanbul estetiği ile bireyin iç dünyasını esas alan anlayışa aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin genel tematik yönelimlerini (bireyin iç dünyası ve millî-dinî duyarlılık) belirleyin.
Yalnızız ve Huzur romanlarının bireyin iç dünyasını; Hilal Görününce ve İbrahim Efendi Konağı romanlarının ise millî-dinî zevk ve duyarlılığı esas aldığı tespit edilir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle eserlerin hangi edebî anlayışa ait olduğunu sınıflandırmak gerekir.
2
Her bir eserin belirleyici anahtar kavramlarını, kahramanlarını (Samim, Mümtaz, Nuran vb.) ve mekân/zaman unsurlarını sağ sütundaki tanımlarla eşleştirin.
Yalnızız eseri Simeranya ve Samim karakteriyle üçüncü açıklamayla; Hilal Görününce Kırım Savaşı ve Kırım Türkleri bilgisiyle ikinci açıklamayla; İbrahim Efendi Konağı konak çöküşü ve tasavvufi derinlik vurgusuyla dördüncü açıklamayla; Huzur ise Mümtaz, Nuran ve musiki/İstanbul temalarıyla birinci açıklamayla eşleşir.
Eserlerin içerik özelliklerini belirgin kılan karakter ve izlekler doğrudan doğru eşleşmeye yönlendirir.
3
Eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol ederek nihai eşleşme tablosunu oluşturun.
Sol-1 ile Sağ-3, Sol-2 ile Sağ-2, Sol-3 ile Sağ-4, Sol-4 ile Sağ-1 çiftleri birleştirilir.
Tüm eşleşmelerin mantıksal ve tematik olarak birbirini doğruladığından emin olunur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi romanında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin tematik ve yapısal özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 162Soru

Tarihî süreçte Türk milletinin kazandığı zaferleri, millî ve manevi değerleri, Anadolu coğrafyasının vatanlaşma serüvenini destansı bir üslup ve dinî-tasavvufi duyarlıkla ele alan romanlar, edebiyatımızda 'millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserler' olarak adlandırılır. Bu eserlerde Malazgirt Zaferi'nden başlayarak Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşu, Çanakkale ve Kurtuluş Savaşları gibi dönüm noktaları manevi bir ruhla yeniden yorumlanır.

Buna göre, aşağıdaki sanatçılardan hangisinin bu yönelim doğrultusunda eser verdiği söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadri Ertem

Cevap

Sadri Ertem
Sadri Ertem, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi roman ve hikâyenin ilk temsilcilerindendir. Eserlerinde (örneğin Çıkrıklar Durunca romanında) sanayileşmenin getirdiği toplumsal değişimleri, işçi-işveren ilişkilerini ve köylünün sömürülmesini ele alır; dinî ya da millî bir duyarlılığı ön plana çıkarma amacı gütmez. Bu nedenle kendisi bu grubun temsilcisi olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada belirtilen 'millî-din�� zevk ve duyarlılığı yansıtan eserler' akımının temsilcileri ve özellikleri hatırlanır.
Bu akımın temsilcileri arasında Mustafa Necati Sepetçioğlu, Bahaeddin Özkişi, Samiha Ayverdi ve Sevinç Çokum yer alır.
Yazarların edebî eğilimlerini doğru sınıflandırmak için ilk adım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki diğer yazar Sadri Ertem'in edebî yönelimi incelenir.
Sadri Ertem'in Cumhuriyet Dönemi'nde toplumcu gerçekçi edebiyatın kurucularından biri olduğu ve Çıkrıklar Durunca gibi romanlarında ekonomik sorunları, sömürüyü işlediği tespit edilir.
Sanatçıların ait oldukları edebî akımları karşılaştırmak için bu adım uygulanır.
3
Elde edilen bilgiler doğrultusunda millî-dinî duyarlılık taşımayan yazar belirlenir.
Sadri Ertem'in bu yönelime dâhil olmadığı belirlenerek doğru seçeneğe ulaşılır.
Soruda sorulan 'söylenemez' ifadesinin cevabını netleştirmek için bu adım tamamlanır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Millî-Dinî Zevk ve Duyarlılığı Yansıtanlar
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 163Soru

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir alıntılarını, bu şiirlerin üslup ve tema özelliklerini yansıtan şairleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İşim gücüm budur benim,
Gökyüzünü boyarım her sabah,
Hepiniz uykudayken.
Uyanır bakarsınız ki mavi.
Benim doğduğum köylerde
Ceviz ağaçları yoktu,
Ben bu yüzden serinliği
Bir dalın altında aramayı bilmedim
Çoklarından düşüyor da bunca
Görmüyorlar düştüğünü
Geçip gidiyorlar yanından
Yerde solgun bir gül oluyor dokununca.
Tanıdığım bir ağaç var
Etlik bağlarına yakın
Saadeti adından belli
Bilmem etmeli mi ihbar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen alıntılardan 'İşim gücüm budur benim...' Orhan Veli Kanık ile, 'Benim doğduğum köylerde...' Cahit Külebi ile, 'Çoklarından düşüyor da bunca...' Behçet Necatigil ile ve 'Tanıdığım bir ağaç var...' Melih Cevdet Anday ile eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı şairlerin edebi yönelimleri ve şiir poetikalarıyla doğrudan örtüşmektedir. 'İşim gücüm budur benim...' dizesiyle başlayan ve gündelik yaşamın naif bir tablosunu çizen şiir Garip'in öncüsü Orhan Veli'ye; Anadolu'nun doğasını ve çocukluğun saf izlenimlerini modern bir söyleyişle aktaran memleketçi şiir Cahit Külebi'ye; kent yaşamında gözden kaçan detayları, yalnızlığı ve hüznü 'evler şairi' duyarlılığıyla işleyen dizeler Behçet Necatigil'e; sıradan bir sokak ağacının varoluşunu hafif ve nükteli bir dille ele alan şiir ise Melih Cevdet Anday'a aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen şiir alıntılarının biçim, dil ve tema özelliklerini analiz etmek.
İlk ve dördüncü şiirlerin ölçüsüz, kafiyesiz, günlük konuşma diliyle yazılmış yalın ve ironik; ikinci şiirin Anadolu/köy temasını işleyen lirik; üçüncü şiirin ise kent insanının yalnızlığını anlatan bireysel ve kapalı bir üsluba sahip olduğu belirlenir.
Şairlerin bağlı oldukları edebi yönelimleri tespit edebilmek için şiirlerin üslup özelliklerini anlamak gerekir.
2
İlk ve dördüncü alıntıları Garip Akımı (I. Yeni) ilkeleriyle ilişkilendirmek.
Orhan Veli Kanık'ın 'Dalgacı Mahmut' şiiri ile Melih Cevdet Anday'ın 'Rahatı Kaçan Ağaç' şiirinin Garip akımının getirdiği sıradan insanı ve şaşırtmayı temel alan yapısıyla örtüştüğü görülür.
Garip şairlerinin dil ve biçim serbestliğini, günlük hayatı şiire yansıtma biçimlerini ayırt etmek.
3
İkinci ve üçüncü alıntıları Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir temsilcileriyle ilişkilendirmek.
Cahit Külebi'nin memleketçi ve lirik tarzı ile Behçet Necatigil'in 'evler', 'aile' ve bireyin yalnızlığı gibi temalara yönelen kapalı/hüzünlü tarzının Garip dışı yenilikçi şiire ait olduğu saptanır.
Garip dışı bağımsız şairlerin şiirsel estetiği koruyarak yeniliği nasıl sürdürdüklerini belirlemek.

Anahtar Kavram

Garip Akımı (I. Yeni) ve Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir temsilcilerinin üslup ve tema farkları
Soru 164Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserler ile bireyin iç dünyasını esas alan romanların genel özellikleri ve içerikleri üzerine bir eşleştirme tablosu hazırlanmıştır. Aşağıda sol sütunda verilen romanlar ile sağ sütunda yer alan belirleyici tematik ve yapısal özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çiçekler Büyür
Dönemeçte
Çamlıca'daki Eniştemiz
Sokakta

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çiçekler Büyür romanı Bulgaristan Türklerinin milli kimlik mücadelesini ele alan açıklamayla; Dönemeçte romanı Doktor Şerif'in iç dünyasını ve toplumsal değişimi ele alan açıklamayla; Çamlıca'daki Eniştemiz romanı Hacı Bey karakteri ve anıların estetiğini ele alan açıklamayla; Sokakta romanı ise mahalle kültürünün yok oluşunu mistik/metafizik boyutta sorgulayan açıklamayla eşleşmektedir.
Çiçekler Büyür romanı Bulgaristan Türklerinin maruz kaldığı asimilasyon politikalarını ve milli kimlik koruma çabasını İlay karakteri üzerinden anlatır. Dönemeçte, Tarık Buğra'nın çok partili hayata geçişin sancılarını ve bu süreçteki yozlaşmayı Doktor Şerif'in ruh dünyası üzerinden yansıttığı eseridir. Çamlıca'daki Eniştemiz, geçmiş zaman nostaljisini ve Hacı Bey karakterinin özgün iç dünyasını ele alır. Sokakta ise Bahaeddin Özkişi'nin modern hayatın getirdiği manevi boşluğu manevi/mistik bir çerçevede, sokağın ruhu ve şeytani kötülükle mücadele üzerinden işlediği romanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve ait oldukları edebi yönelimleri belirleme.
Çiçekler Büyür (Emine Işınsu) ve Sokakta (Bahaeddin Özkişi) milli-dini duyarlılığı; Dönemeçte (Tarık Buğra) ve Çamlıca'daki Eniştemiz (Abdülhak Şinasi Hisar) bireyin iç dünyasını esas alan eserlerdir.
Eserlerin genel tematik yönelimini saptamak doğru eşleştirmeye giden ilk adımdır.
2
Eserlerin karakter kadrosunu ve belirleyici temalarını eşleştirme.
Çiçekler Büyür romanındaki Bulgaristan Türkleri ve İlay karakteri sağ sütundaki ilk tanımla uyuşur. Dönemeçte romanındaki Doktor Şerif ve taşradaki siyasal/ahlaki değişim ikinci tanımla uyuşur. Çamlıca'daki Eniştemiz romanındaki eksantrik Hacı Bey ve Çamlıca hatıraları üçüncü tanımla uyuşur. Sokakta romanındaki mistik iyi-kötü çatışması ve mahalle kültürünün çözülüşü dördüncü tanımla uyuşur.
Eserlerin içerik, şahıs kadrosu ve izlek bazında ayırt edici özelliklerini tespit etmek doğru eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Milli-Dini Zevk ve Bireyin İç Dünyasını Esas Alan Eserler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 165Soru

Romanda, Osmanlı toplumunun son dönemindeki ahlaki ve manevi çözülme, Fatih semtinde yaşayan ve dinî değerleri samimiyetten uzak, sadece bir geçim kapısı olarak gören İmam Halis Efendi’nin iç dünyasındaki çatışmalar, ihtiraslar ve inanç sorgulamaları üzerinden işlenir. Yazar, çökmekte olan bir medeniyetin manevi değerlerini ve bireyin bu süreçteki yalnızlığını dinî-tasavvufi bir duyarlılıkla ele alır.

Bu parçada söz edilen roman ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mesihpaşa İmamı - Sâmiha Ayverdi

Cevap

Mesihpaşa İmamı - Sâmiha Ayverdi
Parçada betimlenen ve dinî-tasavvufi duyarlılıkla kaleme alınan, Fatih semtindeki İmam Halis Efendi’nin iç dünyasındaki çatışmaları konu edinen eser Sâmiha Ayverdi'nin Mesihpaşa İmamı adlı romanıdır. Yazar, bu eserinde çöken Osmanlı toplumunun manevi değerlerini bir imamın zaafları üzerinden işler.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki anahtar ifadeleri (Osmanlı'nın son dönemi, Fatih semti, İmam Halis Efendi, dinî-tasavvufi duyarlılık) analiz etme.
Eserin dinî-tasavvufi zevk ve duyarlılığı yansıtan ve bireyin iç dünyasını esas alan bir yapıt olduğu belirlenir.
Sorunun hangi edebi yönelim ve esere ait olduğunu daraltmak amacıyla anahtar kavramlar tespit edilir.
2
İmam Halis Efendi karakterinin ve Fatih semtindeki ahlaki çözülme temasının hangi esere ait olduğunu hatırlama.
Bu özelliklerin Sâmiha Ayverdi'nin 'Mesihpaşa İmamı' adlı romanına ait olduğu saptanır.
Karakter ve tema eşleştirmesi yapılarak doğru seçeneğe ulaşılması hedeflenir.
3
Diğer seçeneklerdeki yazarların ve eserlerin edebi anlayışlarını değerlendirerek elenmesini sağlama.
Diğer seçeneklerdeki yazarların toplumcu gerçekçi veya modernist anlayışa sahip olduğu ve farklı konuları işlediği doğrulanır.
Çeldiricilerin elenmesi ve doğru cevabın kesinleştirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Millî-Dinî Zevk ve Bireyin İç Dünyasını Esas Alanlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 166Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserler ile bireyin iç dünyasını esas alan romanlar önemli bir yere sahiptir. Aşağıda sol sütunda verilen eserleri, sağ sütunda verilen belirleyici tematik özellikleri ve içerikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gül Yetiştiren Adam
Bir Tereddütün Romanı
Osmancık
Azap Toprakları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Gül Yetiştiren Adam eseri kültürel yabancılaşma karşısında kendi dünyasına çekilen karakterin sessiz direnişiyle; Bir Tereddütün Romanı eseri aydın kesimin yaşadığı ahlaki ve zihinsel bunalımlarla; Osmancık eseri Osmanlı'nın kuruluş dönemi ve Osman Bey'in manevi olgunlaşma süreciyle; Azap Toprakları eseri ise Batı Trakya'da yaşayan soydaşlarımızın millî benlik mücadeleleriyle eşleşir.
Doğru eşleştirme, her eserin kendi dönemindeki edebî eğilimine (bireyin iç dünyası veya millî-dinî duyarlılık) uygun olan temel konusunu yansıtmaktadır. Gül Yetiştiren Adam kültürel yabancılaşmayı ve içsel direnişi; Bir Tereddütün Romanı aydın kararsızlığını ve psikolojik bunalımları; Osmancık Osmanlı'nın kuruluşundaki manevi olgunlaşmayı; Azap Toprakları ise Batı Trakya Türklerinin millî mücadelesini konu alır.

Adım Adım Çözüm

1
Gül Yetiştiren Adam eserinin temasını incelemek.
Eserin, Batılılaşma karşısında eve kapanıp gül yetiştiren bir adamın iç dünyasını ve yabancılaşmayı anlattığı görülür.
Bu tema, 'Modernleşme sürecinin yol açtığı kültürel yabancılaşma...' ifadesiyle eşleşir.
2
Bir Tereddütün Romanı eserinin temasını incelemek.
Peyami Safa'nın bu eserinde, I. Dünya Savaşı sonrası bir yazarın yaşadığı içsel tereddütler, kararsızlıklar ve aydın buhranı ele alınmaktadır.
Bu içerik, 'Bir yazarın iç dünyasındaki kararsızlıklar ve şüpheler...' ifadesiyle eşleşir.
3
Osmancık eserinin temasını incelemek.
Tarık Buğra'nın kaleme aldığı romanda, Osman Gazi'nin Osmancık'tan Osman Bey'e dönüşümü ve Şeyh Edebali'nin bu süreçteki manevi etkisi anlatılır.
Bu tema, 'Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemini ve Osman Bey'in...' ifadesiyle doğrudan eşleşir.
4
Azap Toprakları eserinin temasını incelemek.
Emine Işınsu'nun bu eserinde, Yunanistan'ın Batı Trakya bölgesindeki Türklerin millî ve dinî kimliklerini korumak için verdikleri mücadeleler anlatılmaktadır.
Bu içerik, 'Batı Trakya'da yaşayan soydaşlarımızın millî benliklerini koruma mücadelesini...' ifadesiyle örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi romanında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin tematik ve içerik özellikleri.
Soru 167Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi eserlerini, sağ sütundaki tematik ve içeriksel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fahim Bey ve Biz
Küçük Dünya
Hilal Görün��nce
Siyah Kehribar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fahim Bey ve Biz eseri Meşrutiyet dönemindeki hayalperest bir karakterin geçmiş özlemini; Küçük Dünya Urfa'daki genç bir kadının iç dünyasını; Hilal Görününce Kırım Türklerinin esaretini; Siyah Kehribar ise faşist İtalya'daki Türk gencinin yalnızlığını konu alır.
Fahim Bey ve Biz, Abdülhak Şinasi Hisar'ın bireyin iç dünyasını ve geçmiş özlemini işlediği eseridir. Küçük Dünya, Emine Işınsu'nun Urfa'da geçen ruhsal tahlil ağırlıklı romanıdır. Hilal Görününce, Sevinç Çokum'un Kırım Türklerinin mücadelesini anlattığı tarihi-milli eseridir. Siyah Kehribar ise Tarık Buğra'nın İtalya'daki bir Türk gencinin iç dünyasını anlattığı psikolojik romanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki eserlerin yazarlarını ve edebi yönelimlerini belirleyin.
Fahim Bey ve Biz (Abdülhak Şinasi Hisar - Bireyin İç Dünyası), Küçük Dünya (Emine Işınsu - Bireyin İç Dünyası/Milli Duyarlılık), Hilal Görününce (Sevinç Çokum - Milli-Dini Duyarlılık), Siyah Kehribar (Tarık Buğra - Bireyin İç Dünyası).
Eserlerin genel tematik yapısını ve yazarlarını bilmek, içerik açıklamalarıyla eşleştirmeyi kolaylaştırır.
2
Sağ sütundaki açıklamaların anahtar kelimelerini (mekan, şahıs kadrosu, olay örgüsü) analiz edin.
Kırım Türkleri ifadesi Hilal Görününce ile; Meşrutiyet İstanbul'u ve hayalperest karakter ifadesi Fahim Bey ve Biz ile; İtalya ve faşizm ifadesi Siyah Kehribar ile; Urfa ve kadın kahramanın bunalımı ifadesi Küçük Dünya ile ilişkilendirilir.
Her eserin kendine has belirgin mekan ve tema unsurlarını tespit etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
3
Tespit edilen ilişkiler doğrultusunda eşleştirmeleri gerçekleştirin.
Fahim Bey ve Biz - ikinci açıklama; Küçük Dünya - dördüncü açıklama; Hilal Görününce - birinci açıklama; Siyah Kehribar - üçüncü açıklama.
Eserlerin olay örgüleri ve karakter analizleri doğrulanarak nihai eşleşme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi romanlarında milli-dini zevk ve bireyin iç dünyasını esas alan eserlerin içerik ve tematik özellikleri
Soru 168Soru

Tıp öğrenimini yarıda bırakmış, materyalist görüşlerin kıskacında şüphe ve inançsızlık buhranları yaşayan Ferit'in, teyzesinin konağından ayrılarak yerleştiği pansiyonda İtalyan asıllı bir kadının mistik günlüğüyle karşılaşması ve bu sayede yaşadığı manevi dönüşümü konu edinen; rüya, halüsinasyon ve bilinçaltı tahlilleriyle bireyin iç dünyasını esas alan Cumhuriyet Dönemi romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Matmazel Noraliya'nın Koltuğu

Cevap

Matmazel Noraliya'nın Koltuğu
Parçada sözü edilen tıp eğitimini yarıda bırakmış Ferit karakterinin materyalist düşüncelerden mistisizme yönelerek manevi huzur bulması, psikolojik derinlik, rüya ve halüsinasyon ögeleri eşliğinde Peyami Safa'nın Matmazel Noraliya'nın Koltuğu adlı romanında işlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen ipuçlarını analiz etme
Eserde tıp öğrenimini yarıda bırakan 'Ferit' adlı başkahramanın bunalımları, yerleştiği pansiyon ve mistik yönelimleri vurgulanmıştır.
Soruda tanıtılan eserin ayırt edici özelliklerini belirlemek için olay örgüsü ve karakter tahlil edilir.
2
Edebi yönelim ve yazar eşleştirmesi yapma
Bireyin iç dünyasını psikolojik derinlikle, rüya ve halüsinasyon gibi tekniklerle işleyen yazarın Peyami Safa olduğu tespit edilir.
Ferit karakteri ve şüphecilikten mistisizme geçiş teması Peyami Safa'nın karakteristik yazım tarzını yansıtır.
3
Seçeneklerdeki romanları karşılaştırma
Tanıtılan tüm özelliklerin Peyami Safa'nın Matmazel Noraliya'nın Koltuğu adlı eserine ait olduğu belirlenir.
Diğer seçeneklerdeki eserlerin başkahramanları ve temaları (örneğin Huzur'da Mümtaz, Tutunamayanlar'da Selim) parçadaki bilgilerle uyuşmamaktadır.

Anahtar Kavram

Bireyin İç Dünyasını Esas Alan Romanlar
Soru 169Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında bireyin iç dünyasını esas alan eserler ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserler tematik ve yapısal açıdan farklılık gösterir. Buna göre, sol sütundaki romanlar ile sağ sütundaki açıklamalar birebir eşleştirildiğinde doğru eşleştirme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fatih-Harbiye
Köse Kadı
Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Kilit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fatih-Harbiye romanı Doğu-Batı çatı��masını anlatan açıklamayla; Köse Kadı romanı Osmanlı serhad boylarındaki mücadeleleri ele alan açıklamayla; Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanı bürokratik kurum eleştirisi ve zaman kavramını işleyen açıklamayla; Kilit romanı ise Malazgirt Savaşı ve Anadolu'ya yerleşmeyi anlatan açıklamayla eşleşmektedir.
Cumhuriyet Dönemi Türk romanında bireyin iç dünyasını esas alan yazarlardan Peyami Safa ve Ahmet Hamdi Tanpınar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı sürdüren yazarlardan Bahaeddin Özkişi ve Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun eserlerinin tematik özellikleri doğrultusunda doğru şekilde yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Fatih-Harbiye romanının konusunu ve yansıttığı eğilimi analiz etme.
Eser, Doğu-Batı çatışmasını Neriman karakterinin yaşadığı iç buhranlar üzerinden ele alır ve bireyin iç dünyasını esas alan anlayışa uygundur. Bu durum ilk eseri birinci açıklamayla eşleştirir.
Yazarın psikolojik derinlik ve semt çatışması üzerinden kurduğu izleği belirlemek.
2
Köse Kadı romanının konusunu ve yansıttığı eğilimi analiz etme.
Köse Kadı, Osmanlı'nın sınır boylarındaki mücadelelerini millî ve tarihî bir şuurla ele alır; bu yönüyle millî-dinî zevk ve duyarlılığı sürdüren eserlerdendir. Bu durum ikinci eseri ikinci açıklamayla eşleştirir.
Bahaeddin Özkişi'nin tarihî kurguya dayalı millî-dinî roman yaklaşımını tespit etmek.
3
Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanının konusunu ve yansıttığı eğilimi analiz etme.
Eser, Hayri İrdal ve Halit Ayarcı karakterleri vasıtasıyla zaman, bürokrasi ve Türk toplumunun modernleşme sancılarını ironik bir üslupla işler. Bu durum üçüncü eseri üçüncü açıklamayla eşleştirir.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın bireyin iç dünyasını simgeler üzerinden yansıtma yöntemini belirlemek.
4
Kilit romanının konusunu ve yansıttığı eğilimi analiz etme.
Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun bu nehir romanı Malazgirt Savaşı öncesi ve sonrasındaki Anadolu'nun yurt edinilme sürecini destansı bir tarih bilinciyle anlatır. Bu durum dördüncü eseri dördüncü açıklamayla eşleştirir.
Destansı tarihî romanların millî-dinî duyarlılık çerçevesindeki yerini kavramak.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Milli-Dini Zevk ve Bireyin İç Dünyasını Esas Alanlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 170Soru

Zamanın ötesinde, rüya ile uyanıklık arasında salınan bir boşlukta yürüyordu. Geçmişin mermer havuzlarda biriken suları gibi durgun ve asil hatıraları, İstanbul'un eski semtlerindeki loş sokakların köşelerinden fısıld��yordu ona. Ne tamamen doğulu bir geçmişe ait hissedebiliyordu kendini ne de bütünüyle batılı bir şimdiki zamana. Müzik, mimari ve estetik; ruhunun parçalanmışlığını tedavi eden yegâne ilaçtı. O, saniyelerin ardı sıra akan kronolojik zamanın değil, Bergsoncu bir kavrayışla ruhun derinliklerinde genişleyen o bütünsel 'an'ın peşindeydi.

Bu parçada dile getirilen içsel yönelimler, estetik kaygılar ve zaman algısı aşağıdaki yazarların hangisinin roman dünyasıyla doğrudan örtüşmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet Hamdi Tanpınar

Cevap

Ahmet Hamdi Tanpınar
Parçada vurgulanan rüya, Bergsoncu bütünsel zaman algısı (süre/an), mimari ve musiki gibi estetik değerler ile Doğu-Batı arasındaki içsel bölünmüşlük, Cumhuriyet Dönemi'nde bireyin iç dünyasını esas alan roman anlayışının ve özellikle Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinin en karakteristik özellikleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde yer alan anahtar kelimeleri ve temaları belirleme.
Parçada geçen 'rüya', 'Bergsoncu bütünsel an', 'müzik', 'mimari', 'estetik' ve 'Doğu-Batı sentezi' kavramları tespit edilir.
Metnin hangi edebi anlayışa ait olduğunu saptamak için bu kavramlar belirleyicidir.
2
Belirlenen temaları Cumhuriyet Dönemi edebi eğilimleri ve yazarları ile ilişkilendirme.
Sözü edilen özellikler, Cumhuriyet Dönemi'nde bireyin iç dünyasını esas alan edebi anlayışın ve özellikle Ahmet Hamdi Tanpınar'ın roman dünyasının temelini oluşturur.
Yazarların özgün edebi kimliklerini karşılaştırarak doğru sonuca ulaşmak için.
3
Diğer seçeneklerdeki yazarların edebi anlayışlarını kontrol ederek elemeyi doğrulama.
Kemal Tahir, Orhan Kemal, Fakir Baykurt ve Sadri Ertem toplumcu gerçekçi yazarlar olup toplumsal, ekonomik ve sınıfsal çatışmaları işlerler; dolayısıyla metindeki psikolojik-estetik odakla uyuşmazlar.
Çeldiricilerin yanlışlığından emin olmak için.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi'nde bireyin iç dünyasını esas alan romanların özellikleri ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın sanat dünyası (rüya, zaman, estetik).
Soru 171Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk romanında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan yönelimlerin temsilcileri ve eserleri önemli bir yer tutar. Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi eserlerini, sağ sütunda verilen ve bu eserlerin ait olduğu edebî yönelimi belirleyen tematik açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yalnızız
İbiş'in Rüyası
Ağustos Başağı
Uçtaki Adam

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki Yalnızız eseri 'Simeranya' ütopyasını içeren açıklamayla; İbiş'in Rüyası eseri tiyatro sanatçısı Nahit'in iç dünyasını anlatan açıklamayla; Ağustos Başağı eseri Söğüt ve çevresindeki Millî Mücadele direnişini konu edinen açıklamayla; Uçtaki Adam eseri ise Osmanlı sınır boylarındaki uç beylerinin mücadelesini işleyen açıklamayla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; Yalnızız romanı 'Simeranya' ütopyası üzerinden Doğu-Batı çatışmasını ele alan açıklamayla; İbiş'in Rüyası romanı tiyatro sanatçısı Nahit karakterinin içsel buhranlarını işleyen açıklamayla; Ağustos Başağı romanı Söğüt ve çevresindeki Millî Mücadele direnişini anlatan açıklamayla; Uçtaki Adam romanı ise Osmanlı'nın sınır boylarındaki uç beylerinin manevi dünyasını konu edinen açıklamayla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve ait oldukları yönelimleri belirleyin.
Yalnızız ve İbiş'in Rüyası eserleri bireyin iç dünyasını esas alan yönelime; Ağustos Başağı ve Uçtaki Adam eserleri ise millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan yönelime aittir.
Eserlerin tematik içeriklerini doğru yönelimlerle bağdaştırmak için ilk adım olarak bu sınıflandırma gereklidir.
2
Bireyin iç dünyasını esas alan eserlerin içeriklerini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırın.
Yalnızız romanı Peyami Safa'ya aittir ve 'Simeranya' kavramıyla doğrudan ilişkilidir. İbiş'in Rüyası romanı ise Tarık Buğra'ya aittir ve Nahit karakteri ile geleneksel tiyatro çevresindeki iç dünyayı yansıtır.
Yalnızız ve İbiş'in Rüyası eserlerinin kendilerine özgü anahtar kelimelerini (Simeranya ve Nahit/tiyatro) tespit ederek doğru eşleştirmeleri kesinleştirmek hedeflenir.
3
Millî-dinî duyarlılığı yansıtan eserlerin içeriklerini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırın.
Ağustos Başağı Sevinç Çokum'un Kurtuluş Savaşı'nı ve Söğüt çevresini işleyen eseridir. Uçtaki Adam ise Bahaeddin Özkişi'nin Osmanlı sınır boylarındaki uç beylerinin mücadelesini anlatan romanıdır.
Kalan iki eserin (Ağustos Başağı ve Uçtaki Adam) tarihî ve tematik sınırlarını ayırt ederek doğru tanımlarla eşleşmesini sağlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi romanında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin içerik, tema ve kahraman özellikleri yönünden ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 172Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan roman yönelimlerinin konu, karakter ve izlek özelliklerini belirlemek amacıyla sol sütundaki eser açıklamalarını sağ sütundaki doğru yapıtlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğu-Batı çatışması, mistisizm, tıp ve metafizik olgular çerçevesinde şekillenen; başkahramanı Ferit’in yaşadığı ruhsal bunalımları, halüsinasyonları ve nihayetinde şüphecilikten inanca yönelişini felsefi bir derinlikle ele alan roman.
Geçmiş-şimdi sentezini, İstanbul estetiğini, Osmanlı kültür mirasını Mümtaz ve Nuran’ın aşkı etrafında; musiki, sanat ve İkinci Dünya Savaşı’nın eşiğindeki huzursuzluk temalarıyla yoğuran modernist yapıt.
Anadolu’nun Türkleşme ve vatanlaşma sürecini Malazgirt Savaşı zemininde; Alparslan liderliğindeki T��rklerin milli ve tasavvufi şuurunu destansı bir dille aktaran tarihi nehir roman türündeki eser.
Geleneksel Türk mahalle hayatının modernleşme karşısındaki çözülüşünü, ahlaki yozlaşmayı ve metafizik boyuttaki iyi-kötü (şeytan-insan) mücadelesini simgesel bir dille sorgulayan anlatı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ruhsal bunalımlardan inanca yönelişi anlatan birinci açıklama Matmazel Noraliya'nın Koltuğu ile; Mümtaz ve Nuran aşkını, İstanbul estetiğini işleyen ikinci açıklama Huzur ile; Malazgirt Savaşı ve Selçuklu tarihini konu edinen üçüncü açıklama Kilit ile; geleneksel mahalle hayatının yozlaşmasını ve metafizik iyi-kötü çatışmasını konu edinen dördüncü açıklama ise Sokakta romanıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmede her bir açıklama, ilgili romanların yapı taşlarını oluşturan tema, karakter kadrosu ve kurgusal çatışmaları eksiksiz olarak yansıtmaktadır. Ferit'in içsel dönüşümü Matmazel Noraliya'nın Koltuğu'na; Mümtaz ve Nuran'ın İstanbul merkezli aydın bunalımı Huzur'a; Malazgirt Savaşı etrafındaki milli/dini şuur Kilit'e; sokağın manevi yozlaşması ve metafizik iyi-kötü mücadelesi ise Sokakta romanına aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin ana karakterlerini, kurgusal unsurlarını ve temalarını analiz etmek.
İlk açıklamada geçen başkahraman Ferit'in psikolojik bunalımları ve metafizik arayışı Peyami Safa'nın 'Matmazel Noraliya'nın Koltuğu' romanıyla örtüşür.
Ferit karakteri ve şüphe-inanç çatışması bu romanın ayırt edici kurgusal merkezidir.
2
İkinci açıklamada yer alan karakter ve tema ipuçlarını incelemek.
Mümtaz, Nuran, İstanbul estetiği, musiki ve savaş öncesi huzursuzluk unsurları Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Huzur' romanıyla eşleşir.
Huzur, Doğu-Batı sentezi ile bireyin iç dünyasındaki karmaşayı ve musiki kültürünü en derin işleyen modern yapıtlardandır.
3
Üçüncü açıklamadaki tarihi ve milli-dini zevke dair unsurları saptamak.
Malazgirt Savaşı ve Selçuklu döneminin vatanlaşma ülküsü, Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun 'Kilit' adlı eseriyle eşleşir.
Kilit, Sepetçioğlu'nun Malazgirt zaferini ve Anadolu'nun manevi-milli inşasını anlattığı meşhur tarihi nehir romanıdır.
4
Dördüncü açıklamada yer alan alegorik yapı ve çatışma eksenini değerlendirmek.
Modernleşme karşısında yok olan geleneksel sokak/mahalle yapısı ve şeytani güçle metafizik savaşım Bahaeddin Özkişi'nin 'Sokakta' romanı ile eşleşir.
Sokakta eseri, manevi çöküşü alegorik ve psikolojik yönleriyle ele alan özgün bir arayış romanıdır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Türk romanında bireyin iç dünyasını esas alan eserler ile milli-dini zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin konu, karakter, tema ve kurgusal açıdan ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 173Soru

Aşağıdaki sol sütunda Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi romanlarında ele alınan bazı sosyo-ekonomik çatışma konuları ve olay örgüleri, sağ sütunda ise bu konuların odak noktası olan eserler ve yazarları verilmiştir. Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki eser-yazar eşleştirmesini doğru şekilde yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yarı sömürgeleşme sürecindeki Osmanlı toplumunda, dış pazardan gelen ucuz ithal malların yerli dokuma sanayisini yok etmesini ve bu ekonomik çöküşün Bolu-Gerede yöresindeki esnaf ve köylülerin ayaklanmasına yol açmasını anlatan eser.
Toprağın işlenmesinde hayati öneme sahip olan su kaynaklarının paylaşımı sorununu merkeze alarak, köylülerin su hakkı mücadelesini, kendi aralarındaki çatışmaları ve doğayla olan savaşımlarını konu edinen eser.
Taşra eşrafı ile yerel bürokrasinin çıkar ortaklığına dayalı yozlaşmış yapısını, kasaba hayatının boğucu ahlak anlayışını ve bu sömürü düzenine karşı bir gencin başkaldırısını ve trajik sonunu işleyen eser.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında Doğu Anadolu coğrafyasındaki feodal ilişkileri, ağalık ve şeyhlik düzeninin köylüler üzerindeki baskısını, törelerin kıskacındaki bir kadının mücadelesiyle birlikte masalsı ve destansı bir dille aktaran eser.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci tanım Çıkrıklar Durunca - Sadri Ertem eseriyle, ikinci tanım Yarbükü - Talip Apaydın eseriyle, üçüncü tanım Kuyucaklı Yusuf - Sabahattin Ali eseriyle ve dördüncü tanım Cemo - Kemal Bilbaşar eseriyle eşleşir.
Verilen açıklamaların her biri, Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi çizginin önemli temsilcilerinin sosyo-ekonomik çatışmaları işledikleri başyapıtlarıyla tam olarak örtüşmektedir: Dokuma tezgahlarının çöküşü Çıkrıklar Durunca ile, su paylaşımı Yarbükü ile, taşra ve bürokrasi yozlaşması Kuyucaklı Yusuf ile, feodal düzen ve ağalık/şeyhlik baskısı ise Cemo ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki sanayileşme sancılarını ve dokuma tezgahlarının kapanmasını konu alan ilk tanımı analiz etmek.
Bu tanım, Sadri Ertem'in Avrupa'dan gelen ucuz malların el tezgahlarını yok etmesini işleyen Çıkrıklar Durunca adlı eseriyle eşleşir.
Çıkrıklar Durunca eseri, Osmanlı'nın son dönemindeki yarı sömürgeleşme sürecini ve esnaf ayaklanmalarını konu alır.
2
Toprağın sulanması ve su hakkı üzerinden gelişen köylü çatışmalarını ele alan ikinci tanımı değerlendirmek.
Bu tanım, Talip Apaydın'ın köydeki su kavgalarını ve mülkiyet çatışmalarını işleyen Yarbükü adlı eseriyle eşleşir.
Talip Apaydın, Yarbükü romanında köylülerin su paylaşım mücadelesini ve doğayla olan savaşını gerçekçi bir dille aktarır.
3
Taşra hayatındaki yozlaşmayı, bürokrasi ve eşraf ilişkilerini bir başkaldırı hikayesiyle sunan üçüncü tanımı incelemek.
Bu tanım, Sabahattin Ali'nin Kuyucaklı Yusuf adlı eseriyle eşleşir.
Kuyucaklı Yusuf, kasaba hayatının adaletsizliğini ve yozlaşmış bürokratik düzeni Yusuf karakteri üzerinden eleştirel bir dille yansıtır.
4
Doğu Anadolu coğrafyasındaki feodal ilişkileri, ağalık ve şeyhlik baskısını masalsı bir dille ve kadın kahraman üzerinden ele alan dördüncü tanımı analiz etmek.
Bu tanım, Kemal Bilbaşar'ın Cemo adlı eseriyle eşleşir.
Kemal Bilbaşar, Cemo romanında Doğu Anadolu'daki feodal sömürü çarkını, töreleri ve ağalık sistemini masalsı-destansı bir dille betimler.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Toplumcu Gerçekçi Eserler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 174Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde "Milli Edebiyat zevkini ve anlayışını sürdürenler", halk şiiri geleneklerinden faydalanarak Anadolu insanını, yurt sevgisini, millî değerleri ve memleket gerçeklerini sade bir dille ve hece ölçüsüyle işlemişlerdir.

Buna göre, aşağıdaki dizelerden hangisinin "Milli Edebiyat zevkini ve anlayışını sürdüren" şiir anlayışıyla yazıldığı söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ne içindeyim zamanın,
Ne de büsbütün dışında;

Cevap

Zaman ve rüya gibi soyut temaları işleyen 'Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında' dizeleri, saf şiir anlayışına aittir ve Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir anlayışıyla yazılmamıştır.
Zaman, rüya ve bilinçaltı gibi soyut temaları ön plana çıkaran 'Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında' dizeleri, Ahmet Hamdi Tanpınar'a ait olup estetik mükemmelliği ve bireysel duyarlılığı amaçlayan saf (öz) şiir anlayışına uygundur. Bu şiir anlayışında memleketçilik, milliyetçilik ve toplumsal sorunlar yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyet Dönemi şiir anlayışlarının temel özelliklerini belirlemek.
Milli Edebiyat zevkini sürdürenlerin Anadolu, memleket sevgisi ve millî konuları; Saf Şiir anlayışının ise estetik kaygıyı, rüya, zaman ve soyut kavramları işlediği belirlenir.
Verilen dizeleri doğru şiir anlayışıyla eşleştirebilmek için akımların belirleyici özelliklerini bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki dizeleri tematik ve dilsel açıdan incelemek.
Çoban, vatan, köy ve bayrak gibi memleketçi ve millî temaların işlendiği dizeler Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir anlayışına aitken; zaman ve rüya gibi soyut kavramların işlendiği dizelerin bu grupta yer almadığı görülür.
Dizelerin içeriksel analizi, hangi akımın zihniyetini yansıttığını ortaya çıkarır.
3
Doğru şairi ve şiir anlayışını eşleştirerek doğru seçeneği belirlemek.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Ne içindeyim zamanın' dizeleri, hece ölçüsüyle yazılsa da bireysel ve estetik ağırlıklı saf şiir anlayışını yansıttığı için doğru cevap olarak belirlenir.
Soru kökündeki söylenemez ifadesini karşılayan seçeneği bulmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Şiir Eğilimleri ve Tematik Farklılıklar
Soru 175Soru

Cumhuriyet Dönemi öğretici metinleri alanında kaleme alınmış eserlerin özelliklerini yansıtan aşağıdaki açıklamaları, karşılarında verilen eser isimleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Falih Rıfkı Atay'ın Brezilya gezisini, oradaki gözlemlerini ve izlenimlerini aktardığı, edebiyatımızın Cumhuriyet Dönemi'ndeki ilk önemli gezi kitaplarından biri olan eseri
Cemil Meriç'in Doğu-Batı sentezi, Türk aydınının kimlik bunalımı ve entelektüel duruşunu sosyolojik bir perspektifle incelediği, deneme ve günlük niteliği taşıyan başyapıtı
Nurullah Ataç'ın söyleşi havasından uzak, doğrudan okura hitap eden mektuplarla edebiyat, dil ve sanat sorunlarını tartıştığı deneme türündeki eseri
Şevket Rado'nun gençlere yaşama sevinci aşılamak, hayata olumlu bakmayı öğretmek amacıyla yazdığı, radyo konuşmalarından derlenen sohbet türündeki eseri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: Falih Rıfkı Atay'ın Brezilya seyahatini anlatan eser Deniz Aşırı; Cemil Meriç'in Türk aydınının durumunu sosyolojik açıdan ele alan eseri Bu Ülke; Nurullah Ataç'ın mektup biçimindeki deneme kitabı Okuruma Mektuplar; Şevket Rado'nun radyo sohbetlerini içeren eseri ise Eşref Saat ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede: Brezilya seyahatini anlatan Deniz Aşırı eseri Falih Rıfkı Atay ile; Doğu-Batı sentezi ve aydın yabancılaşmasını konu alan Bu Ülke eseri Cemil Meriç ile; mektup tarzındaki denemelerden oluşan Okuruma Mektuplar eseri Nurullah Ataç ile; radyo konuşmalarından derlenen Eşref Saat eseri ise Şevket Rado ile doğru bir biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk açıklamadaki yazar ve seyahat rotası ipucunu değerlendirme.
Falih Rıfkı Atay'ın Brezilya gezisini konu edinen eserin Deniz Aşırı olduğu tespit edilir.
Yazarın Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaptığı seyahatleri anlattığı gezi kitaplarından biri Deniz Aşırı'dır.
2
İkinci açıklamada geçen sosyolojik derinlik ve aydın yabancılaşması temalarını inceleme.
Bu özelliklerin ve tanımın Cemil Meriç'in meşhur eseri Bu Ülke ile örtüştüğü belirlenir.
Bu Ülke, yazarın düşünce dünyasını ve Türk entelektüelinin durumunu en iyi özetleyen deneme/inceleme kitabıdır.
3
Üçüncü açıklamadaki mektup biçimli deneme ve yazar ismine odaklanma.
Nurullah Ataç'ın dil ve sanat meselelerini mektup formunda tartıştığı eserin Okuruma Mektuplar olduğu anlaşılır.
Eserin adı ve türsel niteliği doğrudan bu eşleşmeyi doğrular.
4
Dördüncü açıklamadaki sohbet türü ve radyo sohbeti bağlamını analiz etme.
Şevket Rado'nun sohbet yazılarından oluşan Eşref Saat adlı eserle eşleştiği netleşir.
Eşref Saat, yazarın geniş kitlelere ulaştığı ve tatlı dilli sohbet üslubunu yansıtan en popüler eseridir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metinleri (Gezi yazısı, deneme, sohbet, anı ve yazarlarının eserleri)
Soru 176Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) temsilcileri ile Garip dışında yeniliği sürdüren şairler, şiir anlayışları ve dil/üslup tercihleriyle birbirinden ayrılırlar. Aşağıda verilen şairleri, şiirlerindeki temel yönelimleri ve biçimsel özellikleri içeren tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Orhan Veli Kanık
Fazıl Hüsnü Dağlarca
Behçet Necatigil
Cahit Külebi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şairler ve özellikleri şu şekilde eşleşmektedir: Orhan Veli Kanık sıradan insanı ve şairanelik karşıtlığını içeren tanım ile; Fazıl Hüsnü Dağlarca bağımsız, kozmik ve destansı temaları i��eren tanım ile; Behçet Necatigil ev, aile ve çevre odaklı hüzünlü duyarlılığı içeren tanım ile; Cahit Külebi ise modern halk ozanı duyarlılığını içeren lirik Anadolu tanımı ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede Orhan Veli şairanelik karşıtlığı ve ironi ile; Fazıl Hüsnü Dağlarca hiçbir akıma bağlanmadan destansı/kozmik yönelimle; Behçet Necatigil kent insanının yaşamını ev-aile-çevre ekseninde vermesiyle; Cahit Külebi ise Anadolu duyarlılığını modern bir halk ozanı edasıyla lirik tarzda işlemesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sanatçıların edebi eğilimlerinin ve edebi kimliklerinin belirlenmesi.
Orhan Veli Kanık'ın Garip akımının öncüsü olduğu; Fazıl Hüsnü Dağlarca, Behçet Necatigil ve Cahit Külebi'nin ise Cumhuriyet Dönemi'nde Garip dışında yeniliği bağımsız tarzda sürdüren şairler olduğu tespit edilir.
Eşleştirmeyi doğru temellere oturtmak için şairlerin edebi yönelimlerini gruplandırmak gerekir.
2
Tanımlardaki belirleyici anahtar kelimelerin şairlerin poetikaları ile ilişkilendirilmesi.
İroni ve sıradan insan kavramı Orhan Veli'ye; destansı ve kozmik temalar Dağlarca'ya; ev-aile-çevre ekseni Necatigil'ye; lirik modern halk ozanı ifadesi Külebi'ye yönlendirilir.
Her şairin Türk edebiyatındaki özgün tematik ve biçimsel imzaları eşleştirmenin doğrulanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Garip Akımı (I. Yeni) ile Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şairlerin Poetik ve Tematik Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 177Soru

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında modernist ve postmodernist çizgide eser veren yazarlar, romanlarında geleneksel anlatı kalıplarını kırarak özgün anlatım teknikleri ve temalar kullanmışlardır. Buna göre, sol sütunda verilen romanları sağ sütundaki en belirgin açıklayıcı özellikleriyle doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Anayurt Oteli
Gölgesizler
Korsan Çıkmazı
Bir Düğün Gecesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Anayurt Oteli romanı Zebercet karakterini ve bilinç akışı tekniğini barındıran açıklamayla; Gölgesizler romanı gerçek-düş sınırındaki taşra köyünü ve yazma eylemini merkeze alan açıklamayla; Korsan Çıkmazı romanı iki kadının dostluğunu ve kadın duyarlılığını yansıtan açıklamayla; Bir Düğün Gecesi romanı ise bir düğün daveti çevresindeki siyasi-toplumsal tahlili sunan açıklamayla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; yalnızlık ve yabancılaşma temalı Zebercet karakterini içeren açıklama Anayurt Oteli ile, köydeki gizemli kayboluşları ve yazma eylemini konu edinen üstkurmaca açıklama Gölgesizler ile, iki kadının dostluğunu ele alan anlatım Korsan Çıkmazı ile ve bir düğündeki davetlilerin monologlarıyla şekillenen anlatım ise Bir Düğün Gecesi ile eşleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve kurgusal temellerini belirleme
Sol sütundaki eserlerin Yusuf Atılgan (Anayurt Oteli), Hasan Ali Toptaş (Gölgesizler), Nezihe Meriç (Korsan Çıkmazı) ve Adalet Ağaoğlu (Bir Düğün Gecesi) tarafından yazıldığı saptanır.
Eşleştirmeye başlamadan önce eserlerin kime ait olduğunu bilmek özellikleri ayırt etmeyi kolaylaştırır.
2
Karakter ve anlatım tekniği eşleştirmelerini yapma
Zebercet karakteri Anayurt Oteli ile; Meli ve Berna'nın dostluğu Korsan Çıkmazı ile; Ömer, Tezel ve Fitnat gibi karakterlerin düğündeki iç monologları Bir Düğün Gecesi ile; köydeki kayboluş temalı üstkurmaca yapı ise Gölgesizler ile eşleşir.
Karakterler ve anlatı teknikleri eserlerin en ayırt edici özellikleridir.
3
Doğru eşleştirme çiftlerini oluşturma
Anayurt Oteli -> Zebercet odaklı açıklama, Gölgesizler -> Gerçek-düş sınırları ve yazma eylemi odaklı açıklama, Korsan Çıkmazı -> İki kadının dostluğu odaklı açıklama, Bir Düğün Gecesi -> Düğün daveti ve çok sesli anlatım odaklı açıklama şeklinde eşleştirilir.
Tüm eserler belirleyici özellikleriyle doğru şekilde çiftleştirilmiş olur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Modernist ve Postmodernist Eserlerin İçerik ve Anlatım Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 178Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi romanlarını, sağ sütunda yer alan ve bu eserlerin yönelimlerini (millî-dinî zevk ve duyarlılık veya bireyin iç dünyasını esas alan) yansıtan tematik açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İbrahim Efendi Konağı
Hilal Görününce
Fahim Bey ve Biz
Küçük Dünya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İbrahim Efendi Konağı eseri konak hayatının çöküşü ve tasavvufi derinlikle; Hilal Görününce eseri Kırım Türklerinin millî mücadelesiyle; Fahim Bey ve Biz eseri hayalperest bir bireyin yalnızlığıyla; Küçük Dünya eseri ise Nesrin'in iç dünyası ve taşra bunaltısıyla eşleşmektedir.
Yapılan eşleştirmede millî-dinî duyarlılığı ve bireyin iç dünyasını yansıtan dört özgün eser, olay örgüleri ve karakter odaklı tematik tanımlarıyla hatasız biçimde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve ait oldukları edebi yönelimleri gruplandırın.
İbrahim Efendi Konağı (Samiha Ayverdi) ve Hilal Görününce (Sevinç Çokum) millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan romanlar; Fahim Bey ve Biz (Abdülhak Şinasi Hisar) ile Küçük Dünya (Emine Işınsu) ise bireyin iç dünyasını esas alan romanlardır.
Soruyu doğru çözebilmek için öncelikle eserlerin genel edebi yönelimlerini ve yazarlarını saptamak gerekir.
2
Milli-dini zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin açıklamalarını analiz edin.
Osmanlı konak hayatının çözülüşü ve tasavvufi derinlik İbrahim Efendi Konağı ile eşleşir. Kırım Türklerinin vatan savunması ve millî kimlik mücadelesi ise Hilal Görününce ile eşleşir.
Yazarların tematik ilgileri ve eserlerin özet bilgileri eşleştirmeyi doğrulamaktadır.
3
Bireyin iç dünyasını esas alan eserleri tahlil edin.
Hayal dünyasında yaşayan Fahim Bey karakteri Fahim Bey ve Biz romanının odak noktasıdır. Nesrin'in Urfa'daki taşra hayatı, evlilik hayal kırıklıkları ve iç dünyası ise Küçük Dünya romanı ile eşleşir.
Roman kahramanlarının isimleri ve psikolojik durumları doğru eseri bulmamızı sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Romanında Tematik Eğilimler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 179Soru

Aşağıdaki dizelerden hangisi, Türk şiirinde 'İkinci Yeni' anlayışına uzak, '1960 Sonrası Toplumcu Şiir' anlayışına yakın bir şaire ait olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıkılma sakın arkana bakma
Dövüşenler de var bu yeryüzünde
Fabrika işçileri, park bekçileri
Pırıl pırıl insanlar var sokaklarda

Cevap

Y��kılma sakın arkana bakma / Dövüşenler de var bu yeryüzünde / Fabrika işçileri, park bekçileri / Pırıl pırıl insanlar var sokaklarda
Doğru cevap olan 'Yıkılma sakın arkana bakma...' ile başlayan dizeler, Ataol Behramoğlu'na aittir. Bu dizeler, 1960 sonrası toplumcu şiirin en belirgin özelliklerinden olan ideolojik söylem, direnç, işçi sınıfı ve sokaktaki sıradan çalışan insanlarla dayanışma (fabrika işçileri, park bekçileri) ve topluma umut aşılama gibi temaları barındırır. İkinci Yeni'nin kapalı ve soyut dilinden tamamen uzak, doğrudan kitlelere hitap eden açık bir söyleyişe sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin dil, üslup ve içerik özelliklerini incelemek.
Dizelerde yer alan 'dövüşenler', 'fabrika işçileri', 'park bekçileri' ve 'yıkılmama' çağrısı, şiirin toplumsal bir direnişi, umudu ve sınıfsal unsurları konu edindiğini gösterir.
Şiirin ait olduğu edebi eğilimi ve zihniyeti belirlemek için dil ve tema anahtardır.
2
Şiirin İkinci Yeni ve 1960 Sonrası Toplumcu Şiir akımları ile ilişkisini kurmak.
İkinci Yeni şiiri soyut, bireysel ve kapalı bir anlatıma sahipken; bu dizeler son derece açık, doğrudan ve kitlelere hitap eden (toplumcu) bir yapıdadır. Bu durum, dizelerin 1960 Sonrası Toplumcu Şiir anlayışıyla yazıldığını kanıtlar.
Soruda istenen iki akım arasındaki estetik ve tematik farkı ortaya koymak.
3
Seçeneklerdeki dizelerin sahiplerini ve edebi topluluklarını belirlemek.
'Yıkılma sakın arkana bakma...' dizelerinin Ataol Behramoğlu'na ait olduğunu ve şairin 1960 sonrası toplumcu gerçekçi şiirin öncülerinden olduğunu belirleyerek doğru cevaba ulaşılır.
Doğru şair-topluluk eşleştirmesiyle seçeneği doğrulamak.

Anahtar Kavram

1960 Sonrası Toplumcu Şiir ve İkinci Yeni Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 9 / 9
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 9 | Examkin