Psikoloji Bilimi ve Temel Süreçler

111 soru

Soru 101Soru

Aşağıda sol sütunda psikolojik yaklaşımların temel iddiaları ve çalışma alanları, sağ sütunda ise bu yaklaşımların adları verilmiştir. Sol sütundaki her bir açıklamayı sa�� sütundaki doğru yaklaşım ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zihnin ve bilincin yapısından ziyade, bu yapıların insanın çevreye uyum sağlamasındaki işlevlerini ve faydalarını incelemeyi hedefler.
İnsanın geçmiş yaşantılarını ve davranışlarının gerisinde yatan bilinçdışı çatışmalar��, serbest çağrışım ve rüya analizi gibi yöntemlerle açıklamaya çalışır.
Uyarıcıların zihinde nasıl işlendiğini, bilginin nas��l algılandığını, depolandığını ve hatırlandığını inceleyerek insanı aktif bir bilgi işlemci olarak görür.
İnsan yaşantılar��nın ve algılarının parçalara bölünerek açıklanamayacağını, bütünün parçaların toplamından daha farklı ve fazla olduğunu savunur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki açıklamalar sırasıyla İşlevselcilik, Psikodinamik Yaklaşım, Bilişsel Yaklaşım ve Gestalt Yaklaşım�� ile eşleşmektedir.
Sol sütundaki kuramsal açıklamalar, temsil ettikleri psikolojik yaklaşımların temel ilkeleriyle birebir uyuşmaktadır. Zihnin çevreye uyumunu inceleyen işlevselcilik; bilinçdışını inceleyen psikodinamik; bilgi işlem süreçlerini inceleyen bilişsel; bütüncül algıyı savunan ise Gestalt yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Zihinsel süreçlerin ve bilincin çevreye uyumundaki işlevselliğine odaklanan tanım incelenir.
Bu tanımın işlevselcilik (fonksiyonalizm) olduğu belirlenir.
Zihnin çevreye uyum sağlama işlevi doğrudan işlevselciliğin ana konusudur.
2
Bilinçdışı süreçleri, bastırılmış dürtüleri ve çocukluk yaşantılarını vurgulayan ifade analiz edilir.
Bu yaklaşımın psikodinamik ekol olduğu saptanır.
Bilinçdışı ve geçmiş yaşantıların incelenmesi psikodinamik yaklaşımın kurucusu Sigmund Freud tarafından geliştirilen temel yöntemdir.
3
Bilgiyi alma, işleme, belleğe kaydetme ve geri çağırma gibi aktif zihinsel süreçlere değinen tanım değerlendirilir.
Bu tanım Bilişsel Yaklaşım ile ilişkilendirilir.
Zihinsel süreçlerin bilgi işleme modeliyle açıklanması bilişsel yaklaşımın özünü oluşturur.
4
Bütünsel algıyı savunan ve parçaların toplamından daha fazlası olduğunu belirten son ilke incelenir.
Bu ilke Gestalt Yaklaşımı ile eşleştirilir.
Gestalt ekolü, insan algısının ve bilincinin bütünsel yapısına odaklanarak parçacıl yaklaşımlara karşı çıkar.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 102Soru

Aşağıda verilen psikolojik yönelim ve yöntem açıklamalarını, ilgili oldukları psikoloji ekolleri ve yaklaşımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İçebakış (introspeksiyon) yöntemiyle bilincin yapısını ve zihni oluşturan en küçük ögeleri inceleme
Uyarıcı-tepki (U-T) bağı çerçevesinde sadece ölçülebilir ve gözlenebilir çevre-davranış ilişkilerine odaklanma
Serbest çağrışım yöntemiyle bilinçdışındaki bastırılmış çatışmaları ve çocukluk yaşantılarını analiz etme
Zihnin gelen uyarıcıları bir bütün hâlinde organize ettiğini savunarak bütünsel algı süreçlerini inceleme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İçebakış yöntemiyle bilincin incelenmesi Yapısalcılık ile; uyarıcı-tepki bağına odaklanılması Davranışçılık ile; serbest çağrışım ve bilinçdışının incelenmesi Psikodinamik Yaklaşım ile; bütünsel algı süreçlerinin incelenmesi ise Gestalt Ekolü ile eşleşir.
Yapısalcılık bilinci ögelerine ayırarak içebakış yöntemini kullanır; Davranışçılık yalnızca dışsal uyarıcı-tepki ilişkilerini ele alır; Psikodinamik Yaklaşım bilinçdışı çatışmaları serbest çağrışımla inceler; Gestalt Ekolü ise algıyı bütünsel bir organizasyon olarak açıklar. Bu eşleşmeler ekollerin temel kabulleriyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
İçebakış (introspeksiyon) ve bilincin ögelerine ayrılması kavramlarının hangi ekole ait olduğunu belirlemek.
Bu kavramlar Wundt'un öncülüğünü yaptığı Yapısalcılık (Strukturalizm) ekolüne aittir.
Yapısalcılık, zihnin yapısını anlamak için bireyin kendi içsel dünyasını rapor etmesini (içebakış) temel yöntem olarak kullanır.
2
Uyarıcı-tepki (U-T) bağı ve gözlemlenebilir davranış odaklı yaklaşımı analiz etmek.
Bu odak, davranışın çevre tarafından şekillendirildiğini savunan Davranışçılık (Bihevyorizm) ekolüyle eşleşir.
Davranışçılık, zihinsel süreçlerin bilimsel olarak incelenemeyeceğini belirterek sadece gözlenebilir davranışları konu edinir.
3
Serbest çağrışım ve bilinçdışı çatışmaların incelenmesini temel alan yaklaşımı bulmak.
Bu yöntemler Freud tarafından geliştirilen Psikodinamik Yaklaşım (Psikanaliz) ile doğrudan ilişkilidir.
Psikodinamik yaklaşım, davranışların kökeninde bilinçdışı dürtülerin ve geçmiş yaşantıların yattığını savunur.
4
Bütünsel algı süreçleri ve uyarıcıların zihinde organize edilmesi ifadelerini değerlendirmek.
Bu görüş 'Bütün, parçaların toplamından farklıdır' ilkesini benimseyen Gestalt Ekolü'ne aittir.
Gestalt ekolü, insan zihninin uyarıcıları parçalar halinde değil, organize edilmiş bütünler şeklinde algıladığını savunur.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımların Metodolojik ve Teorik Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 103Soru

Yoğun sisli bir sabahta yürüyüşe çıkan Aylin, yol kenarında duran bir çöp kovasını kendisine doğru yaklaşan vahşi bir hayvan olarak algılayıp korkmuştur. Diğer yandan, yüksek ateş nedeniyle hastanede yatan ve bilinci bulanık olan Can ise odada hiç kimse olmamasına rağmen duvarlarda böceklerin yürüdüğünü gördüğünü söyleyerek paniklemektedir.

Buna göre Aylin ve Can'ın yaşadığı bu durumlar sırasıyla aşağ��dakilerin hangisinde doğru olarak sınıflandırılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İllüzyon - Halüsinasyon

Cevap

İllüzyon - Halüsinasyon
Doğru yanıt, ilk durumdaki fiziksel nesnenin hatalı algılanmasını illüzyon olarak, ikinci durumdaki nesnesiz algılamayı ise halüsinasyon olarak sırasıyla tanımlayan seçenektir. Aylin'in durumunda çöp kovası fiziksel bir uyarıcıdır; Can'ın durumunda ise ortamda hiçbir uyarıcı yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Aylin'in deneyimini dış uyarıcının varlığı açısından incelemek.
Aylin'in karşısında çöp kovası adında gerçek ve fiziksel bir nesne bulunmaktadır. Ancak sisli hava nedeniyle bu nesneyi yanlış yorumlayarak vahşi bir hayvan olarak algılamıştır. Dış dünyadaki fiziksel bir uyarıcının yanlış algılanması durumuna illüzyon adı verilir.
İlk durumun doğru psikolojik kavramını tespit etmek.
2
Can'ın deneyimini dış uyarıcının varlığı açısından incelemek.
Can'ın odasında hiçbir fiziksel uyarıcı (böcek) bulunmamaktadır. Ateşli hastalık ve bilinç bulanıklığı nedeniyle zihninde böcekler canlandırmaktadır. Dış dünyada fiziksel bir uyarıcı olmadığı halde varmış gibi algılanması durumuna ise halüsinasyon denir.
İkinci durumun doğru psikolojik kavramını tespit etmek.
3
Elde edilen kavramları sırasıyla birleştirmek.
Birinci durum illüzyon, ikinci durum halüsinasyon olarak sınıflandırılır.
Sıralı eşleşmeyi seçenekler arasından bulmak.

Anahtar Kavram

İllüzyon ile halüsinasyon arasındaki en temel fark dış dünyada somut bir fiziksel uyarıcının bulunup bulunmamasıdır. İllüzyonda var olan bir uyarıcı yanlış algılanırken, halüsinasyonda dışarıda hiçbir uyarıcı yokken algılama gerçekleşir.
Soru 104Soru

Aylin, yeni katıldığı prestijli bir iş yemeğinde hangi yemeğin hangi çatal veya bıçakla yeneceğini bilemediği için iş arkadaşlarını dikkatle gözlemlemiş ve onların kulland��ğı sırayı takip etmiştir. Diğer yandan arkadaş grubuyla sinemaya giden Burak ise korku filmlerinden hiç hoşlanmadığı halde, arkadaşlarının alaycı tavırlarına maruz kalmamak ve gruptan dışlanmamak adına onlarla birlikte korku filmine bilet alıp izlemiştir.

Bu parçada Aylin ve Burak'ın sergilediği davranışlar, sosyal psikolojide sırasıyla aşağıdaki sosyal etki türlerinden hangisiyle açıklan��r?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilgi sağlayıcı sosyal etki - Kuralsal sosyal etki

Cevap

Aylin'in davranışı bilgi sağlayıcı sosyal etkiye, Burak'ın davranışı ise kuralsal sosyal etkiye örnektir.
Aylin'in durumunda doğru davranışı öğrenmek adına başkalarının taklit edilmesi bilgi sağlayıcı sosyal etkiyi, Burak'ın durumunda ise grup normuna onaylanmak ve dışlanmamak amacıyla uyulması kuralsal sosyal etkiyi temsil eder. Bu nedenle bilgi sağlayıcı sosyal etki ve kuralsal sosyal etki sırasıyla doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylin'in durumunu analiz etmek
Aylin belirsiz bir sosyal durumda ne yapacağını bilmediğinden, doğru bilgiye ulaşmak için diğerlerini gözlemler. Bu davranış bilgi sağlayıcı sosyal etki kapsamındadır.
Bireyin belirsizlik anlarında doğru olanı bulmak için çevresini bilgi kaynağı olarak kullanması bilgi sağlayıcı sosyal etkiyi oluşturur.
2
Burak'ın durumunu analiz etmek
Burak kendi beğenilerine aykırı olmasına rağmen alay edilmemek ve grup bütünlüğüne uyum sağlamak için hareket eder. Bu davranış kuralsal sosyal etki kapsamındadır.
Bireyin gruptan dışlanmaktan kaçınmak ve onaylanmak adına sergilediği uyum davranışı kuralsal sosyal etkiyi oluşturur.
3
İki durumu sırasıyla birleştirmek
Sırasıyla bilgi sağlayıcı sosyal etki ve kuralsal sosyal etki kavramları doğru eşleşmedir.
Parçadaki örneklerin kavramsal karşılıkları sırasıyla bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Sosyal Etki Türleri (Bilgi Sağlayıcı ve Kuralsal Sosyal Etki)
Soru 105Soru

Psikoloji tarihinde insan zihninin ve davranışlarının yapısı incelenirken felsefi kökenlerden sıklıkla faydalanılmıştır. Örneğin; John Locke'un zihni doğuştan boş bir levhaya (tabula rasa) benzeten ve her türlü bilginin çevreyle etkileşim sonucu deneyimle kazanıldığını öne süren görüşü bir psikoloji ekolünün temelini oluştururken; Immanuel Kant’ın zihnin dış dünyadan gelen verileri aktif bir şekilde işleyen, algılayan, hatırlayan ve anlamlandıran seçici bir yapıya sahip olduğunu savunan görüşü ise bilginin zihinsel süreçler aracılığıyla kazanıldığını öne süren diğer yaklaşımın gelişimini etkilemiştir.

Bu parçada felsefi temelleri ve insanı ele alış biçimleri verilen psikoloji yaklaşımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Davranışçı yaklaşım - Bilişsel yaklaşım

Cevap

Davranışçı yaklaşım - Bilişsel yaklaşım
John Locke'un zihni boş bir levha olarak görerek çevreyle şekillendiğini savunması davranışçı yaklaşıma; Immanuel Kant'ın zihnin duyusal verileri aktif olarak işleyen bir yapısı olduğunu savunması ise bilişsel yaklaşıma temel oluşturur. Dolayısıyla doğru sıralama davranışçı ve bilişsel yaklaşımları içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ilk felsefi temeli analiz etme
John Locke'un 'tabula rasa' (boş levha) ve çevre etkisiyle davranış edinimi tezi belirlenir.
Deneyimi ve çevresel etkileri merkeze alan bu felsefe, sadece dışsal uyarıcı-tepki ve gözlenebilir davranışlara odaklanan davranışçı yaklaşımla örtüşmektedir.
2
Parçadaki ikinci felsefi temeli analiz etme
Immanuel Kant'ın zihnin dış dünyadaki verileri aktif olarak işlediği ve anlamlandırdığı tezi belirlenir.
Bu tez, bilginin edinilmesinde algı, bellek, düşünme gibi içsel/zihinsel süreçleri inceleyen bilişsel yaklaşımla uyuşmaktadır.
3
Belirlenen iki yaklaşımı sırasıyla birleştirerek doğru seçeneği tespit etme
Sıralama 'Davranışçı yaklaşım - Bilişsel yaklaşım' olarak bulunur.
Parçadaki sıraya uygun olan doğru eşleştirme davranışçı ve bilişsel yaklaşımlardır.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 106Soru

Güdülenme sürecinde karşımıza çıkan temel psikolojik ve fizyolojik kavramları, en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Homeostasis
Dürtü
İçsel Güdülenme
Sosyal Güdü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homeostasis kavramı iç denge açıklamasıyla, Dürtü kavramı biyolojik ihtiyacın yarattığı fizyolojik gerginlik açıklamasıyla, İçsel Güdülenme eylemin kendisinden keyif alma açıklamasıyla, Sosyal Güdü ise toplumsal başarı ve ilişki kurma açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, her kavramın psikoloji bilimindeki temel tanımına dayanmaktadır. Homeostasis iç dengeyi, dürtü fizyolojik gerginliği, içsel güdülenme eylemin kendi doyumunu, sosyal güdü ise toplumsal ilişkileri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Homeostasis kavramının tanımını belirleme
Homeostasis, organizmanın kararlı iç dengesidir.
Tanımlar arasında yer alan iç ortam dengesini koruma ifadesi doğrudan homeostasis kavramıyla örtüşür.
2
Dürtü kavramının tanımını belirleme
Dürtü, biyolojik kökenli gerginlik durumudur.
Biyolojik bir ihtiyacın organizmada yol açtığı fizyolojik gerginlik ifadesi dürtü kavramının karşılığıdır.
3
İçsel güdülenme kavramının tanımını belirleme
İçsel güdülenme, eylemin kendisinden alınan doyumdur.
Dışsal ödül olmaksızın sadece keyif alma ile gerçekleştirilen davranışlar içsel güdülenme kapsamındadır.
4
Sosyal güdü kavramının tanımını belirleme
Sosyal güdüler toplumsal başarı ve ilişki kurmadır.
Toplumsal çevre içerisinde öğrenilen başarı ve ilişki kurma ifadesi sosyal güdüyle eşleşir.

Anahtar Kavram

Güdülenme sürecine ait temel kavramların tanımları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 107Soru

Aşağıda verilen psikoloji bilimine dair temel kavramsal yapıları, ampirik bilim olma kriterleri ve tarihsel dönüşüm süreçlerini yansıtan açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dolaylı Gözlenebilirlik
Ampirik Ölçülebilirlik
Pozitif Bilim Kimliği
Davranışın Kapsamı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dolaylı Gözlenebilirlik -> Zeka ve bellek gibi içsel süreçlerin dolaylı gözlemi; Ampirik Ölçülebilirlik -> Fizyolojik değişimlerin sayısal analizleri; Pozitif Bilim Kimliği -> Metafiziğin dışlanıp laboratuvar çalışmalarına geçilmesi; Davranışın Kapsamı -> Doğrudan gözlenebilen tepkiler ile içsel bilişsel mekanizmaların bütünü.
Doğru eşleştirme; doğrudan gözlenemeyen süreçlerin testlerle dolaylı gözlemini, fizyolojik verilerin sayısal analizini, metafiziğin dışlanıp laboratuvar ortamına geçilmesini ve hem içsel hem dışsal süreçleri barındıran geniş davranış tanımını doğru kavramlarla ilişkilendirir.

Adım Adım Çözüm

1
Dolaylı gözlenebilirlik kavramının açıklaması tespit edilir.
Doğrudan gözlenemeyen zeka ve bellek gibi zihinsel süreçlerin standart testler ve tepki süreleriyle dolaylı olarak gözlemlenebilmesi bu kavramla eşleşir.
Psikolojide gözlenebilirlik ölçütünün doğrudan ve dolaylı boyutlarını ayırt etmek.
2
Ampirik ölçülebilirlik kavramının açıklaması aranır.
Fizyolojik tepkilerin (kan basıncı, kalp ritmi vb.) sayısal verilere dökülerek analiz edilmesi ampirik ölçülebilirlik kriterini karşılar.
Bilimsel araştırma ölçütlerinden ölçülebilirliğin sayısal ve istatistiksel yönünü saptamak.
3
Pozitif bilim kimliği kavramının karşılığı bulunur.
Ruhun metafizik doğasını tartışmak yerine laboratuvarda kontrollü deney yapma eğilimi, psikolojinin pozitif bir bilim kimliği kazanma sürecini temsil eder.
Psikolojinin felsefeden koparak bağımsız bir bilim dalı haline gelme ölçütünü anlamak.
4
Davranışın kapsamı kavramının açıklaması belirlenir.
Dışsal tepkilerin (göz kırpma vb.) yanı sıra içsel bilişsel süreçlerin de dahil olduğu bütünsel inceleme davranışın kapsamına işaret eder.
Modern psikolojinin konusu olan 'davranış' teriminin geniş sınırlarını belirlemek.

Anahtar Kavram

Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Ölçütleri
Soru 108Soru

Psikolojide duyum ve algı süreçleri incelenirken algı yanılmaları önemli bir yer tutar. Bu kapsamda değerlendirilen illüzyon (algı yanılması) ile halüsinasyon (sanrı) kavramları günlük yaşamda veya teorik düzeyde sıklıkla karşılaştırılmaktadır.

Buna göre, illüzyon ile halüsinasyon arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İllüzyonda dış dünyada fiziksel bir uyarıcı mevcutken, halüsinasyonda herhangi bir dış uyarıcı bulunmaz.

Cevap

İllüzyonda dış dünyada fiziksel bir uyarıcı mevcutken, halüsinasyonda herhangi bir dış uyarıcı bulunmaz.
Doğru cevap olan seçenekte belirtildiği gibi, illüzyon ile halüsinasyon arasındaki en temel fark dış dünyada fiziksel bir uyarıcının bulunup bulunmamasıdır. İllüzyonda zihin var olan bir uyarıcıyı yanlış algılarken, halüsinasyonda ortada hiçbir uyarıcı yokken varmış gibi algı gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İllüzyon kavramının tanımı incelenir.
İllüzyon (algı yanılması), dış dünyadan duyu organlarına ulaşan gerçek bir fiziksel uyarıcının zihin tarafından yanlış veya farklı yorumlanmasıdır. Örneğin, yerdeki halatın yılan sanılması.
Kavramsal ayrımın ilk basamağını oluşturmak için.
2
Halüsinasyon kavramının tanımı incelenir.
Halüsinasyon (sanrı), dış dünyada duyu organını uyaran hiçbir fiziksel nesne veya enerji bulunmadığı hâlde, zihinde bir algılamanın gerçekleşmesidir. Örneğin, boş odada ses duyulması.
Kavramsal karşılaştırmayı tamamlamak için.
3
İki kavram arasındaki temel fark belirlenir.
Aralarındaki en belirgin fark, illüzyonda fiziksel bir uyarıcının (nesnenin) var olması, halüsinasyonda ise herhangi bir dış uyarıcının bulunmamasıdır.
Soruda istenen doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

İllüzyon ve halüsinasyon kavramları arasındaki nesnel uyarıcı farkı
Soru 109Soru

Bir okul psikolojik danışmanı, akademik başarısızlık yaşayan bir öğrencinin durumunu değerlendirirken şu uygulamaları gerçekleştirmiştir:

I. Öğrencinin ders çalışma esnasında dikkatini dağıtan çevresel uyarıcıları saptamış ve düzenli çalışma alışkanlığı kazanması için her verimli çalışmanın ardından pekiştireç uygulamıştır.
II. Öğrencinin problem çözme sırasında kullandığı zihinsel stratejileri, bilgiyi nasıl kodlayıp geri getirdiğini ve akademik başarısızlığa yönelik geliştirdiği olumsuz inanç kalıplarını analiz etmiştir.
III. Öğrencinin kendi potansiyelini gerçekleştirmesinin önündeki engelleri anlamak için onun öz saygısını, kişisel hedeflerini ve kendini nasıl algıladığını (benlik tasarımını) araştırmıştır.

Buna göre, okul psikolojik danışmanının yaptığı bu uygulamalarda sırasıyla hangi psikolojik yaklaşımların ilke ve yöntemlerinden yararlandığı söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Davranışçı - Bilişsel - Hümanistik

Cevap

Davranışçı - Bilişsel - Hümanistik
Doğru cevap olan seçenekteki sıralama, danışmanın uygulamalarıyla birebir örtüşmektedir. Birinci uygulamada çevresel uyarıcılar, davranış ve pekiştireç kavramları davranışçı yaklaşımı; ikinci uygulamada zihinsel stratejiler ve bilgi işleme süreçleri bilişsel yaklaşımı; üçüncü uygulamada ise kendini gerçekleştirme potansiyeli ve benlik tasarımı hümanistik yaklaşımı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci önc��ldeki uygulamanın kuramsal temelini belirleme.
Birinci öncülde yer alan 'çevresel uyarıcı', 'düzenli çalışma alışkanlığı kazanma' ve 'pekiştireç' kavramlarının do��rudan gözlenebilir davranışları ve çevreyle etkileşimi temel alan Davranışçı Yaklaşım'a ait olduğu tespit edilir.
Sorunun doğru yanıtına ulaşmak için öncüllerdeki uygulamaların hangi psikolojik ekollerin kavramsal setine ait olduğunu tek tek çözümlemek gerekir.
2
İkinci öncüldeki uygulamanın kuramsal temelini belirleme.
İkinci öncüldeki 'zihinsel stratejiler', 'bilgiyi kodlayıp geri getirme' ve 'inanç kalıpları' ifadelerinin, zihnin bilgiyi alma ve işleme süreçlerine odaklanan Bilişsel Yaklaşım'a ait olduğu belirlenir.
Sıralamadaki ikinci ekolün tespit edilmesi için zihinsel süreçlere yapılan vurgu analiz edilmelidir.
3
Üçüncü öncüldeki uygulamanın kuramsal temelini belirleme.
Üçüncü öncülde geçen 'potansiyelini gerçekleştirme', 'öz saygı' ve 'benlik tasarımı' kavramlarının, insanı aktif, özgür ve kendini var etmeye çalışan bir bütün olarak gören Hümanistik (İnsancıl) Yaklaşım'a ait olduğu bulunur.
Sıralamanın son halkasını bulmak için bireyin öznel deneyimlerine ve potansiyeline odaklanan kuram saptanmalıdır.
4
Bulunan yaklaşımları sırasıyla birleştirerek doğru seçeneği belirleme.
Uygulamaların sırasıyla Davranışçı, Bilişsel ve Hümanistik yaklaşımlara karşılık geldiği görülür. Bu sıralamayı veren 'Davranışçı - Bilişsel - Hümanistik' yanıtı doğru cevap olarak belirlenir.
Elde edilen analiz sonuçlarının sırasıyla bir araya getirilmesiyle nihai cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımlar
Soru 110Soru

Bir insan davranışının nedenlerini araştıran psikologların, benimsedikleri ekollere göre sordukları temel araştırma soruları farklılık göstermektedir. Aşağıda sol sütunda psikolojideki bazı yaklaşımlar, sağ sütunda ise bu yaklaşımların odaklandığı temel sorular verilmiştir. Sol sütundaki yaklaşımlar ile sağ sütundaki soruları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Davranışçı Yaklaşım
Bilişsel Yaklaşım
Hümanist Yaklaşım
Biyolojik Yaklaşım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Davranışçı Yaklaşım somut çevresel uyarıcılara odaklanan soruyla, Bilişsel Yaklaşım bilginin zihinde işlenmesi ve depolanmasına odaklanan soruyla, Hümanist Yaklaşım bireyin potansiyeli ve seçimlerine odaklanan soruyla, Biyolojik Yaklaşım ise nörokimyasal salgılar ve genetik faktörlere odaklanan soruyla eşleşmelidir.
Davranışçı yaklaşım organizmanın gözlemlenebilen tepkilerini ve bunları başlatan çevresel uyarıcıları sorgular. Bilişsel yaklaşım dış dünyadaki bilgilerin zihinde nasıl kodlandığını ve işlendiğini inceler. Hümanist yaklaşım insanın kendi yaşamını şekillendirme gücüne ve potansiyeline değer verir. Biyolojik yaklaşım ise sinir sistemi ve hormonlar gibi biyolojik mekanizmaların davranış üzerindeki etkisini arar. Bu nedenle eşleştirmeler kuramların temel varsayımlarına göre tam olarak birbirini karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki psikolojik yaklaşımların temel çalışma alanlarını analiz edin.
Davranışçı yaklaşım dışsal ve gözlemlenebilir etkenleri, bilişsel yaklaşım zihinsel bilgi süreçlerini, hümanist yaklaşım insan doğasının biricikliğini ve özgür iradeyi, biyolojik yaklaşım ise organizmanın biyolojik yapılarını temel alır.
Yaklaşımların kuramsal odaklarını belirlemek doğru eşleştirmeyi yapmanın ilk adımıdır.
2
Sağ sütundaki araştırma sorularında geçen anahtar kavramları tespit edin.
Sorulardaki 'somut uyarıcılar ve pekiştireçler' dışsal davranış odağını, 'bilgiyi işlemleme ve depolama' zihinsel süreç odağını, 'kendini gerçekleştirme ve özgür irade' insani potansiyel odağını, 'nörokimyasal salgılar ve genetik' ise biyolojik yapıyı gösterir.
Soruların odağındaki kavramlar ilgili ekollerin temel savlarıyla doğrudan örtüşmektedir.
3
Elde edilen analizleri birleştirerek eşleştirmeleri tamamlayın.
Davranışçı yaklaşım somut uyarıcı sorusuyla; bilişsel yaklaşım bilgiyi işlemleme sorusuyla; hümanist yaklaşım kendini gerçekleştirme sorusuyla; biyolojik yaklaşım nörokimyasal süreçler sorusuyla eşleşir.
Tüm eşleştirmeler ilgili yaklaşımların metodolojik ve kuramsal çerçevesine tam uyum sağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımların Davranışı Ele Alma Biçimleri
Soru 111Soru

Bir psikolog, farklı ritimlerdeki fon müziklerinin bireylerin yaratıcı yazarlık süreçlerindeki özgün fikir üretme performansı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Araştırmada yaş, eğitim düzeyi ve yazarlık deneyimi açısından benzer özelliklere sahip katılımcılar iki gruba ayrılmıştır. İlk gruba sakin ve yavaş tempolu klasik müzik dinletilirken, ikinci gruba hızlı tempolu elektronik müzik dinletilmiştir. Her iki gruptan da belirlenen ortak bir tema üzerinde 30 dakika boyunca kompozisyon yazmaları istenmiş ve yazılan metinler uzman bir jüri tarafından özgünlük düzeyine göre puanlanmıştır. Araştırma sonucunda klasik müzik eşliğinde yazan grubun özgünlük puanlarının elektronik müzik grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Buna göre, gerçekleştirilen bu araştırmanın değişkenleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmada etkisi incelenen ve araştırmacı tarafından manipüle edilen 'fon müziği türü' bağımsız değişken; bu etkiye bağlı olarak ölçülen 'metinlerin özgünlük puanı' ise bağımlı değişkendir.

Cevap

Araştırmada etkisi incelenen ve araştırmacı tarafından manipüle edilen fon müziği türünün bağımsız değişken, bu etkiye bağlı olarak ölçülen metinlerin özgünlük puanının ise bağımlı değişken olduğunu belirten ifade doğrudur.
Araştırmada etkisi incelenen ve araştırmacının değiştirdiği fon müziği türü bağımsız değişkendir; bu uygulamaya bağlı olarak ortaya çıkan ve ölçülen metinlerin özgünlük puanı ise bağımlı değişkendir.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırmadaki neden-sonuç ilişkisinde etkiyi yaratan (bağımsız) değişkeni belirlemek.
Araştırmacının doğrudan değiştirdiği ve etkisini gözlemlemek istediği faktör 'fon müziği türü'dür. Dolayısıyla fon müziği türü bağımsız değişkendir.
Bağımsız değişken, deneysel bir araştırmada araştırmacı tarafından kontrol edilen ve etkisinin ne olduğu araştırılan başlangıç değişkenidir.
2
Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen sonuç (bağımlı) değişkenini belirlemek.
Müzik türüne bağlı olarak değişim gösteren ve jüri tarafından puanlanan ölçüm 'metinlerin özgünlük puanı'dır. Bu nedenle özgünlük puanı bağımlı değişkendir.
Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak değer alan ve araştırmada sonucu temsil eden değişkendir.
3
Araştırmada sabit tutulan (kontrol) değişkenleri tespit etmek.
Katılımcıların yaş, eğitim düzeyi, yazarlık deneyimleri ve kompozisyon yazma süresi (30 dakika) gibi gruplar arasında eşit ve sabit tutulan faktörler kontrol değişkenleridir.
Kontrol değişkenleri, bağımsız değişken dışındaki diğer faktörlerin sonuca etki etmesini engellemek amacıyla sabit tutulan değişkenlerdir.
4
Elde edilen analiz doğrultusunda seçenekleri değerlendirmek.
Fon müziği türünün bağımsız değişken, metinlerin özgünlük puanının ise bağımlı değişken olduğunu belirten seçeneğin doğru olduğu belirlenmiştir.
Değişkenlerin doğru tanımlandığı tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Psikoloji araştırmalarında bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenlerinin tespiti ve aralarındaki neden-sonuç ilişkisinin analizi.
ÖncekiSayfa 6 / 6
Psikoloji Bilimi ve Temel Süreçler Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 6 | Examkin