Kimya ve Elektrik

119 soru

Soru 81Soru

Sıcak su boylerleri (su depolama tankları), genellikle çelikten (ana bileşeni demir, FeFe) üretilir. Zamanla suyun ve çözünmüş oksijenin etkisiyle tankın iç yüzeyinde korozyon (paslanma) meydana gelir. Bu korozyonu önlemek amacıyla tankın içerisine suyla temas edecek şekilde aktif bir metalden yapılmış kurban anot yerleştirilir.

Demir (FeFe) metali ve kurban anot adayı olabilecek bazı metallerin 25C25^\circ\text{C}'deki standart indirgenme potansiyelleri (EE^\circ) aşağıda verilmiştir:

Yarı TepkimeEE^\circ (V)
Mg2+(suda)+2eMg(k)Mg^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow Mg(\text{k})2,37-2,37
Zn2+(suda)+2eZn(k)Zn^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow Zn(\text{k})0,76-0,76
Fe2+(suda)+2eFe(k)Fe^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow Fe(\text{k})0,44-0,44
Sn2+(suda)+2eSn(k)Sn^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow Sn(\text{k})0,14-0,14
Cu2+(suda)+2eCu(k)Cu^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow Cu(\text{k})+0,34+0,34

Buna göre, sıcak su boylerinde korozyonu önlemek amacıyla uygulanan bu yöntemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurban anot olarak aktifliği demirden fazla olan çinko (ZnZn) veya magnezyum (MgMg) seçildiğinde, bu metaller anotta yükseltgenirken demir tank katot olarak davranır ve korozyondan korunur.

Cevap

Kurban anot olarak aktifliği demirden fazla olan çinko veya magnezyum seçildiğinde, bu metaller anotta yükseltgenirken demir tank katot olarak davranır ve korozyondan korunur.
Doğru ifadeye göre, aktifliği demirden fazla olan çinko (ZnZn) veya magnezyum (MgMg) kurban anot olarak seçildiğinde, yükseltgenme eğilimleri yüksek olduğu için öncelikle kendileri yükseltgenerek korozyona uğrarlar (anot olurlar). Bu sırada demir tank elektron alıcı ortamda katot görevi görerek korozyondan korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktifliklerini (yükseltgenme eğilimlerini) belirlemek için verilen standart indirgenme potansiyellerini (EE^\circ) karşılaştırın.
Bir metalin indirgenme potansiyeli ne kadar küçükse, yükseltgenme potansiyeli o kadar büyük ve metal o kadar aktiftir. Buna göre metallerin aktiflik sırası: Mg>Zn>Fe>Sn>CuMg > Zn > Fe > Sn > Cu şeklindedir.
Kurban anot yönteminde, korumak istediğimiz metalden (demir) daha aktif bir metal seçilmelidir ki korozyona uğrayacak olan (yükseltgenen) taraf o olsun.
2
Seçilen aktif metalin (kurban anot) elektrokimyasal rolü ile demir tankın rolünü belirleyin.
Daha aktif olan MgMg veya ZnZn metalleri kurban anot olarak bağlandığında yükseltgenir (MgMg2++2eMg \rightarrow Mg^{2+} + 2e^- veya ZnZn2++2eZn \rightarrow Zn^{2+} + 2e^-). Bu durumda bu metaller anot görevi üstlenirken, elektronları alan ve korozyona uğraması engellenen demir tank katot görevi görür.
Katodik koruma ilkesine göre kurban anot yükseltgenirken, korunan metal katot olarak kalır ve indirgenme ortamında korozyondan korunmuş olur.

Anahtar Kavram

Katodik koruma yönteminde kurban anotun, korunacak metalden daha aktif olması (daha düşük indirgenme potansiyeline sahip olması) ve kendisi anotta yükseltgenirken korunan metalin katot olarak davranması gerekir.
Soru 82Soru

Laboratuvarda mangan(IV) oksit (MnO2MnO_2) katısı ile derişik hidroklorik asit (HClHCl) çözeltisinin tepkimesi sonucu mangan(II) klorür (MnCl2MnCl_2), klor gazı (Cl2Cl_2) ve su (H2OH_2O) oluşmaktadır.

Buna göre, en küçük tam sayılarla denkleştirilen bu tepkimeyle ilgili;

I. MnO2MnO_2 bileşiği yükseltgen özellik gösterir.
II. Tepkimeye giren HClHCl bileşiğindeki klor (ClCl) atomlarının tamamı yükseltgenmiştir.
III. H2OH_2O bileşiğinin katsayısı 2 olur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Mangan(IV) oksit bileşiğinin yükseltgen özellik gösterdiği ve tepkime denkleştirildiğinde suyun katsayısının 2 olduğu seçenektir.
Tepkimede mangan(IV) oksitte bulunan mangan atomları elektron alarak indirgenmiştir, bu sebeple mangan(IV) oksit yükseltgen özellik taşır. Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde hidroklorik asidin katsayısı 4, oluşan suyun katsayısı ise 2 olur. Dolayısıyla birinci ve üçüncü ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye giren ve çıkan maddelerdeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını belirleyin.
Mangan(IV) oksitteki (MnO2MnO_2) mangan atomu +4+4, hidroklorik asitteki (HClHCl) klor atomu 1-1 yükseltgenme basamağına sahiptir. Ürünlerdeki mangan(II) klorürde (MnCl2MnCl_2) mangan +2+2, klor 1-1 değerliktedir. Elementel klor gazında (Cl2Cl_2) ise klor atomunun yükseltgenme basamağı 00'dır.
Hangi elementlerin elektron alışverişine katıldığını belirlemek amacıyla.
2
İndirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerini yazarak elektron sayılarını eşitleyin.
İndirgenme yarı tepkimesi: Mn4++2eMn2+Mn^{4+} + 2e^- \rightarrow Mn^{2+} şeklindedir.
Yükseltgenme yarı tepkimesi: 2ClCl2+2e2Cl^- \rightarrow Cl_2 + 2e^- şeklindedir.
Alınan ve verilen elektron sayıları 2 elektron ile zaten eşittir.
Alınan ve verilen elektronların korunumu ilkesini uygulamak için.
3
Katsayıları ana tepkime denklemine aktararak denkleştirme işlemini tamamlayın.
Tepkime denklemi: MnO2+4HClMnCl2+Cl2+2H2OMnO_2 + 4HCl \rightarrow MnCl_2 + Cl_2 + 2H_2O şeklinde denkleşir. Girenlerdeki 4 mol klor atomunun 2 molü MnCl2MnCl_2 yapısına (ClCl^- olarak, değerlik değişmeden) katılırken, diğer 2 molü Cl2Cl_2 gazına yükseltgenir. Hidrojen ve oksijen atomlarının denkliği için suyun katsayısı 2 olur.
Tepkimedeki tüm atomların sayısını korumak ve en küçük tam sayılarla denkleştirilmiş hali elde etmek için.
4
Elde edilen bilgilere göre verilen ifadeleri değerlendirin.
MnO2MnO_2'deki mangan indirgendiği için yükseltgen özellik gösterir (I. ifade doğru). Tepkimeye giren klor atomlarının tamamı değil, sadece yarısı yükseltgenmiştir (II. ifade yanlış). Suyun katsayısı 2'dir (III. ifade doğru).
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu kararlaştırmak için.

Anahtar Kavram

Kısmi yükseltgenme içeren redoks tepkimelerinin denkleştirilmesi ve yükseltgen/indirgen kavramları
Soru 83Soru

Bir demir boruyu korozyondan korumak amacıyla uygulanan katodik koruma yönteminde, sisteme bağlanan kurban anot metalinin standart indirgenme potansiyeli, demir metalinin standart indirgenme potansiyelinden daha büyük olmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

İfade yanlıştır. Katodik korumada kurban anot olarak kullanılacak metalin yükseltgenme eğilimi (aktifliği) korunacak metalden daha fazla, yani standart indirgenme potansiyeli daha küçük olmalıdır.
Katodik korumada kurban anot olarak kullanılacak metalin aktifliği korunacak metalden daha fazla olmalıdır. Aktifliği fazla olan metallerin standart indirgenme potansiyelleri daha küçük olduğundan, kurban anotun indirgenme potansiyeli demirinkinden daha küçük olmalıdır. Bu nedenle verilen ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurban anot çalışma prensibini belirleme
Korozyondan korunmak istenen metalin katot haline getirilmesi ve aktifliği daha fazla olan başka bir metalin (kurban anot) yükseltgenerek kendini feda etmesi gerekir.
Korunacak metalin korozyona uğramasını engellemek için anot tepkimesinin kurban anot üzerinde gerçekleşmesi şarttır.
2
Aktiflik ile standart potansiyeller arasındaki ilişkiyi kurma
Daha aktif olan metalin elektron verme (yükseltgenme) eğilimi daha büyüktür. Bu durum, kurban anotun standart yükseltgenme potansiyelinin daha büyük, standart indirgenme potansiyelinin ise demirinkinden daha küçük olması gerektiği anlamına gelir.
Standart indirgenme potansiyeli küçüldükçe metalin aktifliği ve yükseltgenme eğilimi artar.

Anahtar Kavram

Katodik korumada kurban anot seçimi aktiflik (standart potansiyeller) ilişkisine dayanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 84Soru
I2(k)+HNO3(suda)HIO3(suda)+NO2(g)+H2O(s)I_2\text{(k)} + HNO_3\text{(suda)} \rightarrow HIO_3\text{(suda)} + NO_2\text{(g)} + H_2O\text{(s)}

Yukarıda verilen denkleştirilmemiş redoks tepkimesi ile ilgili;

I. HNO3HNO_3 yükseltgen maddedir.
II. Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H2OH_2O bileşiğinin katsayısı 4 olur.
III. Tepkimede alınan-verilen elektron sayısı 10'dur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde öncüllerin hepsi doğrudur.
Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde suyun katsayısının 4 olduğu, toplamda 10 elektron aktarıldığı ve nitrik asidin indirgendiği için yükseltgen madde olduğu görülür. Bu nedenle tüm öncüller doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimedeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını belirleyin.
I2I_2'deki iyot atomunun yükseltgenme basamağı 0, HNO3HNO_3'teki azot atomunun yükseltgenme basamağı +5, HIO3HIO_3'teki iyot atomunun yükseltgenme basamağı +5, NO2NO_2'deki azot atomunun yükseltgenme basamağı +4'tür.
Hangi atomların yükseltgenip hangi atomların indirgendiğini tespit etmek için.
2
Yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimelerini yazın.
Yükseltgenme: I202I+5+10eI_2^0 \rightarrow 2I^{+5} + 10e^-. İndirgenme: N+5+eN+4N^{+5} + e^- \rightarrow N^{+4}.
Alınan ve verilen elektron sayılarını açıkça görmek için.
3
Alınan ve verilen elektron sayılarını eşitlemek için uygun katsayılarla çarpın.
İndirgenme yarı tepkimesi 10 ile çarpılır, böylece alınan-verilen elektron sayısı 10'da eşitlenir.
Alınan elektron sayısı verilen elektron sayısına her zaman eşit olmalıdır.
4
Katsayıları ana tepkimeye taşıyın ve hidrojen ile oksijen atomlarını denkleştirin.
Denkleşmiş tepkime: I2+10HNO32HIO3+10NO2+4H2OI_2 + 10HNO_3 \rightarrow 2HIO_3 + 10NO_2 + 4H_2O şeklinde elde edilir. Suyun katsayısı 4 olur.
Kütlenin korunumu yasası gereği atom sayılarını eşitlemek için.

Anahtar Kavram

Redoks tepkimeleri denkleştirilirken alınan ve verilen elektron sayıları yarı tepkimeler yardımıyla eşitlenir. Elektron alan (indirgenen) madde yükseltgen özellik gösterir; elektron veren (yükseltgenen) madde ise indirgen özellik gösterir.
Soru 85Soru
Zn(k)+HNO3(suda)Zn(NO3)2(suda)+NH4NO3(suda)+H2O(s)Zn\text{(k)} + HNO_3\text{(suda)} \rightarrow Zn(NO_3)_2\text{(suda)} + NH_4NO_3\text{(suda)} + H_2O\text{(s)}

Yukarıda denkleştirilmemiş halde verilen redoks tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, solda verilen ifadeler ile sağda verilen değerler nasıl eşleşmelidir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İndirgen özellik gösteren maddenin katsayısı
Yükseltgenen atomun yükseltgenme basamağındaki değişim miktarı
Denkleşmiş tepkimede alınan ya da verilen toplam elektron sayısı
İndirgenme ürünü olan bileşiğin katsayısı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İndirgen özellik gösteren maddenin katsayısı 4; yükseltgenen atomun yükseltgenme basamağındaki değişim miktarı 2; alınan ya da verilen toplam elektron sayısı 8; indirgenme ürünü olan bileşiğin katsayısı 1 ile eşleşir.
Çinko atomu metalik formdan +2 yüklü iyona yükseltgenirken 2 elektron verir. Nitrik asitteki azot atomu ise amonyum iyonunun yapısındaki azota (-3) dönüşerek 8 elektron alır. Alınan ve verilen elektronları eşitlemek için çinkonun katsayısı 4, amonyum nitratın katsayısı 1 alınır. Böylece toplam aktarılan elektron sayısı 8 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Elementlerin yükseltgenme basamakları belirlenir.
Girenlerdeki ZnZn elementi sıfır, HNO3HNO_3'teki NN atomu +5 yükseltgenme basamağındadır. Ürünlerdeki Zn(NO3)2Zn(NO_3)_2'de ZnZn iyonu +2, NH4NO3NH_4NO_3'teki amonyum iyonunun (NH4+NH_4^+) azotu -3, nitrat iyonunun (NO3NO_3^-) azotu ise +5 yükseltgenme basamağındadır.
Yarı tepkimeleri yazabilmek için elektron alışverişine katılan atomları belirlemek gerekir.
2
Alınan ve verilen elektron sayıları yazılarak yarı tepkimeler oluşturulur.
Yükseltgenme yarı tepkimesi: ZnZn2++2eZn \rightarrow Zn^{2+} + 2e^- şeklindedir. İndirgenme yarı tepkimesi: N5++8eN3N^{5+} + 8e^- \rightarrow N^{3-} şeklindedir.
Alınan ve verilen elektron miktarlarını eşitlemek için bu oranlar gereklidir.
3
Alınan ve verilen elektron sayıları uygun katsayılarla eşitlenir.
Yükseltgenme yarı tepkimesi 4 ile çarpılarak alınan ve verilen elektron sayısı 8'de eşitlenir: 4Zn4Zn2++8e4Zn \rightarrow 4Zn^{2+} + 8e^-. Bu durumda ZnZn'nin katsayısı 4, indirgenme ürünü olan NH4NO3NH_4NO_3'ın katsayısı ise 1 olur.
Redoks tepkimelerinde alınan elektron sayısı verilen elektron sayısına eşit olmak zorundadır.
4
Tepkimeye giren ve çıkan diğer atomların (seyirci iyonlar, hidrojen ve oksijen) denkliği kurulur.
Ürünlerdeki toplam azot (NN) sayısı, 8 adet Zn(NO3)2Zn(NO_3)_2'den ve 2 adet NH4NO3NH_4NO_3'tan gelmek üzere toplam 10'dur. Bu nedenle girenlerdeki HNO3HNO_3 katsayısı 10 yapılır. Hidrojen dengesini sağlamak için ürünlerdeki H2OH_2O'nun katsayısı 3 olarak belirlenir. Oksijen atomları kontrol edildiğinde her iki tarafta da 30 adet oksijen olduğu görülerek tepkime denkleştirilir: 4Zn+10HNO34Zn(NO3)2+NH4NO3+3H2O4Zn + 10HNO_3 \rightarrow 4Zn(NO_3)_2 + NH_4NO_3 + 3H_2O.
Kütlenin korunumu yasası gereği reaksiyona giren atom sayısı çıkan atom sayısına eşit olmalıdır.

Anahtar Kavram

Yarı tepkime yöntemi kullanarak ve seyirci iyonları hesaba katarak moleküler redoks tepkimelerinin en küçük tam sayılarla denkleştirilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 86Soru

Fosfin (PH3PH_3) gazının derişik nitrik asit (HNO3HNO_3) ç��zeltisi ile tepkimesi sonucu fosforik asit (H3PO4H_3PO_4), azot dioksit (NO2NO_2) gazı ve su (H2OH_2O) oluşmaktadır.

Tepkime denklemi şu şekildedir:
PH3(g)+HNO3(suda)H3PO4(suda)+NO2(g)+H2O(s)PH_3\text{(g)} + HNO_3\text{(suda)} \rightarrow H_3PO_4\text{(suda)} + NO_2\text{(g)} + H_2O\text{(s)}

Buna göre, bu tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde suyun (H2OH_2O) katsayısı kaç olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde suyun (H2OH_2O) katsayısı 4 olmalıdır.
Tepkimede fosfor atomu 3-3'ten +5+5'e yükseltgenirken 8 elektron verir; azot atomu ise +5+5'ten +4+4'e indirgenirken 1 elektron alır. Elektron denkliği için azotlu bileşiklerin katsayısı 8 ile çarpılır. Girenler tarafında oluşan 11 hidrojen atomunu ürünler tarafında eşitlemek amacıyla, fosforik asitteki 3 hidrojen düşüldükten sonra kalan 8 hidrojen atomu için suyun katsayısı 4 olarak belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimedeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını belirleyin.
PH3PH_3'teki P atomu 3-3, HNO3HNO_3'teki N atomu +5+5, H3PO4H_3PO_4'teki P atomu +5+5 ve NO2NO_2'deki N atomu +4+4 yükseltgenme basamağına sahiptir.
Yükseltgenen ve indirgenen elementleri ve bunların elektron değişimlerini bulmak için bu adım gereklidir.
2
Alınan ve verilen elektron sayılarını tespit ederek elektron denkliğini sağlayın.
P atomu 8 elektron vermiş (P3P+5+8eP^{-3} \rightarrow P^{+5} + 8e^-), N atomu 1 elektron almıştır (N+5+eN+4N^{+5} + e^- \rightarrow N^{+4}). Alınan ve verilen elektronları eşitlemek için azotlu bileşiklerin katsayısı 8 ile çarpılır: PH3+8HNO3H3PO4+8NO2+H2OPH_3 + 8HNO_3 \rightarrow H_3PO_4 + 8NO_2 + H_2O.
Redoks tepkimelerinde toplam alınan elektron sayısının toplam verilen elektron sayısına eşit olması kuralını uygulamak için bu adım gereklidir.
3
Hidrojen atomu sayılarını eşitleyerek suyun katsayısını bulun.
Tepkimenin girenler tarafında toplam 11 H atomu vardır (3 adet PH3PH_3'ten, 8 adet HNO3HNO_3'ten). Ürünler tarafındaki H3PO4H_3PO_4'te 3 H atomu bulunduğuna göre, kalan 8 H atomunu karşılamak için suyun (H2OH_2O) katsayısı 4 olmalıdır.
Kütlenin korunumu kanunu gereğince tepkimenin her iki tarafındaki hidrojen atomu sayılarını eşitlemek için bu adım gereklidir.
4
Oksijen atomu sayılarını kontrol ederek denkliği doğrulayın.
Girenlerde 24 oksijen atomu (8×38 \times 3), ürünlerde ise 24 oksijen atomu (4+16+44 + 16 + 4) bulunur. Tepkime denkleşmiştir.
Yapılan denkleştirme işleminin doğruluğundan emin olmak için bu son kontrol adımı gereklidir.

Anahtar Kavram

Redoks Tepkimelerinin Yarı Tepkime ve Elektron Denkliği Yöntemiyle Denkleştirilmesi
Soru 87Soru

Şekildeki standart galvanik hücrede, kobalt (CoCo) metal şeridi 1 M Co(NO3)21\text{ M } Co(NO_3)_2 çözeltisine (1. yarı hücre), bakır (CuCu) metal şeridi ise 1 M Cu(NO3)21\text{ M } Cu(NO_3)_2 çözeltisine (2. yarı hücre) daldırılm��ştır. Yarı hücreler bir tuz köprüsü ve dış devreyle birleştirilerek bir pil sistemi oluşturulmuştur.

Sistemde gerçekleşen yarı tepkimeler ve standart indirgenme potansiyelleri şu şekildedir:

Co2+(suda)+2eCo(k)E=0.28 VCo^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Co(k) \quad E^\circ = -0.28\text{ V}
Cu2+(suda)+2eCu(k)E=+0.34 VCu^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Cu(k) \quad E^\circ = +0.34\text{ V}

Buna göre, hazırlanan bu galvanik hücre çalışırken gerçekleşen olaylarla ilgili;

I. Hücrenin standart pil potansiyeli (EpilE^\circ_{\text{pil}}) 0.62 V0.62\text{ V}'tur.
II. 1. yarı hücreye aynı sıcaklıkta saf su eklenirse pil potansiyeli artar.
III. Zamanla kobalt (CoCo) elektrodun kütlesi artar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Standart pil potansiyeli 0.62 V'tur ve 1. yarı hücreye saf su eklenmesi pil potansiyelini artırır.
Kobaltın standart indirgenme potansiyeli bakırınkinden küçük olduğu için kobalt anot, bakır ise katottur. Anot yarı tepkimesinin potansiyeli işaret değiştirilerek pil potansiyeli hesaplandığında Epil=0.28 V+0.34 V=0.62 VE^\circ_{\text{pil}} = 0.28\text{ V} + 0.34\text{ V} = 0.62\text{ V} bulunur. Anot bölmesine saf su eklenmesi kobalt iyonları derişimini azaltarak dengeyi ürünler yönüne kaydırır ve pil potansiyelini artırır. Anot elektrodun kütlesi zamanla azalırken katot elektrodun kütlesi artar; bu nedenle kobalt elektrodun kütlesinin artacağı ifadesi yanlıştır. Bu gerekçelerle doğru seçenekte belirtilen I ve II numaralı ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anot ve katot yarı hücrelerinin belirlenmesi.
Kobalt (Co) elektrot anot, bakır (Cu) elektrot ise katottur.
Standart indirgenme potansiyeli küçük olan Co metalinin yükseltgenme eğilimi daha fazladır.
2
Standart pil potansiyelinin (EpilE^\circ_{\text{pil}}) hesaplanması.
Epil=0.62 VE^\circ_{\text{pil}} = 0.62\text{ V}
Anotta yükseltgenme (CoCo2++2eCo \rightarrow Co^{2+} + 2e^-, E=+0.28 VE^\circ = +0.28\text{ V}) ve katotta indirgenme (Cu2++2eCuCu^{2+} + 2e^- \rightarrow Cu, E=+0.34 VE^\circ = +0.34\text{ V}) tepkimeleri toplanır.
3
Saf su eklenmesinin pil potansiyeline etkisinin belirlenmesi.
1. yarı hücreye su eklenmesi pil potansiyelini artırır.
1. yarı hücre anottur ve Co2+Co^{2+} iyonları derişimi azalır. Net pil tepkimesinde (Co(k)+Cu2+(suda)Co2+(suda)+Cu(k)Co(k) + Cu^{2+}(suda) \rightleftharpoons Co^{2+}(suda) + Cu(k)) ürün derişiminin azalması dengeyi ürünler lehine kaydırır ve pil potansiyeli artar.
4
Kobalt elektrot kütlesindeki değişimin incelenmesi.
Zamanla CoCo elektrot kütlesi azalır.
Anot olan kobalt elektrot zamanla yükseltgenerek çözünür (Co(k)Co2+(suda)+2eCo(k) \rightarrow Co^{2+}(suda) + 2e^-).

Anahtar Kavram

Galvanik Hücrelerde Anot/Katot Tayini, Standart Pil Potansiyeli Hesabı ve Dengeye Etki Eden Faktörler
Soru 88Soru

Standart koşullarda (25 C25\text{ }^\circ\text{C} ve 1 atm1\text{ atm}) hazırlanan bir galvanik hücrede, MnMn metal şeridi 1 M Mn(NO3)21\text{ M } Mn(NO_3)_2 çözeltisine (1. yarı hücre), SnSn metal şeridi ise 1 M Sn(NO3)21\text{ M } Sn(NO_3)_2 çözeltisine (2. yarı hücre) daldırılmıştır. Yarı hücreler bir tuz köprüsü ile birleştirilmiştir.

Yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri şu şekildedir:
* Mn2+(suda)+2eMn(k)E=1.18 VMn^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Mn(k) \quad E^\circ = -1.18\text{ V}
* Sn2+(suda)+2eSn(k)E=0.14 VSn^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Sn(k) \quad E^\circ = -0.14\text{ V}

Buna göre, hazırlanan bu standart pil sistemi çalışırken gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Standart hücre potansiyeli 1.04 V1.04\text{ V}'tur ve pil çalışırken 1. yarı hücredeki Mn2+Mn^{2+} iyon derişimi artar.

Cevap

Standart hücre potansiyeli 1.04 V'tur ve pil çalışırken 1. yarı hücredeki mangan iyon derişimi artar.
Standart hücre potansiyeli, anot yarı hücresindeki yükseltgenme potansiyeli (+1.18 V+1.18\text{ V}) ile katot yarı hücresindeki indirgenme potansiyelinin (0.14 V-0.14\text{ V}) toplamı olan 1.04 V1.04\text{ V} değerine eşittir. Hücre çalışırken anot olan 1. yarı hücrede Mn(k)Mn2+(suda)+2eMn(k) \rightarrow Mn^{2+}(suda) + 2e^- tepkimesi gerçekleştiği için zamanla çözeltideki Mn2+Mn^{2+} iyon derişimi artar. Bu durum doğru seçenekte tam olarak açıklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mangan ve kalay yarı hücrelerinin indirgenme potansiyellerini karşılaştırarak anot ve katot yarı hücrelerini belirlemek.
Manganın indirgenme potansiyeli (E=1.18 VE^\circ = -1.18\text{ V}), kalayınkinden (E=0.14 VE^\circ = -0.14\text{ V}) daha düşüktür. Bu durum manganın yükseltgenme eğiliminin daha fazla olduğunu gösterir. Dolayısıyla, mangan (MnMn) anot, kalay (SnSn) ise katot yarı hücresidir.
Galvanik hücrelerde aktifliği (yükseltgenme eğilimi) daha fazla olan elektrot anot olarak davranır.
2
Hücrenin standart pil potansiyelini (EpilE^\circ_{\text{pil}}) hesaplamak.
Epil=Eyu¨kseltgenme (anot)+Eindirgenme (katot)=(+1.18 V)+(0.14 V)=1.04 VE^\circ_{\text{pil}} = E^\circ_{\text{yükseltgenme (anot)}} + E^\circ_{\text{indirgenme (katot)}} = (+1.18\text{ V}) + (-0.14\text{ V}) = 1.04\text{ V} olarak hesaplanır.
Standart pil potansiyeli, anotta gerçekleşen yükseltgenme yarı tepkimesinin potansiyeli ile katotta gerçekleşen indirgenme yarı tepkimesinin potansiyelinin toplamına eşittir.
3
Pil çalışırken anot hücresinde ve dış devrede meydana gelen değişimleri değerlendirmek.
Anot bölmesinde (1. yarı hücre) Mn(k)Mn2+(suda)+2eMn(k) \rightarrow Mn^{2+}(suda) + 2e^- yükseltgenme tepkimesi gerçekleşir. Bu nedenle çözeltideki Mn2+Mn^{2+} iyon derişimi zamanla artar. Dış devrede elektron akışı anottan (MnMn) katoda (SnSn) doğrudur.
Anot elektrotta yükseltgenme gerçekleştiği için elektrot kütlesi azalırken çözeltiye sürekli katyon salınımı olur.

Anahtar Kavram

Galvanik hücrelerde anot/katot tayini, standart pil potansiyeli hesabı ve hücre çalışırken derişimlerde meydana gelen değişimlerin yorumlanması.
Soru 89Soru
As(k)+HNO3(suda)+H2O(s)H3AsO4(suda)+NO(g)As\text{(k)} + HNO_3\text{(suda)} + H_2O\text{(s)} \rightarrow H_3AsO_4\text{(suda)} + NO\text{(g)}

Yukarıda verilen redoks tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, suyun (H2OH_2O) katsayısı kaç olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde suyun (H2OH_2O) katsayısı 2 olur.
Tepkime denkleştirildiğinde elektron denkliği için arsenik içeren maddeler 33 ile, azot içeren maddeler ise 55 ile çarpılır. Bu işlem sonucunda ürünler tarafında oluşan 99 hidrojen atomuna karşılık girenler tarafındaki 55 hidrojen HNO3HNO_3'ten karşılanır; kalan 44 hidrojen atomunun denkleşmesi amacıyla suyun katsayısı 22 olarak belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye giren ve çıkan maddelerdeki atomların yükseltgenme basamaklarını hesaplayın.
AsAs: 0+50 \rightarrow +5 (Yükseltgenme), NN: +5+2+5 \rightarrow +2 (��ndirgenme)
Hangi elementlerin elektron alıp verdiğini belirlemek için yükseltgenme basamaklarının bulunması gerekir.
2
Alınan ve verilen elektron sayılarını en küçük ortak katta eşitleyin.
AsAs'ın katsayısı 33, NN içeren bileşiklerin katsayısı 55 olarak belirlenir.
Redoks tepkimelerinde alınan elektron sayısı verilen elektron sayısına daima eşit olmalıdır.
3
Yükseltgenen ve indirgenen maddelerin katsay��larını tepkime denklemine yerleştirip hidrojen ve oksijen dışındaki atomları denkleştirin.
3As+5HNO3+H2O3H3AsO4+5NO3As + 5HNO_3 + H_2O \rightarrow 3H_3AsO_4 + 5NO denklemi elde edilir.
Elektron denkliğinden elde edilen katsayılar ilgili maddelerin önüne yazılır.
4
Ürünler ve girenler tarafındaki hidrojen atomu sayılarını karşılaştırarak suyun katsayısını bulun.
3×3=93 \times 3 = 9 (ürünlerdeki hidrojen) ve 55 (girenlerdeki HNO3HNO_3'ten gelen hidrojen). Farkı kapatmak için H2OH_2O'nun katsayısı 22 olmalıdır.
Tepkimenin her iki tarafındaki hidrojen atomu sayısının eşitlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Redoks tepkimelerinin yarı tepkime yöntemi kullanılarak alınan-verilen elektron denkliği üzerinden en küçük tam sayılarla denkleştirilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 90Soru

Standart koşullarda (25 C25\text{ }^\circ\text{C}, 1 atm1\text{ atm}) bazı yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri aşağıda verilmiştir:

Yarı TepkimeEE^\circ (V)
Cd2+(suda)+2eCd(k)Cd^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Cd(k)0,40-0,40
Pb2+(suda)+2ePb(k)Pb^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Pb(k)0,13-0,13
Cu2+(suda)+2eCu(k)Cu^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Cu(k)+0,34+0,34

Bu metaller ve çözeltileri kullanılarak hazırlanan standart galvanik hücreler ile ilgili;

I. CdPbCd - Pb standart pilinde tuz köprüsündeki anyonlar PbPb elektrodunun bulunduğu yarı hücreye doğru göç eder.
II. Oluşturulabilecek standart piller arasında başlangıç pil potansiyeli en yüksek olanı CdCuCd - Cu hücresidir ve bu pilin standart gerilimi 0,74 V0,74\text{ V}'tur.
III. PbCuPb - Cu standart pilinin şematik gösterimi Cu(k)Cu2+(1 M)Pb2+(1 M)Pb(k)Cu(k) \mid Cu^{2+}(1\text{ M}) \parallel Pb^{2+}(1\text{ M}) \mid Pb(k) şeklindedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Yalnız II ifadesini içeren seçenek doğrudur.
Yalnız ikinci yargı doğrudur. En aktif metal olan Cd ile en pasif metal olan Cu arasında kurulan galvanik hücre, en büyük potansiyel farkına sahip olur ve başlangıç potansiyeli 0,74 V'tur.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin yükseltgenme (aktiflik) eğilimlerini belirlemek.
İndirgenme potansiyelleri sırasıyla Cd: -0,40 V, Pb: -0,13 V, Cu: +0,34 V'tur. İndirgenme potansiyeli en küçük olan en aktiftir. Buna göre aktiflik sırası: Cd > Pb > Cu şeklindedir.
Metallerin galvanik hücredeki anot ve katot rollerini belirlemek için aktiflik sıralamasının çıkarılması gerekir.
2
Birinci yargıyı değerlendirmek (Cd - Pb pili).
Cd anottur, Pb katottur. Tuz köprüsünde anyonlar anoda (Cd hücresine), katyonlar katoda (Pb hücresine) göç eder. Bu nedenle anyonların Pb h��cresine göç edeceği iddiası yanlıştır.
Tuz köprüsündeki iyon göç yönü kuralı uygulanır: Anyonlar anoda, katyonlar katoda gider.
3
İkinci yargıyı değerlendirmek (Cd - Cu pili potansiyeli).
Cd ve Cu arasında oluşturulacak pilde Cd anottur (yükseltgenme gerçekleşir: E° = +0,40 V), Cu katottur (indirgenme gerçekleşir: E° = +0,34 V). Pil potansiyeli E°pil = 0,40 + 0,34 = 0,74 V olarak hesaplanır. Bu pil oluşturulabilecek en yüksek potansiyele sahip pildir.
Standart pil potansiyeli formülü E°pil = E°yükseltgenme + E°indirgenme şeklinde uygulanır.
4
Üçüncü yargıyı değerlendirmek (Pb - Cu pili şeması).
Pb anottur (yükseltgenme), Cu katottur (indirgenme). Standart pil şemasında önce anot yarı hücresi, sonra katot yarı hücresi yazılır. Doğru şema: Pb(k) | Pb2+(1 M) || Cu2+(1 M) | Cu(k) olmalıdır. Verilen şema terstir, bu yüzden yanlıştır.
IUPAC pil gösterim kurallarına göre anot sol tarafta, katot sağ tarafta yer almalıdır.

Anahtar Kavram

Galvanik hücrelerde anot-katot tayini, standart pil gerilimi hesaplama, tuz köprüsü iyon göçü ve pil şeması yazımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru

Aşağıda denkleştirilmemiş halde bir redoks tepkimesi verilmiştir:

Sb(k)+HNO3(suda)Sb2O5(k)+NO2(g)+H2O(s)Sb\text{(k)} + HNO_3\text{(suda)} \rightarrow Sb_2O_5\text{(k)} + NO_2\text{(g)} + H_2O\text{(s)}

Bu tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, soldaki kimyasal maddeleri sağdaki doğru rol ve katsayı açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sb(k)Sb\text{(k)}
HNO3(suda)HNO_3\text{(suda)}
Sb2O5(k)Sb_2O_5\text{(k)}
H2O(s)H_2O\text{(s)}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sb(k) maddesi indirgen özellik gösterir ve katsayısı 2 olur. HNO3(suda) yükseltgen özellik gösterir ve katsayısı 10 olur. Sb2O5(k) yükseltgenme ürünüdür ve katsayısı 1 olur. H2O(s) ise redoksa katılmayan üründür ve katsayısı 5 olur.
Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayılar 2Sb + 10HNO3 -> Sb2O5 + 10NO2 + 5H2O şeklindedir. Sb elektron vererek yükseltgendiği için indirgendir (katsayısı 2). HNO3 elektron alarak indirgendiği için yükseltgendir (katsayısı 10). Sb2O5 yükseltgenme ürünüdür (katsayısı 1). H2O ise redoksa doğrudan katılmayan üründür (katsayısı 5). Bu durum doğru eşleşmeleri sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye katılan tüm atomların yükseltgenme basamaklarını belirlemek.
Sb: 0, HNO3'teki N: +5, Sb2O5'teki Sb: +5, NO2'deki N: +4 olarak bulunur. H (+1) ve O (-2) değerlikleri değişmemiştir.
Hangi atomların yükseltgendiğini ve hangi atomların indirgendiğini saptayarak yarı tepkimeleri doğru yazabilmek için bu işlem yapılır.
2
Yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimelerini yazarak elektron sayılarını belirlemek.
Yükseltgenme: 2Sb^0 -> Sb2^(+5) + 10e^- (sağda 2 Sb olduğu için sol taraf 2 ile çarpılarak 10 elektron verildiği bulunur). İndirgenme: N^(+5) + 1e^- -> N^(+4) (1 elektron alındığı bulunur).
Alınan ve verilen elektron sayıları arasındaki ilişkiyi kurmak için yarı tepkimelerin yazılması şarttır.
3
Alınan ve verilen elektron sayılarını eşitlemek.
İndirgenme yarı tepkimesi 10 ile çarpılır: 10N^(+5) + 10e^- -> 10N^(+4).
Redoks tepkimelerinde alınan elektron sayısı verilen elektron sayısına eşit olmak zorundadır.
4
Elde edilen katsayıları ana tepkimede yerlerine yazıp hidrojen ve oksijen sayılarını H2O ile denkleştirmek.
Katsayılar yazıldığında: 2Sb + 10HNO3 -> Sb2O5 + 10NO2 elde edilir. Sol taraftaki 10 adet hidrojen atomunu denkleştirmek için sağ tarafa 5H2O eklenir. Oksijen sayıları kontrol edildiğinde (Solda 30, sağda 5+20+5 = 30) denklemin tam olarak eşitlendiği görülür.
Kütlenin korunumu kanunu uyarınca tepkimenin her iki tarafındaki atom sayılarının eşitlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Redoks tepkimelerinin elektron denkliği yöntemiyle denkleştirilmesi, indirgen/yükseltgen maddelerin ve ürünlerin rollerinin belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 92Soru

7A7A grubu elementleri olan halojenlerin ametalik aktiflikleri (elektron alma eğilimleri) arasındaki ilişki F2>Cl2>Br2>I2F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2 şeklindedir.

Buna göre, oda koşullarında gerçekleştirilen;

I. NaFNaF sulu çözeltisine Cl2Cl_2 gazı gönderilmesi,
II. KBrKBr sulu çözeltisine Cl2Cl_2 gazı gönderilmesi,
III. KIKI sulu çözeltisine Br2Br_2 sıvısı eklenmesi

işlemlerinden hangilerinde kendiliğinden bir kimyasal tepkime gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Klorun bromür iyonunu ve bromun iyodür iyonunu kendiliğinden yükseltgediği işlemler gerçekleşir.
Kendiliğinden gerçekleşen bir ametal yer değiştirme tepkimesinde, serbest haldeki ametalin elektron alma eğilimi (aktifliği), çözeltideki anyonun türediği ametalden daha büyük olmalıdır. Klorun elektron alma eğilimi bromdan büyük olduğu için ikinci işlemde klor gazı bromür iyonunu yükseltgeyerek tepkime verir. Bromun elektron alma eğilimi iyottan büyük olduğu için üçüncü işlemde brom sıvısı iyodür iyonunu yükseltgeyerek tepkime verir. Ancak klorun elektron alma eğilimi flordan küçük olduğu için birinci işlemde klor gazı florür iyonunu yükseltgeyemez ve tepkime kendiliğinden gerçekleşmez. Bu nedenle klorun bromür iyonunu ve bromun iyodür iyonunu yükseltgediği işlemler kendiliğinden gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Halojenlerin aktiflik sıralamasının analiz edilmesi
Ametalik aktiflik elektron alma eğilimidir ve sıralama F2>Cl2>Br2>I2F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2 şeklindedir.
Hangi halojenin diğerinin yerine geçebileceğini belirlemek için bu eğilimlerin bilinmesi gerekir.
2
Verilen işlemlerin tek tek incelenmesi
I. işlemde Cl2Cl_2 daha aktif olan FF^- iyonu ile reaksiyon vermez. II. işlemde Cl2Cl_2 kendisinden az aktif olan BrBr^- iyonu ile reaksiyon verir. III. işlemde Br2Br_2 kendisinden az aktif olan II^- iyonu ile reaksiyon verir.
Aktif olan halojen molekülü, kendisinden daha az aktif olan halojenin iyonunu yükseltgeyerek yerine geçer.
3
Kendiliğinden gerçekleşen işlemlerin belirlenmesi
Yalnızca ikinci ve üçüncü işlemler kendiliğinden gerçekleşir.
Soruda kendiliğinden gerçekleşen tepkimeler sorulduğu için reaksiyon veren işlemler seçilir.

Anahtar Kavram

Ametalik aktiflik (elektron alma eğilimi) yüksek olan ametaller, kendilerinden daha az aktif olan ametallerin iyonlarını yükseltgeyerek yer değiştirme tepkimesi verir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 93Soru

Bir kimya laboratuvarında 25 C25\ ^\circ\text{C} sıcaklık ve 1 atm1\text{ atm} basınç altında hazırlanan krom-bak��r (CrCuCr-Cu) galvanik hücresinin çalışması sırasında krom elektrodun kütlesinin azaldığı tespit edilmiştir.

Hücrede gerçekleşen yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri şu şekildedir:

Cr3+(aq)+3eCr(k)E=0,74 VCr^{3+}(aq) + 3e^- \rightarrow Cr(k) \quad E^\circ = -0,74\text{ V}
Cu2+(aq)+2eCu(k)E=+0,34 VCu^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Cu(k) \quad E^\circ = +0,34\text{ V}

Buna göre, pil çalışırken krom (CrCr) elektrodun k��tlesinde 10,4 g10,4\text{ g} azalma meydana geldiği anda bakır (CuCu) elektrodun kütlesindeki değişim ve pilin başlangıç potansiyeli (EpilE^\circ_{\text{pil}}) aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
(Cr=52 g/molCr = 52\text{ g/mol}, Cu=64 g/molCu = 64\text{ g/mol})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 19,2 g19,2\text{ g} artar / 1,08 V1,08\text{ V}

Cevap

Bakır elektrodun kütlesi 19,2 g artar ve pilin başlangıç potansiyeli 1,08 V'tur.
Krom elektrodun aşınması onun anot olduğunu belirtir. 10,4 g10,4\text{ g} (0,2 mol0,2\text{ mol}) krom yükseltgendiğinde devreden 0,6 mol0,6\text{ mol} elektron geçer. Katotta bu elektronlarla indirgenen bakır miktarı 0,3 mol0,3\text{ mol} (19,2 g19,2\text{ g}) olur ve katot kütlesi artar. Başlangıç pil potansiyeli ise 0,74+0,34=1,08 V0,74 + 0,34 = 1,08\text{ V} olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Anot ve katot elektrotlarını belirleme.
Krom elektrodun kütlesinin azalması yükseltgenmenin bu yarı hücrede olduğunu gösterir. Dolayısıyla krom (CrCr) elektrot anot, bakır (CuCu) elektrot katottur.
Galvanik hücrelerde aktif olan metal yükseltgenerek aşınır (kütlesi azalır) ve anot görevi görür.
2
Yarı tepkimeleri yazma ve standart pil potansiyelini (EpilE^\circ_{\text{pil}}) hesaplama.
Anot: Cr(k)Cr3+(aq)+3eEyu¨kseltgenme=+0,74 VCr(k) \rightarrow Cr^{3+}(aq) + 3e^- \quad E^\circ_{\text{yükseltgenme}} = +0,74\text{ V}
Katot: Cu2+(aq)+2eCu(k)Eindirgenme=+0,34 VCu^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Cu(k) \quad E^\circ_{\text{indirgenme}} = +0,34\text{ V}
Net Pil Tepkimesi: 2Cr(k)+3Cu2+(aq)2Cr3+(aq)+3Cu(k)2Cr(k) + 3Cu^{2+}(aq) \rightarrow 2Cr^{3+}(aq) + 3Cu(k)
Epil=0,74+0,34=1,08 VE^\circ_{\text{pil}} = 0,74 + 0,34 = 1,08\text{ V}
Yarı pil potansiyelleri yoğun (intensive) özellik olduğundan tepkime katsayılarıyla çarpılmaz.
3
Krom elektrottan aşınan maddenin mol sayısını ve devreden geçen elektron mol sayısını bulma.
n(Cr)=10,4 g52 g/mol=0,2 moln(Cr) = \frac{10,4\text{ g}}{52\text{ g/mol}} = 0,2\text{ mol}
Devreden geçen elektron mol sayısı: 0,2 mol Cr×3=0,6 mol e0,2\text{ mol } Cr \times 3 = 0,6\text{ mol } e^-
Anot yarı tepkimesine göre 1 mol krom aşındığında 3 mol elektron açığa çıkar.
4
Katot elektrodun (bakır) kütle değişimini hesaplama.
İndirgenen bakır mol sayısı: 0,6 mol e2=0,3 mol Cu\frac{0,6\text{ mol } e^-}{2} = 0,3\text{ mol } Cu
Biriken bakır kütlesi: 0,3 mol×64 g/mol=19,2 g0,3\text{ mol} \times 64\text{ g/mol} = 19,2\text{ g} (kütle artar).
Katot yarı tepkimesine göre devreden geçen her 2 mol elektron için 1 mol bakır katısı birikir.

Anahtar Kavram

Galvanik hücrelerde standart pil potansiyeli, anot yükseltgenme ve katot indirgenme yarı potansiyellerinin toplamıdır; bu potansiyel değeri tepkimenin stokiometrik katsayılarıyla çarpılmaz. Elektrotlardaki kütle değişimleri ise devreden geçen net elektron mol sayısı üzerinden yarı tepkimelerin katsayıları kullanılarak stokiometrik olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 94Soru

Aşağıda bazı metal katyonlarının standart indirgenme yarı tepkimeleri ve potansiyelleri verilmiştir:

Na+(suda)+eNa(k)E0=2,71 V\text{Na}^+(\text{suda}) + e^- \rightarrow \text{Na}(k) \quad E^0 = -2,71\text{ V}
Fe2+(suda)+2eFe(k)E0=0,44 V\text{Fe}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Fe}(k) \quad E^0 = -0,44\text{ V}
Sn2+(suda)+2eSn(k)E0=0,14 V\text{Sn}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Sn}(k) \quad E^0 = -0,14\text{ V}
Cu2+(suda)+2eCu(k)E0=+0,34 V\text{Cu}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Cu}(k) \quad E^0 = +0,34\text{ V}

Buna göre; Na\text{Na}, Fe\text{Fe}, Sn\text{Sn} ve Cu\text{Cu} metallerini metalik aktifliklerine (elektron verme eğilimlerine) göre en aktif olandan en az aktif olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metallerin aktifliklerine (elektron verme eğilimlerine) göre en aktiften en az aktife doğru doğru sıralaması Na>Fe>Sn>Cu\text{Na} > \text{Fe} > \text{Sn} > \text{Cu} şeklindedir.
Metallerin aktifliği elektron verme eğilimlerine bağlıdır. Standart indirgenme potansiyelinin ters işareti standart yükseltgenme potansiyelini verir. Na\text{Na}, Fe\text{Fe}, Sn\text{Sn} ve Cu\text{Cu} için standart yükseltgenme potansiyelleri sırasıyla +2,71 V+2,71\text{ V}, +0,44 V+0,44\text{ V}, +0,14 V+0,14\text{ V} ve 0,34 V-0,34\text{ V}'tur. Değerler karşılaştırıldığında en aktif metal Na\text{Na}, en az aktif metal ise Cu\text{Cu} olur. Bu durumda doğru sıralama Na>Fe>Sn>Cu\text{Na} > \text{Fe} > \text{Sn} > \text{Cu} şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Metalik aktiflik, metal atomlarının elektron verme eğilimini ifade ettiğinden standart yükseltgenme potansiyellerini bulmak için verilen indirgenme potansiyellerinin işaretini tersine çeviririz.
Metallerin standart yükseltgenme yarı tepkime potansiyelleri şu şekilde elde edilir:
- Na\text{Na} için: E0=+2,71 VE^0 = +2,71\text{ V}
- Fe\text{Fe} için: E0=+0,44 VE^0 = +0,44\text{ V}
- Sn\text{Sn} için: E0=+0,14 VE^0 = +0,14\text{ V}
- Cu\text{Cu} için: E0=0,34 VE^0 = -0,34\text{ V}
Yükseltgenme potansiyeli arttıkça metalin elektron verme kolaylığı (aktifliği) artar.
2
Elde edilen standart yükseltgenme potansiyellerini en büyükten en küçüğe doğru karşılaştırırız.
+2,71 V>+0,44 V>+0,14 V>0,34 V+2,71\text{ V} > +0,44\text{ V} > +0,14\text{ V} > -0,34\text{ V} sıralaması kurulur.
Soruda en aktif metalden en az aktif olan metale doğru bir sıralama yapılması istenmektedir.
3
Potansiyel sıralamasına karşılık gelen metalleri yazarak nihai sırayı belirleriz.
Aktiflik sırası Na>Fe>Sn>Cu\text{Na} > \text{Fe} > \text{Sn} > \text{Cu} olarak kesinleşir.
Yükseltgenme potansiyeli en büyük olan sodyum en aktif, en küçük olan bakır ise en az aktiftir.

Anahtar Kavram

Bir metalin aktifliği, onun elektron verme (yükseltgenme) eğiliminin ölçüsüdür. Standart yükseltgenme potansiyeli daha yüksek olan metal kimyasal olarak daha aktiftir.

Alternatif Yöntem

Metallerin indirgenme potansiyelleri karşılaştırılarak en pasif olanın indirgenme eğilimi en yüksek olan metal (bakır) olduğu ve en aktif olanın ise indirgenme eğilimi en düşük olan metal (sodyum) olduğu doğrudan çıkarılabilir. Bu şekilde elektron alma eğilimi sıralaması (Cu2+>Sn2+>Fe2+>Na+\text{Cu}^{2+} > \text{Sn}^{2+} > \text{Fe}^{2+} > \text{Na}^+) ters çevrilerek aktiflik sıralamasına ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 95Soru

Şekildeki standart galvanik hücrede, çinko (ZnZn) metal şeridi 1 M Zn(NO3)21\text{ M } Zn(NO_3)_2 sulu çözeltisine, platin (PtPt) metal şeridi ise 1 M HCl1\text{ M } HCl ve 1 M Ni(NO3)21\text{ M } Ni(NO_3)_2 içeren sulu çözeltiye daldırılmıştır.

Yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri şu şekildedir:
* Zn2+(suda)+2eZn(k)E=0,76 VZn^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Zn(k) \quad E^\circ = -0,76\text{ V}
* Ni2+(suda)+2eNi(k)E=0,25 VNi^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Ni(k) \quad E^\circ = -0,25\text{ V}
* 2H+(suda)+2eH2(g)E=0,00 V2H^+(suda) + 2e^- \rightarrow H_2(g) \quad E^\circ = 0,00\text{ V}

Buna göre, hazırlanan bu pil sistemiyle ilgili;

I. Başlangıç pil potansiyeli 0,76 V0,76\text{ V}'tur.
II. Zamanla katot yarı h��cresindeki çözeltinin pH değeri artar.
III. Zamanla katot elektrodunun kütlesi artar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II ifadeleri doğrudur
Aktifliği daha fazla olan çinko elektrot anot olup yükseltgenirken (Eyu¨k=+0,76 VE^\circ_{yük} = +0,76\text{ V}), katot hücresinde indirgenme potansiyeli nikelden daha yüksek olan hidrojen iyonları indirgenir (Eind=0,00 VE^\circ_{ind} = 0,00\text{ V}). Bu durum başlangıç pil potansiyelinin 0,76 V0,76\text{ V} olmasını sağlar. Ayrıca hidrojen iyonlarının azalması çözeltinin asitliğini azaltarak pH değerini artırır. Katot elektrodunda gaz çıkışı gerçekleştiği için platin elektrodun kütlesi değişmez. Bu nedenle pil potansiyelinin 0,76 V0,76\text{ V} olduğu ve pH değerinin arttığı yönündeki ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anot yarı hücresindeki yükseltgenme tepkimesini ve potansiyelini belirlemek.
Anot tepkimesi: Zn(k)Zn2+(suda)+2eZn(k) \rightarrow Zn^{2+}(suda) + 2e^- ve Eyu¨kseltgenme=+0,76 VE^\circ_{yükseltgenme} = +0,76\text{ V} olarak belirlenir.
İndirgenme potansiyeli en düşük olan çinko metali en aktif metaldir ve anot olarak davranarak yükseltgenir.
2
Katot yarı hücresinde öncelikle hangi iyonun indirgeneceğini belirlemek.
Katot tepkimesi: 2H+(suda)+2eH2(g)2H^+(suda) + 2e^- \rightarrow H_2(g) ve Eindirgenme=0,00 VE^\circ_{indirgenme} = 0,00\text{ V} olarak belirlenir.
Çözeltide bulunan H+H^+ ve Ni2+Ni^{2+} iyonlarından indirgenme potansiyeli daha büyük (0,00 V>0,25 V0,00\text{ V} > -0,25\text{ V}) olan H+H^+ iyonu öncelikli olarak indirgenir.
3
Standart pil potansiyelini (Ehu¨creE^\circ_{hücre}) hesaplamak.
Ehu¨cre=0,76 V+0,00 V=0,76 VE^\circ_{hücre} = 0,76\text{ V} + 0,00\text{ V} = 0,76\text{ V} bulunur. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
Standart pil potansiyeli, anot yükseltgenme potansiyeli ile katot indirgenme potansiyelinin toplamına eşittir.
4
Zamanla katot hücresindeki pH değişimini yorumlamak.
Katotta H+H^+ iyonları tüketildiğinden [H+][H^+] azalır ve çözeltinin pH değeri artar. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
pH değeri hidrojen iyonu derişiminin eksi logaritması olduğundan, H+H^+ derişimi azaldıkça pH artar.
5
Katot elektrot kütlesindeki değişimi değerlendirmek.
Katot elektrot yüzeyinde gaz çıkışı (H2H_2) olduğundan elektrot kütlesi değişmez. Dolayısıyla III. öncül yanlıştır.
Katotta katı metal birikmediği, gaz açığa çıktığı için elektrot kütlesinde artış gözlenmez.

Anahtar Kavram

Galvanik hücrelerde anot/katot seçimi, katot hücresinde indirgenme önceliği ve pil potansiyeli hesaplama
Soru 96Soru

Bir laboratuvar çalışmasında, MgMg, ZnZn, SnSn ve CuCu metallerinin aktifliklerini (elektron verme eğilimlerini) karşılaştırmak amacıyla aşağıdaki gözlemler yapılıyor:

* ZnZn metalinden yapılmış bir kapta Sn2+Sn^{2+} iyonları içeren sulu çözelti saklanamazken, Cu2+Cu^{2+} iyonları içeren çözelti SnSn metalinden yapılmış bir kapta saklanamamaktadır.
* MgMg metali, Zn2+Zn^{2+} iyonlarını içeren çözeltiyle tepkimeye girerek Zn(k)Zn(k) açığa çıkarabilmektedir.

Buna göre; MgMg, ZnZn, SnSn ve CuCu metallerini, metalik aktiflikleri (indirgen güçleri) en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama metalik aktifliği en yüksek olandan en düşük olana doğru Mg, Zn, Sn ve Cu şeklindedir.
Doğru sıralama magnezyum, çinko, kalay ve bakır şeklinde olmalıdır. Çünkü magnezyum çinkoyu indirgeyebildiği için çinkodan aktiftir. Çinko kalayı indirgeyebildiği için kalaydan aktiftir. Kalay da bakırı indirgeyebildiği için bakırdan aktiftir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci gözlemi analiz etmek
ZnZn metalinden yapılan kapta Sn2+Sn^{2+} çözeltisinin saklanamaması, ZnZn metalinin Sn2+Sn^{2+} iyonları ile kendiliğinden tepkime verdiğini gösterir. Bu durumda ZnZn metali SnSn metalinden daha aktidir (Zn>SnZn > Sn). Benzer şekilde, Cu2+Cu^{2+} çözeltisinin SnSn metalinden yapılan kapta saklanamaması, SnSn metalinin Cu2+Cu^{2+} iyonları ile tepkime verdiğini ve SnSn metalinin CuCu metalinden daha aktif olduğunu gösterir (Sn>CuSn > Cu).
Bir çözeltinin metal bir kapta saklanamaması, kap ile çözelti arasında spontan bir redoks tepkimesinin gerçekleştiğini, yani kabı oluşturan metalin çözeltideki katyondan daha aktif olduğunu gösterir.
2
İkinci gözlemi analiz etmek
MgMg metalinin Zn2+Zn^{2+} iyonları içeren çözeltiyle tepkimeye girerek Zn(k)Zn(k) açığa çıkarması, MgMg metalinin ZnZn metalinden daha aktif olduğunu gösterir (Mg>ZnMg > Zn).
Aktif bir metal, kendisinden daha az aktif olan bir metalin katyonunu indirgeyerek elemental hâle getirir.
3
Tüm gözlemleri birleştirerek sıralamayı oluşturmak
Bulunan bağıl aktiflik ilişkileri (Mg>ZnMg > Zn, Zn>SnZn > Sn ve Sn>CuSn > Cu) bir araya getirildiğinde, metallerin aktiflik sıralaması Mg>Zn>Sn>CuMg > Zn > Sn > Cu şeklinde olur.
Geçişkenlik özelliği kullanılarak tüm metallerin bağıl yükseltgenme eğilimleri tek bir doğru üzerinde sıralanır.

Anahtar Kavram

Metallerde aktiflik, elektron verme (yükseltgenme) eğiliminin bir ölçüsüdür. Aktif bir metal, kendisinden daha az aktif (pasif) bir metalin katyonunu içeren çözeltiyle kendiliğinden tepkimeye girerek yükseltgenir.

Alternatif Yöntem

Metallerin yükseltgenme eğilimlerini yarı tepkimeler yazarak karşılaştırabilirsiniz. Kolayca yükseltgenen metal en aktiftir: Mg(k) -> Mg2+(suda) + 2e- tepkimesi en kolay gerçekleşirken, Cu(k) -> Cu2+(suda) + 2e- tepkimesi en zor gerçekleşendir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 97Soru

Bir kimya laboratuvarında metal kapların dayanıklılığını ve çözeltilerle etkileşimini incelemek amacıyla bir deney tasarlanıyor. Metallerden yapılmış üç farklı kapta bulunan sulu çözeltiler aşağıda belirtilmiştir:

* I. Kap: Kurşun (PbPb) metalinden yapılmış kapta bulunan Mn2+(suda)Mn^{2+}(\text{suda}) çözeltisi
* II. Kap: Nikel (NiNi) metalinden yapılmış kapta bulunan Cu2+(suda)Cu^{2+}(\text{suda}) çözeltisi
* III. Kap: Bakır (CuCu) metalinden yapılmış kapta bulunan HCl(suda)HCl(\text{suda}) çözeltisi

Deneyde kullanılan maddelerin standart indirgenme potansiyelleri (EE^\circ) şu şekildedir:

Mn2+(suda)+2eMn(k)E=1,18 V\text{Mn}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Mn}(k) \quad E^\circ = -1,18\text{ V}
Ni2+(suda)+2eNi(k)E=0,25 V\text{Ni}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Ni}(k) \quad E^\circ = -0,25\text{ V}
Pb2+(suda)+2ePb(k)E=0,13 V\text{Pb}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Pb}(k) \quad E^\circ = -0,13\text{ V}
Cu2+(suda)+2eCu(k)E=+0,34 V\text{Cu}^{2+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{Cu}(k) \quad E^\circ = +0,34\text{ V}
2H+(suda)+2eH2(g)E=0,00 V\text{2H}^{+}(\text{suda}) + 2e^- \rightarrow \text{H}_2(g) \quad E^\circ = 0,00\text{ V}

Buna göre, bu kapların hangilerinde zamanla aşınma gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Zamanla aşınma sadece II. kapta (Nikel kap) gerçekleşir.
Yükseltgenme potansiyelleri karşılaştırıldığında aktiflik sıralaması Mn > Ni > Pb > H2 > Cu olur. Bir metal kabın aşınması için kaptaki metalin çözeltideki katyondan daha aktif olması gerekir. Yalnızca ikinci kapta nikel metali bakır katyonundan daha aktif olduğundan kendiliğinden bir redoks tepkimesi gerçekleşir ve kapta aşınma meydana gelir. Birinci kapta kurşun mangandan daha az aktif olduğundan, üçüncü kapta ise yarı soy metal olan bakır asitteki hidrojenden daha az aktif olduğundan tepkime gerçekleşmez ve aşınma gözlenmez. Bu nedenle zamanla aşınma yalnızca ikinci kapta gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik sıralamasını belirlemek için verilen indirgenme yarı tepkimelerinin potansiyellerini ters çevirerek yükseltgenme potansiyellerini bulunuz.
Yükseltgenme potansiyelleri: E°(Mn) = +1,18 V, E°(Ni) = +0,25 V, E°(Pb) = +0,13 V, E°(H2) = 0,00 V, E°(Cu) = -0,34 V.
Metallerin aktifliği elektron verme (yükseltgenme) eğilimi ile doğru orantılıdır.
2
Yükseltgenme potansiyellerini büyükten küçüğe sıralayarak aktiflik serisini oluşturunuz.
Aktiflik sırası: Mn > Ni > Pb > H2 > Cu şeklindedir.
Yükseltgenme potansiyeli en büyük olan metal en aktiftir.
3
Her bir kapta bulunan metal ile çözeltideki katyonun aktifliğini karşılaştırarak tepkimenin kendiliğinden gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini kontrol ediniz.
I. Kapta: Pb ve Mn²⁺ (Mn > Pb olduğundan tepkime olmaz, aşınma yoktur). II. Kapta: Ni ve Cu²⁺ (Ni > Cu olduğundan tepkime olur, aşınma vardır). III. Kapta: Cu ve H⁺ (H2 > Cu olduğundan tepkime olmaz, aşınma yoktur).
Kaptaki metal, çözeltideki katyondan daha aktif ise tepkime kendiliğinden gerçekleşir ve kap aşınır.

Anahtar Kavram

Bir metal kabın aşınabilmesi için kap yapımında kullanılan metalin aktifliğinin, çözeltideki katyonun aktifliğinden daha yüksek olması gerekir.
Soru 98Soru

Bir kimya laboratuvarında bazı metallerin kimyasal aktifliklerini (elektron verme eğilimlerini) belirlemek amacıyla oda koşullarında aşağıdaki deneyler gerçekleştiriliyor:

* I. Deney: Baryum (BaBa) metali, çinko sülfat (ZnSO4ZnSO_4) sulu çözeltisine ilave edildiğinde kendiliğinden bir redoks tepkimesi gerçekleştiği gözleniyor.
* II. Deney: Çinko (ZnZn) metalinden yapılmış bir kapta kurşun(II) nitrat (Pb(NO3)2Pb(NO_3)_2) sulu çözeltisinin saklanamadığı tespit ediliyor.
* III. Deney: Kurşun (PbPb) çubuk, bakır(II) klorür (CuCl2CuCl_2) sulu çözeltisine daldırıldığında kurşun çubuğun kütlesinin zamanla azaldığı belirleniyor.

Buna göre; BaBa, ZnZn, PbPb ve CuCu metallerini aktifliklerine (elektron verme eğilimlerine) göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metallerin aktiflik (elektron verme eğilimi) sıralaması en yüksek olandan en düşük olana doğru Baryum (BaBa), Çinko (ZnZn), Kurşun (PbPb) ve Bakır (CuCu) şeklindedir.
Baryum metalinin çinko çözeltisiyle tepkimeye girmesi Ba>ZnBa > Zn olduğunu, çinko kapta kurşun çözeltisinin saklanamaması Zn>PbZn > Pb olduğunu ve kurşun çubuğun bakır çözeltisinde aşınması Pb>CuPb > Cu olduğunu gösterir. Bu bağıntılar birleştirildiğinde en aktif metalden en az aktif metale doğru sıralama Baryum, Çinko, Kurşun ve Bakır şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Deneyin sonuçlarını analiz ederek baryum ve çinko metallerinin aktifliklerini karşılaştırın.
BaBa metalinin ZnSO4ZnSO_4 çözeltisinde kendiliğinden tepkimeye girmesi, BaBa'un elektron verme eğiliminin ZnZn'den büyük olduğunu gösterir (Ba>ZnBa > Zn).
Spontan (kendiliğinden ger��ekleşen) redoks tepkimelerinde elektron veren (yükseltgenen) metalin aktifliği, çözeltideki katyonun metalik aktifliğinden büyüktür.
2
II. Deneyin sonuçlarını analiz ederek çinko ve kurşun metallerinin aktifliklerini karşılaştırın.
ZnZn metalinden yapılan kapta Pb(NO3)2Pb(NO_3)_2 çözeltisinin saklanamaması, kabın aşındığını yani ZnZn'nin yükseltgendiğini gösterir. Bu durumda Zn>PbZn > Pb olur.
Bir metal kabın aşınması, kap metalinin çözeltideki metal katyonuna elektron vererek ç��zünmesi anlamına gelir.
3
III. Deneyin sonuçlarını analiz ederek kurşun ve bakır metallerinin aktifliklerini karşılaştırın.
PbPb çubuğunun CuCl2CuCl_2 çözeltisinde kütlesinin azalması (aşınması), PbPb metalinin elektron vererek Pb2+Pb^{2+} iyonlarına dönüştüğünü gösterir. Bu durumda Pb>CuPb > Cu olur.
Çözeltiye daldırılan metal çubuğun aşınması, çubuk metalinin çözeltideki katyondan aktif olduğunu gösterir.
4
Elde edilen tüm aktiflik karşılaştırmalarını birleştirerek nihai sıralamayı oluşturun.
Ba>ZnBa > Zn, Zn>PbZn > Pb ve Pb>CuPb > Cu ilişkileri birleştirildiğinde metallerin aktiflik sıralaması Ba>Zn>Pb>CuBa > Zn > Pb > Cu şeklinde bulunur.
Geçişlilik özelliği kullanılarak tüm metallerin bağıl aktiflikleri tek bir zincir halinde sıralanır.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliği (elektron verme veya yükseltgenme eğilimi) arttıkça spontan tepkime verme eğilimi artar. Aktif olan metal, kendisinden daha az aktif olan metalin katyonunu indirger.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 99Soru

Laboratuvarda oda koşullarında gerçekleştirilen üç farklı deneysel gözleme ait bilgiler aşağıda verilmiştir:

* I. deney: ZnZn metalinden yapılmış bir kapta Mn(NO3)2Mn(NO_3)_2 sulu çözeltisi saklandığında kapta herhangi bir aşınma veya kimyasal değişim gerçekleşmemektedir.
* II. deney: Pb(NO3)2Pb(NO_3)_2 sulu çözeltisine ZnZn metal çubuk daldırıldığında çubuğun aşındığı ve üzerinde koyu renkli bir metalik katı biriktiği gözlenmektedir.
* III. deney: Hidroklorik asit (HClHCl) sulu çözeltisine PbPb çubuk daldırıldığında gaz çıkışı gözlenirken, PtPt çubuk daldırıldığında herhangi bir değişim gerçekleşmemektedir.

Buna göre; MnMn, ZnZn, PbPb, H2H_2 ve PtPt elementlerinin elektron verme eğilimlerinin (metalik aktifliklerinin) büyükten küçüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mn>Zn>Pb>H2>PtMn > Zn > Pb > H_2 > Pt

Cevap

Elektron verme eğilimlerinin (aktifliklerinin) doğru sıralaması Mn>Zn>Pb>H2>PtMn > Zn > Pb > H_2 > Pt şeklindedir.
Manganın çinkodan aktif olması (Mn>ZnMn > Zn), çinkonun kurşundan aktif olması (Zn>PbZn > Pb) ve kurşunun asitlerle tepkime verip platinin vermemesi nedeniyle aktifliğin Pb>H2>PtPb > H_2 > Pt şeklinde sıralanması, tüm elementlerin yükseltgenme eğilimlerini Mn>Zn>Pb>H2>PtMn > Zn > Pb > H_2 > Pt olarak sıralamamızı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci deneydeki saklanabilme durumunu değerlendirmek
Mn>ZnMn > Zn ilişkisi elde edilir.
Çinko kapta mangan çözeltisi aşınma olmadan saklanabiliyorsa, kap metali çözeltideki metal katyonundan daha pasiftir, yani manganın yükseltgenme eğilimi çinkonunkinden büyüktür.
2
İkinci deneydeki aşınma durumunu değerlendirmek
Zn>PbZn > Pb ilişkisi elde edilir.
Kurşun çözeltisine daldırılan çinko çubuk aşındığına göre çinko metali kurşundan daha aktif olup kendiliğinden yükseltgenir.
3
Üçüncü deneydeki asitle tepkime verme durumlarını değerlendirmek
Pb>H2>PtPb > H_2 > Pt ilişkisi elde edilir.
Kurşun asitle tepkimeye girerek hidrojen gazı çıkardığı için hidrojenden aktif (Pb>H2Pb > H_2), platin ise tepkime vermediği için hidrojenden pasif (H2>PtH_2 > Pt) bir metaldir.
4
Kısmi sıralamaları birleştirmek
Mn>Zn>Pb>H2>PtMn > Zn > Pb > H_2 > Pt genel sıralamasına ulaşılır.
Elde edilen Mn>ZnMn > Zn, Zn>PbZn > Pb ve Pb>H2>PtPb > H_2 > Pt ilişkileri ardışık olarak birleştirildiğinde tam sıralama elde edilir.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliği (yükseltgenme eğilimi), elektron verme isteklerinin bir ölçüsüdür ve kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinin yönünü belirler.
Soru 100Soru

Oda koşullarında bulunan üç ayrı deney tüpüne s��rasıyla şu işlemler uygulanmaktadır:

- I. tüpteki HCl(suda)HCl(suda) çözeltisine Zn(k)Zn(k) metal şeridi daldırılıyor.
- II. tüpteki derişik HNO3(suda)HNO_3(suda) çözeltisine Cu(k)Cu(k) metal şeridi daldırılıyor.
- III. tüpteki derişik H2SO4(suda)H_2SO_4(suda) çözeltisine Au(k)Au(k) metal şeridi daldırılıyor.

Buna göre, bu tüplerde gerçekleşen olaylar ve açığa çıkan gazlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. tüpte H2(g)H_2(g), II. tüpte NO2(g)NO_2(g) açığa çıkarken, III. tüpte herhangi bir tepkime gerçekleşmez.

Cevap

I. tüpte H2(g), II. tüpte NO2(g) açığa çıkarken, III. tüpte herhangi bir tepkime gerçekleşmemesi doğru ifadedir.
Çinko aktif bir metal olduğu için hidroklorik asit ile tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarır. Bakır yarı soy bir metaldir; hidrojen gazı açığa çıkaramaz ancak derişik nitrik asit ile tepkimeye girdiğinde azot dioksit gazı oluşturur. Altın ise tam soy metal olduğundan hiçbir tekil asitle tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik derecelerini ve asitlerle olan tepkime eğilimlerini sınıflandırmak.
ZnZn aktif bir metaldir. CuCu yarı soy bir metaldir. AuAu ise tam soy bir metaldir.
Metallerin asitlerle tepkime verip vermeyeceğini ve hangi gazı açığa çıkaracağını belirlemek için aktiflik sınıflandırması yap��lmalıdır.
2
I. tüpteki tepkimeyi incelemek.
Zn(k)+2HCl(suda)ZnCl2(suda)+H2(g)Zn(k) + 2HCl(suda) \rightarrow ZnCl_2(suda) + H_2(g) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir ve H2(g)H_2(g) açığa çıkar.
Çinko, hidrojenden daha aktif bir metal olduğundan asit çözeltisindeki hidrojen iyonlarını hidrojen gazına indirger.
3
II. tüpteki tepkimeyi incelemek.
Cu(k)+4HNO3(suda) (deris¸ik)Cu(NO3)2(suda)+2NO2(g)+2H2O(s)Cu(k) + 4HNO_3(suda) \text{ (derişik)} \rightarrow Cu(NO_3)_2(suda) + 2NO_2(g) + 2H_2O(s) tepkimesi gerçekleşir ve NO2(g)NO_2(g) açığa çıkar.
Bakır yarı soy bir metaldir. Oksijensiz asitlerle tepkime vermez fakat derişik nitrik asit gibi kuvvetli oksijenli asitlerle tepkimeye girerek azot dioksit gazı oluşturur.
4
III. tüpteki tepkimeyi incelemek.
AuAu metali derişik sülfürik asit çözeltisiyle tepkime vermez.
Altın tam soy bir metaldir; kral suyu dışındaki tekil asitlerin hiçbiriyle kimyasal tepkimeye girmez.

Anahtar Kavram

Metalik aktiflik ve metallerin asitlerle tepkimeleri
ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki
Kimya ve Elektrik Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 5 | Examkin