Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Cümle Yerleştirme ve Sıralama

Aşağıdaki cümleleri anlamlı ve kurallı bir paragraf oluşturacak şekilde sıralayınız.

  1. 1Toprak ve su kaynaklarının endüstriyel atıklarla kirlenmesi, modern dünyada çevre sağlığını tehdit eden en büyük unsurlardan biridir.
  2. 2Bu kirliliğin giderilmesinde geleneksel yöntemlerin maliyetli olması, bilim insanlarını 'fitoremediasyon' adı verilen alternatif bir yönteme yöneltmiştir.
  3. 3Söz konusu yöntem, hiperakümülatör olarak adlandırılan özel bitkilerin kökleriyle topraktaki ağır metalleri bünyesine alması prensibine dayanır.
  4. 4Kökler vasıtasıyla emilen bu zararlı maddeler, bitkinin gövde ve yaprak gibi hasat edilebilen üst kısımlarında depolanır.
  5. 5Son aşamada ise metal yüklü bu bitkiler biçilip yakılarak güvenli bir şekilde bertaraf edilir ve böylece toprak kirleticilerden arındırılmış olur.

Cevap

Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak doğru sıralama şu şekildedir: Kirlilikten ve çevre sağlığı üzerindeki tehdidinden bahseden genel yargı ilk sıraya konur. Ardından 'bu kirlilik' ifadesiyle başlayan ve 'fitoremediasyon' terimini sunan cümle getirilir. Sonrasında 'söz konusu yöntem' ile bu terimi açıklayan ve bitki köklerinden bahseden cümle gelir. Daha sonra 'kökler vasıtasıyla emilen' diyerek süreci sürdüren cümle eklenir. En son ise 'son aşamada ise' ifadesiyle süreci ve paragrafı sonlandıran cümle yerleştirilir.
Doğru sıralama yapıldığında, kirlilikten bahseden giriş cümlesini sırasıyla bu kirliliğin çözümüne yönelik alternatif yöntem, yöntemin işleyiş biçimi, maddelerin bitkide depolanması ve son olarak bitkilerin bertaraf edilerek toprağın arındırılması takip eder. Bu durum mantıksal, kronolojik ve dil bilgisel (bu kirlilik, söz konusu yöntem, bu zararlı maddeler vb.) açıdan kesintisiz bir akış oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ilk cümlesini (giriş cümlesini) tespit etmek için bağımsız yargı bildiren cümleyi belirleyin.
Toprak ve su kirliliğinden bahseden ve hiçbir bağlayıcı unsur içermeyen cümlenin giriş cümlesi olduğu saptanır.
Paragrafların ilk cümleleri, kendinden önce başka bir düşüncenin olduğunu düşündürecek bağlaçlar veya işaret sıfatları taşıyamaz.
2
Giriş cümlesinde geçen 'kirlenme' kavramını takip eden ve bu durumu çözmeye çalışan bağlantılı cümleyi bulun.
'Bu kirliliğin...' ifadesiyle başlayan ve 'fitoremediasyon' yöntemini tanıtan cümlenin ikinci sırada yer alacağı belirlenir.
'Bu kirlilik' ifadesi doğrudan ilk cümledeki kirlenmeye gönderme yaparak iki cümle arasında güçlü bir anlamsal köprü kurar.
3
İkinci cümlede ortaya atılan yeni kavramı ('fitoremediasyon' yöntemi) açıklayan bir sonraki cümleyi arayın.
'Söz konusu yöntem...' ifadesiyle başlayan cümlenin üçüncü sırada yer alması gerektiği saptanır.
'Söz konusu yöntem' nitelemesi, hemen önceki cümlede adı geçen 'fitoremediasyon' yöntemini işaret ederek tanımı detaylandırır.
4
Üçüncü cümlede anlatılan 'köklerle ağır metallerin emilmesi' aşamasından sonraki mantıksal adımı belirleyin.
'Kökler vasıtasıyla emilen bu zararlı maddeler...' ifadesini içeren cümlenin dördüncü sırada bulunacağı saptanır.
'Kökler vasıtasıyla' ve 'bu zararlı maddeler' kavramları, bir önceki cümlenin sonundaki eylemi devralarak sürecin akışını korur.
5
Sürecin bittiğini gösteren sonuç niteliğindeki cümleyi bulun.
'Son aşamada ise...' ifadesiyle bitkilerin bertaraf edilmesini ve toprağın temizlenmesini anlatan cümlenin son sırada yer alacağı belirlenir.
'Son aşamada ise' ibaresi kronolojik/mantıksal akışın nihayete erdiğini gösteren açık bir sonuç bildirim ipucudur.

Anahtar Kavram

Paragrafta Cümlelerin Mantıksal ve Kronolojik Sıralanışı
Bu soruyu puanla