Soru

Zorluk: ZorOsmanlı Devleti'ni Kurtarma Fikir Akımları

Aşağıda sol sütunda verilen açıklamaları, sağ sütundaki Osmanlı Devleti'ni kurtarma fikir akımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Balkan Savaşları sırasında Osmanlı vatandaşı olan Hristiyan milletlerin bağımsızlıklarını elde etmesiyle imparatorluk bünyesinde uygulanabilirliği sona eren fikir akımı.Osmanlıcılık
  • I. Dünya Savaşı sırasında halifenin cihat ça��rısına rağmen bazı Arap liderlerin İngilizlerle iş birliği yaparak ayaklanması sonucu önemini yitiren fikir akımı.İslamcılık (Panislamizm)
  • Yusuf Akçura'nın 1904 yılında kaleme aldığı 'Üç Tarz-ı Siyaset' adlı makalesiyle ilk defa sistemli ve detaylı bir yol haritası çizilen fikir akımı.Türkçülük
  • Prens Sabahattin öncülüğünde savunulan, devletin merkezi yapısının gevşetilmesi ve yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması gerektiğini öne süren fikir akımı.Adem-i Merkeziyetçilik

Cevap

Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki fikir akımlarının doğru eşleşmesi şu şekildedir: Balkan Savaşları ile çöken akım Osmanlıcılık; I. Dünya Savaşı'ndaki Arap isyanıyla önemini yitiren akım İslamcılık; Üç Tarz-ı Siyaset makalesiyle sistemleşen akım Türkçülük; Prens Sabahattin'in savunduğu yerinden yönetim modeli ise Adem-i Merkeziyetçilik akımıyla eşleşmektedir.
Sol sütundaki her bir tarihsel gelişme ve yayın, sağ sütundaki fikir akımlarının tarihsel süreçleri, temsilcileri ve son bulma nedenleriyle birebir uyuşmaktadır. Balkan Savaşları Osmanlıcılığı, I. Dünya Savaşı'ndaki Arap İsyanı İslamcılığı sonlandırırken; Üç Tarz-ı Siyaset makalesi Türkçülüğün teorisini kurmuş, Prens Sabahattin ise Adem-i Merkeziyetçilik akımına öncülük etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk açıklamadaki Balkan Savaşları sonrasında Hristiyan unsurların bağımsız olması durumunu analiz etme.
Bu durum, din ve ırk farkı gözetmeden tüm tebaayı eşit gören Osmanlıcılık akımının çöktüğünü gösterir. Dolayısıyla ilk açıklama Osmanlıcılık ile eşleşir.
Osmanlıcılık akımı, gayrimüslimleri devlete bağlı tutmayı hedeflemiştir ancak milliyetçi ayaklanmalar ve Balkan Savaşları bu akımın geçersizliğini kanıtlamıştır.
2
İkinci açıklamadaki I. Dünya Savaşı'ndaki cihat çağrısına uyulmaması ve Arap liderlerin İngilizlerle iş birliğini inceleme.
Müslüman unsurların hilafet etrafında birleşmesini amaçlayan İslamcılık (Panislamizm) akımının etkisini yitirdiğini ortaya koyar. Dolayısıyla ikinci açıklama İslamcılık ile eşleşir.
İslamcılık akımı, Müslümanların birliğini savunmaktaydı; ancak savaş sürecindeki milliyetçi temelli Arap ayaklanmaları bu fikrin başarısız olduğunu göstermiştir.
3
Üçüncü açıklamadaki Yusuf Akçura'nın 'Üç Tarz-ı Siyaset' eseriyle sistemleşen akımı tespit etme.
Bu makale Türkçülük akımının ilk olgun siyasi beyannamesi olarak kabul edilir. Dolayısıyla üçüncü açıklama Türkçülük ile eşleşir.
Yusuf Akçura bu makalede Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük siyasetlerini karşılaştırmış ve Türkçülüğü savunmuştur.
4
Dördüncü açıklamadaki Prens Sabahattin ve yerinden yönetim vurgusunu değerlendirme.
Prens Sabahattin, bireysel girişim (teşebbüs-ü şahsi) ve yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasını savunan Adem-i Merkeziyetçilik akımının kurucusudur. Dolayısıyla dördüncü açıklama Adem-i Merkeziyetçilik ile eşleşir.
Adem-i merkeziyetçilik kelime anlamı olarak merkezin dışı (yerinden yönetim) anlamına gelir ve Prens Sabahattin ile özdeşleşmiştir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ni kurtarma fikir akımlarının tarihsel süreçleri, savunucuları ve etkilerini kaybetme nedenleri.
Bu soruyu puanla