Examkin

Soru

Zorluk: ZorDört Halife Dönemi ve Kurumsallaşma

İslam Devleti’nde Hz. Ömer Dönemi’ndeki fetihler sonucunda kontrol altına alınan Suriye ve Irak gibi bölgelerdeki tarım arazilerinin savaşçılara mülk olarak dağıtılmayarak devlet mülkiyetinde (fey) bırakılması, yerel üreticilerin ise topraklarında kalarak üretime devam etmesi kararlaştırılmıştır. Bu arazilerden elde edilen gelirler doğrudan beytülmalde toplanmış ve Divan-ı Cünd (askerî divan) aracılığıyla ordudaki askerlere 'ata' adı verilen maaşlar şeklinde dağıtılmıştır.

Bu toprak politikası ve kurumsal düzenlemelerin birlikte yürütülmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Arap asıllı Müslümanları diğer etnik unsurlardan üstün tutarak fethedilen bölgelerde mutlak bir Arap egemenliği tesis etmek
  2. B
    Toprak mülkiyetini doğrudan askerî komutanlara devrederek taşrada devlet denetiminden uzak özerk idareler oluşturmak
  3. C
    Fethedilen bölgelerde yerel halkın tamamını idari mekanizmaya ortak ederek çok sesli bir demokratik yapı inşa etmek
  4. Ordu mensuplarının tarımsal faaliyetlerle uğraşıp askerî niteliklerini kaybetmesini önlemek ve hazine gelirlerini merkezî kontrole bağlamakCevap
  5. E
    Emeviler Dönemi'ndeki mevali sisteminin temellerini atarak gayrimüslim tebaayı zorunlu olarak göçe tabi tutmak

Cevap

Ordu mensuplarının tarımsal faaliyetlerle uğraşıp askerî niteliklerini kaybetmesini önlemek ve hazine gelirlerini merkezî kontrole bağlamak
Doğru yanıt, ordu mensuplarının tarımsal faaliyetlerle uğraşıp askerî niteliklerini kaybetmesini önlemeyi ve hazine gelirlerini merkezî kontrole bağlamayı ifade eden seçenektir. Çünkü askerlerin fethedilen topraklarda mülk edinip tarıma yönelmesi savaşa hazırlık durumlarını zayıflatabilirdi. Bu durumun önüne geçmek için araziler devlet tekelinde tutulmuş ve askerlere hazineden doğrudan maaş ödenmiştir. Bu durum devletin askerî yapısının sürekliliğini ve merkezî otoritesini doğrudan desteklemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Hz. Ömer Dönemi'nde fethedilen topraklarda uygulanan fey (devlet mülkiyeti) rejimi ve üreticilerin durumu incelenir.
Arazilerin gazilere mülk olarak dağıtılmadığı, yerel halkın topraklarında üretime devam ettiği tespit edilir.
Savaşçıların toprak sahibi olup tarımla uğraşarak askeri niteliklerini kaybetmelerini engelleme amacı belirlenir.
2
Beytülmal ve Divan-ı Cünd (askerî divan) sisteminin mali ve idari işlevleri analiz edilir.
Toprak gelirlerinin merkezî hazinede toplanıp orduya doğrudan maaş (ata) olarak ödendiği görülür.
Mali kaynakların tek bir merkezde toplanarak merkezî otoritenin korunması ve güçlendirilmesi amacı anlaşılır.
3
Bu iki kurumsal uygulamanın ortak amacı sentezlenerek doğru seçenek belirlenir.
Hem askerî disiplinin/savaşçı niteliklerin korunması hem de merkezî mali kontrolün sağlanması hedeflerinin bir arada yürütüldüğü sonucuna ulaşılır.
Devletin askerî ve mali sürdürülebilirliğini eş zamanlı güvence altına alma mantığı kavranır.

Anahtar Kavram

Dört Halife Dönemi'ndeki sınır genişlemesine bağlı olarak ordu disiplininin korunması, toprak yönetimi (fey sistemi) ve merkezî teşkilatlanma ilişkisi.
Bu soruyu puanla

Konular

Dört Halife Dönemi ve Kurumsallaşma

Bu konudan daha fazla soru