Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri

Gecenin lacivert hırkasını omuzlarına kuşanan bu kadim şehir, sessiz ve kimsesiz bir feryadın koynunda, uykunun derin dehlizlerine doğru adeta ağır ağır sürükleniyordu. Sokak lambalarının titrek ve solgun ışıkları, ıslak kaldırımlarda can çekişen karaltıların üzerine adeta hüzünlü bir sonbahar tülü gibi serilmişti. Zaman, hırçın rüzgârların kanatlarında usulca eriyen bir balmumu misali akıp giderken benliğim, bu kozmik yalnızlığın dipsiz kuyusunda yavaş yavaş kaybolduğunu hissediyordu.

Bu parça, anlatım ilkeleri bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisiyle nitelendirilebilir?

  1. A
    Gereksiz sözcüklere ve eş anlamlı ifadelere yer verildiği için duruluk ilkesine aykırı düşüldüğü
  2. B
    Çift anlamlılık barındıran ifadelere yer verilerek açıklık ilkesinin zedelendiği
  3. Süslü, sanatlı ve mecazlı bir söyleyişe ağırlık verildiği için yalınlık ilkesine uyulmadığıCevap
  4. D
    Söyleyişi güç ve yabancı kökenli ses kümelerine yer verilerek akıcılık ilkesinin bozulduğu
  5. E
    Düşüncelerin en az sözcükle derinlemesine aktarılamayıp özlülük ilkesinden uzaklaşıldığı

Cevap

Süslü, sanatlı ve mecazlı bir söyleyişe ağırlık verildiği için yalınlık ilkesine uyulmadığı
Parçada 'gecenin lacivert hırkasını omuzlarına kuşanan şehir', 'uykunun derin dehlizleri', 'hüzünlü bir sonbahar tülü' ve 'balmumu misali eriyen zaman' gibi yoğun mecazlar, benzetmeler ve kişileştirmeler kullanılmıştır. Anlatımda süs, sanat ve mecazdan kaçınarak sade bir dille yazmak yalınlık ilkesinin gereğidir. Bu yoğun edebî sanatlar ve imgeler, metinde yalınlık ilkesine uyulmadığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin üslup özelliklerini ve kullanılan dilin niteliğini inceleyin.
Metinde 'gecenin lacivert hırkası', 'uykunun dehlizleri', 'sonbahar tülü' ve 'zamanın balmumu gibi erimesi' gibi pek myriads mecaz, benzetme ve kişileştirme (sanatlı söyleyiş) tespit edilmiştir.
Yazınsal metinlerde sanatlı ve süslü söyleyişlerin varlığı, anlatım ilkelerinden hangisiyle ilgili olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Tespit edilen üslup özelliklerini anlatım ilkeleriyle karşılaştırın.
Mecazların ve süslü ifadelerin yoğun kullanımı, sadeliği ve süssüzlüğü ifade eden 'yalınlık' ilkesinin zıddıdır. Metinde gereksiz sözcük kullanımı (duruluk ihlali) veya telaffuz zorluğu (akıcılık ihlali) bulunmamaktadır.
Diğer anlatım ilkelerinin metinde ihlal edilip edilmediğini eleyerek doğru ilkeye ulaşmak gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerle metindeki tespiti eşleştirin.
Metindeki yoğun mecazlı ve sanatlı dilin 'yalınlık ilkesine uyulmadığı' tespitiyle örtüştüğü görülür.
Ulaşılan pedagojik sonucu seçeneklerde yer alan doğru nitelendirmeyle eşleştirerek sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri (Yalınlık)
Bu soruyu puanla