Osmanlı Devleti'nde 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda "tebaanın tamamı" ifadesi kullanılarak Müslüman ve gayrimüslim halkın kanun önünde eşitliği vurgulanmıştır. Ancak 1856 yılında ilan edilen Islahat Fermanı'nda hakların doğrudan "hristiyan ve diğer gayrimüslim tebaaya" yönelik olarak ayrıntılandırılması ve gayrimüslimlere devlet memuru olma, il meclislerine girme gibi yeni haklar tanınması, Müslüman tebaanın tepkisine yol açmıştır. Hatta dönemin bazı devlet adamları bu durumu "hükümetin gayrimüslim tebaa karşısında kendi egemenlik haklarından taviz vermesi" olarak yorumlamıştır.
Buna göre, Tanzimat ve Islahat fermanları arasındaki bu yaklaşım ve içerik farkının aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı savunulabilir?
- APadişahın yasama yetkisinin halk tarafından seçilen bir meclise devredilmesine
- Toplumsal bütünleşmeyi sağlamaya yönelik olan Osmanlıcılık fikrinin uygulanma gücünün zayıflamasınaCevap
- CŞer'i mahkemelerin yetki alanlarının genişletilerek dini otoritenin güçlenmesine
- DAzınlıkların bağımsızlık hareketlerinin tamamen sona ererek iç barışın kurulmasına
- EAvrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine müdahale etme hakkını tamamen kaybetmesine
Cevap
Toplumsal bütünleşmeyi sağlamaya yönelik olan Osmanlıcılık fikrinin uygulanma gücünün zayıflamasına
Tanzimat Fermanı tüm tebaaya eşit yaklaşırken, Islahat Fermanı'nın sadece gayrimüslimlere ayrıcalıklı haklar veriyor gibi görünmesi Müslüman halkta tepki yaratmıştır. Bu durum, din ve ırk farkı gözetmeden herkesi ortak bir Osmanlı kimliğinde birleştirmeyi hedefleyen Osmanlıcılık (Osmanlı milleti yaratma) düşüncesinin toplumsal tabanda kabul görmesini zorlaştırmış ve bu akımın uygulanma gücünü zayıflatmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat ve Islahat Fermanlarının Toplumsal ve Siyasi Etkileri