Soru

Zorluk: OrtaSuyun Sertlik Derecesi ve Sert/Yumuşak Suların Özellikleri

Bir kimya öğretmeni, laboratuvarda özdeş kaplarda bulunan eşit hacimlerdeki XX ve YY su örneklerinin özelliklerini belirlemek amacıyla aşağıdaki testleri gerçekleştiriyor:

* XX suyu ile hazırlanan sabun çözeltisinin az köpürdüğü ve gri renkli çökelek oluşturduğu gözleniyor.
* YY suyunun elektrik iletkenliğinin XX suyuna göre daha az olduğu belirleniyor.
* Her iki su örneği de ayrı ayrı ısıtıcılarda kaynatıldığında, XX suyunun kullanıldığı ısıtıcının tabanında daha fazla kireç tortusu biriktiği gözleniyor.

Buna göre, bu su örnekleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    XX suyunda temizlik esnasında sabun sarfiyatı YY suyuna göre daha az olur.
  2. B
    XX ve YY sularının köpürme miktarlarının farklı olması sabunun temizleme kapasitesini etkilemez.
  3. XX suyunun sertlik derecesi YY suyununkinden daha yüksek olup, tesisatlarda kireçlenmeye yol açma riski daha fazladır.Cevap
  4. D
    YY suyunun elektrik iletkenliğinin az olması, bu suyun Ca2+\text{Ca}^{2+} ve Mg2+\text{Mg}^{2+} iyonları bakımından daha zengin olduğunu gösterir.
  5. E
    XX suyunda çökelmeye neden olan iyonlar deterjanların da temizleme gücünü tamamen yok eder.

Cevap

İlk su örneğinin sertlik derecesi ikinci su örneğininkinden daha yüksek olup, tesisatlarda kireçlenmeye yol açma riski daha fazladır.
Deney sonuçları incelendiğinde, ilk suyunun sabunla az köpürüp çökelek oluşturması ve kaynatıldığında daha fazla kireç biriktirmesi bu suyun sert su olduğunu gösterir. İkinci suyunun ise elektrik iletkenliğinin ve kireç oluşturma eğiliminin daha az olması onun yumuşak su olduğunu gösterir. Sert sular tesisatlarda kireçlenmeye yol açarak tıkanmalara ve enerji kaybına neden olur. Bu nedenle doğru ifade, sert su olan ilk suyun kireçlenme riskinin daha yüksek olduğunu belirten ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ve ikinci su örneklerinin sabunla etkileşimini analiz etmek.
İlk suyunun sabunla çökelek oluşturup az köpürmesi sert su olduğunu, ikinci suyunun ise yumuşak su olduğunu gösterir.
Sabun, sert sularda bulunan kalsiyum ve magnezyum iyonları ile etkileşerek çözünmeyen sabun çökeleği oluşturur ve köpürme verimi düşer.
2
Isıtma işlemi sonrasında kireç tortusu oluşumunu değerlendirmek.
İlk suyunun kullanıldığı ısıtıcıda daha fazla kireç tortusu birikmesi bu suyun daha sert olduğunu doğrular.
Sert sulardaki çözünmüş bikarbonat tuzları ısıtıldığında karbonat bileşikleri (kireç) halinde çökelir.
3
Elektrik iletkenliği bilgisini yorumlamak.
İkinci suyunun elektrik iletkenliğinin daha az olması, bu suyun içerdiği toplam çözünmüş iyon miktarının daha az olduğunu gösterir.
Suda çözünmüş iyon derişimi azaldıkça suyun iletkenliği düşer, bu da yumuşak suların genel bir özelliğidir.
4
Sert suların tesisat ve enerji tüketimi üzerindeki etkilerini belirlemek.
Sert olan ilk su, tesisatlarda kireçlenmeye neden olarak ısı transferini engeller ve enerji kaybına yol açar.
Kireç tortusu ısı yalıtkanı gibi davranarak ısıtıcıların daha fazla enerji harcamasına ve tesisat borularının tıkanmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Sert suların kireç oluşturma, sabunun temizleme verimini düşürme ve enerji kaybına yol açma özellikleri
Bu soruyu puanla