Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Akışı Bozan Cümle

(I) İnsanoğlunun yery��zünü anlama, yön bulma ve egemenlik kurma çabasının bir ürünü olan haritacılık, insanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahiptir. (II) İlk dönemlerde av sahalarını, su kaynaklarını veya kutsal mekânları göstermek amacıyla kaya üzerlerine yapılan basit çizimler, zamanla ticaret ve denizcilik faaliyetlerinin gelişmesiyle daha sistematik bir kimlik kazanmıştır. (III) Coğrafi bilgiyi görselleştirerek aktaran bu belgeler, yalnızca yolları ve sınırları gösteren teknik çizimler değil; aynı zamanda yapıldıkları dönemin güç ilişkilerini, inançlarını ve dünya algısını yansıtan kültürel metinlerdir. (IV) Günümüzde ise coğrafi bilgi sistemleri ve uydu teknolojilerinin sunduğu imkânlar sayesinde yeryüzünün en ücra köşeleri dahi milimetrik bir hassasiyetle haritalandırılabilmektedir. (V) Nitekim tarihî haritalar incelendiğinde, haritayı çizen toplumun kendisini dünyanın merkezine yerleştirme eğiliminde olduğu ve öteki kültürleri sın��rların dışına ittiği açıkça görülür.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. IVCevap
  5. E
    V

Cevap

Dördüncü cümle (IV), paragraftaki tarihsel ve kültürel haritacılık odağından saparak günümüzün modern teknolojisine değindiği için düşüncenin akışını bozmaktadır.
Dördüncü cümlede modern haritacılık teknolojilerinden (uydu teknolojileri ve coğrafi bilgi sistemleri) söz edilerek konunun yönü değiştirilmiştir. Paragrafın genelinde haritaların tarihsel süreçteki kültürel, ideolojik ve toplumsal algıyı yansıtan yönü üzerinde durulmaktadır. Beşinci cümledeki 'Nitekim tarihî haritalar incelendiğinde...' ifadesi, üçüncü cümledeki haritaların kültürel metinler olduğu ve yapıldıkları dönemin dünya algısını yansıttığı düşüncesini destekler niteliktedir. Araya giren dördüncü cümle, bu iki düşünce arasındaki anlamsal bağı kopararak akışı bozmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genel konusunu ve ana düşüncesini belirlemek.
Paragrafın, haritaların tarihsel süreçteki gelişimini ve özellikle de yapıldıkları dönemlerin kültürel, ideolojik ve dünya algılarını yansıtan birer kültürel metin olduğunu anlattığı tespit edilmiştir.
Akışı bozan cümleyi bulabilmek için öncelikle metnin neyden bahsettiğini netleştirmek gerekir.
2
Cümleler arasındaki anlamsal ve yapısal köprüleri incelemek.
Üçüncü cümlede haritaların kültürel metinler ve dünya algısı yansıtıcısı olduğu belirtilmiştir. Beşinci cümlede 'Nitekim' ifadesiyle bu iddia desteklenmiş ve tarihî haritalardan örnek verilmiştir. Bu iki cümle arasında güçlü bir bağ vardır.
Birbiri ardına gelen cümlelerin birbirini destekleyip desteklemediğini kontrol etmek, araya sızmış yabancı bir düşünceyi ortaya çıkarır.
3
Anlamsal bağı koparan ve farklı bir konuya/boyuta değinen cümleyi belirlemek.
Dördüncü cümlenin, tarihî ve kültürel bağlamdan tamamen uzaklaşarak günümüzün uydu ve CBS teknolojilerinden bahsettiği görülmüştür. Bu durum, üçüncü cümle ile beşinci cümle arasına girerek akışı bozmuştur.
Konunun genel gidişatından sapan ve başka bir konunun detayına giren cümle düşüncenin akışını bozan cümledir.

Anahtar Kavram

Paragrafta akışı bozan cümleyi bulurken, cümlelerin anlamca birbirine nasıl bağlandığına bakılır. Bir cümle, kendinden önceki ve sonraki cümlelerden farklı bir konuya veya aynı konunun çok farklı bir yönüne değiniyorsa akışı bozuyor demektir.
Bu soruyu puanla