Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÜnlü Türemesi

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü türemesi örneklerini, sağda verilen dil bilgisel açıklamalarla eşleştiriniz.

  • Bunca yıllık birikimini azıcık bir kâr için tehlikeye atmak istemiyordu.Azlık-çokluk bildiren tek heceli bir sözcüğün küçültme eki almasıyla oluşan ünlü türemesi
  • Kazadan sonra sapasağlam ayağa kalkması herkesi hayrete düşürdü.Durum bildiren bir sıfatın pekiştirilmesi sırasında '-a-' ünlüsünün türemesi
  • Hırsızlar güpegündüz dükkânı soyup kayıplara karışmışlar.Zaman bildiren bir ismin pekiştirilmesi sırasında '-e-' ünlüsünün türemesi
  • Bize anlattığı hikâyenin düpedüz yalandan ibaret olduğunu sonradan anladık.Nitelik bildiren bir sıfatın pekiştirilmesi sırasında '-e-' ünlüsünün türemesi

Cevap

Cümlelerde geçen ünlü türemesi örneklerinin dil bilgisel açıklamalarla doğru eşleşmesi şu şekildedir: azıcık -> azlık-çokluk bildiren sözcüğün küçültme eki alması; sapasağlam -> durum bildiren sıfatın pekiştirilmesi; güpegündüz -> zaman bildiren ismin pekiştirilmesi; düpedüz -> nitelik bildiren sıfatın pekiştirilmesi.
Doğru eşleştirmede her sözcük kendi yapısına ve anlamına uygun dil bilgisi kuralıyla eşleşmektedir. Miktar bildiren 'az' sözcüğüne '-cık' ekinin getirilmesiyle 'azıcık'; durum bildiren 'sağlam' sıfatının pekiştirilmesiyle 'sapasağlam'; zaman bildiren 'gündüz' isminin pekiştirilmesiyle 'güpegündüz'; nitelik bildiren 'düz' sıfatının pekiştirilmesiyle 'düpedüz' ünlü türemesine uğramıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri tespit edip köklerini ve aldıkları ekleri ya da pekiştirme biçimlerini belirleyin.
'azıcık' sözcüğünün kökü 'az'dır ve '-cık' küçültme eki almıştır. 'sapasağlam', 'güpegündüz' ve 'düpedüz' sözcükleri ise pekiştirilmiş sözcüklerdir.
Ses olayının hangi sözcükte ve hangi biçimsel süreçte gerçekleştiğini belirlemek doğru eşleştirme için gereklidir.
2
Sözcüklerin kök veya tabanlarının dil bilgisel türlerini ve anlamlarını inceleyin.
'az' kelimesi miktar (azlık-çokluk) bildiren bir sözcüktür; 'sağlam' durum bildiren bir sıfattır; 'gündüz' zaman bildiren bir isimdir; 'düz' ise nitelik bildiren bir sıfattır.
Açıklamalar sözcüklerin bu dil bilgisel özelliklerine göre sınıflandırılmıştır.
3
Her bir ünlü türemesi örneğini uygun olan dil bilgisel açıklama ile eşleştirin.
'azıcık' -> azlık-çokluk bildiren tek heceli sözcüğün küçültme eki almasıyla oluşan türeme. 'sapasağlam' -> durum bildiren sıfatın pekiştirilmesiyle oluşan türeme. 'güpegündüz' -> zaman bildiren ismin pekiştirilmesiyle oluşan türeme. 'düpedüz' -> nitelik bildiren sıfatın pekiştirilmesiyle oluşan türeme.
Bu şekilde tüm çiftler hatasız olarak eşleşmiş olur.

Anahtar Kavram

Ünlü Türemesi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ünlü Türemesi

Bu konudan daha fazla soru