Soru

Zorluk: OrtaBoy Birliğinden Devlete (İlk Türk Devletleri Siyasi Tarihi)

İlk Türk devletlerinin siyasi gelişim süreçlerinde yaşanan bazı iç ve dış siyasi gelişmeler ile bu gelişmelerin ortaya çıkardığı tarihi sonuçların eşleştirilmesi gerekmektedir.

Aşağıda verilen tarihi gelişmeleri, bu gelişmelerin sonucunda ortaya çıkan siyasi durumlarla doğru biçimde eşleştiriniz.

  • Asya Hun Devleti'nin iç karışıklıklar ve Çin baskısı sonucu Hohanyeh ve Çiçi döneminde Doğu ve Batı şeklinde ikiye bölünmesiÇin egemenliğine girmeyi 'utanç verici' bulan bağımsızlıkçı anlayışın kurultayda savunulmasıyla Türk siyasi kültüründeki bağımsızlık karakterinin belirginleşmesi
  • Kök Türk Devleti'nin batı kanadı yöneticisi İstemi Yabgu'nun, İpek Yolu egemenliği için Sasaniler ile ittifak kurarak Akhun Devleti'ne son vermesiOrta Asya'da güç dengelerinin değişmesi ve ardından Kök Türklerin, gücünü artıran Sasanilere karşı Doğu Roma (Bizans) ile yeni bir diplomatik ittifak kurması
  • II. Kök Türk Devleti'nin son dönemlerinde merkezi otoritenin zayıflaması üzerine Karluk, Basmil ve Uygur boylarının hakanlığa karşı isyan etmesiÖtüken merkezli siyasi iktidarın el değiştirmesi, Kök Türk egemenliğinin sona ermesi ve bozkırda Uygur Hakanlığı öncülüğünde yeni bir devletleşme sürecinin başlaması

Cevap

Asya Hun Devleti'nin Hohanyeh ve Çiçi döneminde bölünmesi - Türk siyasi kültüründe bağımsızlık karakterinin belirginleşmesi; İstemi Yabgu'nun Sasanilerle ittifak kurarak Akhunları yıkması - Kök Türklerin daha sonra Sasanilere karşı Doğu Roma ile yeni bir diplomatik ittifak kurması; II. Kök Türk Devleti'nde tabi boyların isyan etmesi - Uygur Hakanlığı öncülüğünde yeni bir devletleşme sürecinin başlaması.
Verilen gelişmeler ilk Türk devletlerinin siyasi tarihindeki dönüm noktalarını ve dış/iç dinamiklerini yansıtmaktadır. Hun bölünmesi bağımsızlık ülküsünü pekiştirmiş; Kök Türklerin dış politikası çok yönlü diplomasiyi başlatmış; boylar koalisyonunun isyanı ise II. Kök Türk Devleti'nin yıkılıp Uygur Devleti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Asya Hun Devleti'ndeki Doğu-Batı bölünmesini ve kurultay tartışmalarını analiz etmek.
Hohanyeh'nin Çin himayesini talep etmesi karşısında Çiçi'nin bağımsızlığı savunması, Türklerin bağımsızlık (oksızlık) ülküsünün siyasi sonucudur.
Boy birliğinden devlete geçişte egemenlik ve bağımsızlık anlayışının önemini anlamak gerekir.
2
Kök Türk dış politikasındaki ittifakları ve İpek Yolu mücadelesini değerlendirmek.
Sasanilerle yapılan ittifakla Akhunlar yıkılmış, sonrasında yükselen Sasani tehdidine karşı Bizans (Doğu Roma) ile elçi teatisi yapılarak yeni bir ittifak kurulmuştur.
İpek Yolu egemenliği için yapılan çok taraflı diplomatik ittifakların gelişim çizgisini görmek gerekir.
3
II. Kök Türk Devleti'nin yıkılış sürecinde boyların rolünü incelemek.
Uygur, Karluk ve Basmil boylarının isyanı sonucunda Kök Türk egemenliği son bulmuş ve Uygur Devleti kurulmuştur.
Türk devlet yapısının boylar birliği (federasyonu) temeline dayandığını ve boyların isyanının devlet yıkılıp yenisinin kurulmasında doğrudan etkili olduğunu saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

İlk Türk devletlerinde boylar arası mücadeleler, federatif devlet yapısı, İpek Yolu egemenliği için kurulan diplomatik ittifaklar ve bağımsızlık anlayışı.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla