Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDüşünceyi Geliştirme Yolları

Derin deniz araştırmaları, okyanus tabanındaki ekstrem koşullar nedeniyle günümüzde de uzay keşifleri kadar karmaşık ve yüksek maliyetlidir. Güneş ışığının tamamen kaybolduğu bu derinlikler, hidrotermal bacaların etrafında kümelenen kemosentetik mikrobiyal canlılar için benzersiz bir sığınaktır. Örneğin fotosentez yapamayan dev tüp solucanları, hayatta kalmak için ihtiyaç duydukları enerjiyi güneşten değil, yer kabuğunun derinliklerinden sızan hidrojen sülfür bileşiklerini işleyerek elde ederler. Okyanus tabanındaki bu ekstrem yaşam kuşakları, sığ kıyı sularına kıyasla çok daha durağan, dış etkilere kapalı ve yavaş değişen bir yapı sergiler. Ünlü deniz biyoloğu Sylvia Earle bu durumu, "Okyanus derinlikleri, gezegenimizin biyolojik geçmişini kesintisiz saklayan devasa birer arşiv odasıdır." sözleriyle ifade eder. Nitekim bu karanlık bölgelerde yaşayan canlı türlerinin %80'inden fazlası, avlanmak ve eş bulmak için biyolüminesans adı verilen soğuk ışık üretme yöntemini kullanmaktadır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?

  1. TanımlamaCevap
  2. B
    Karşılaştırma
  3. C
    Örneklendirme
  4. D
    Tanık gösterme
  5. E
    Sayısal verilerden yararlanma

Cevap

Parçada tanımlama düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmamıştır. Diğer seçeneklerdeki karşılaştırma, örneklendirme, tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma yolları ise metin içinde açıkça kullanılmıştır.
Parçada tanımlama yoluna başvurulmamıştır. Tanımlama, bir kavramın veya varlığın ne olduğunu belirten, "Bu nedir?" sorusuna cevap veren cümlelerdir. Parçada geçen "...uzay keşifleri kadar karmaşık ve yüksek maliyetlidir." ve "...kemosentetik mikrobiyal canlılar için benzersiz bir sığınaktır." cümleleri ek fiille (-dir/-tir) bitmesine rağmen bir kavramı tanımlamamış, durum açıklaması ve betimleme yapmıştır. Bu nedenle doğru cevap tanımlama seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki karşılaştırma unsurlarını tespit etme
Metinde "uzay keşifleri kadar" ve "sığ kıyı sularına kıyasla çok daha durağan" ifadeleriyle iki farklı karşılaştırma yapıldığı belirlenmiştir.
Karşılaştırma seçeneğini elemek için metinde iki kavram, durum veya varlığın benzer ya da farklı yönlerinin kıyaslanıp kıyaslanmadığı kontrol edilmelidir.
2
Metindeki örneklendirme ögesini belirleme
"Örneğin fotosentez yapamayan dev tüp solucanları..." ifadesiyle kemosentetik mikrobiyal canlılara somut bir örnek verildiği tespit edilmiştir.
Örneklendirme seçeneğini doğrulamak amacıyla, soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için verilen canlı örneğinin varlığı kontrol edilmelidir.
3
Metindeki tanık gösterme kullanımını inceleme
Deniz biyoloğu Sylvia Earle'ün adı anılarak doğrudan kendi sözüne yer verildiği saptanmıştır.
Tanık göstermeyi saptamak için yazarın kendi savını desteklemek üzere alanında uzman bir kişinin görüşüne doğrudan veya dolaylı olarak başvurup başvurmadığı incelenmelidir.
4
Metindeki sayısal verileri arama
Metnin son cümlesinde geçen "%80'inden fazlası" ifadesinin istatistiksel bir veri sunduğu görülmüştür.
Sayısal verilerden yararlanma seçeneğini doğrulamak için metindeki nicel veya istatistiksel verilerin varlığı araştırılmalıdır.
5
Metinde tanımlama olup olmadığını değerlendirme
Metinde "Nedir?" sorusuna yanıt veren nesnel bir tanım cümlesinin bulunmadığı; "maliyetlidir", "sığınaktır" gibi ek fiilli biten cümlelerin tanım değil, betimleme ve açıklama cümlesi olduğu anlaşılmıştır.
Tanımlama seçeneğinin doğruluğunu test etmek için metindeki ek fiilli cümlelerin kavramların özsel sınırlarını çizip çizmediği analiz edilmelidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Karşılaştırma, Örneklendirme, Tanık Gösterme, Sayısal Verilerden Yararlanma)
Bu soruyu puanla

Konular

Düşünceyi Geliştirme Yolları

Bu konudan daha fazla soru