Soru

Zorluk: ZorDalgaların Sınıflandırılması

Günlük yaşamda ve teknolojide karşılaştığımız bazı dalga türleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:

* Kızılötesi dalgalar: Evlerdeki televizyon kumandalarında ve termal kameralarda sinyal iletimi amacıyla kullanılır.
* **SS dalgaları (İkincil dalgalar):** Deprem sırasında yer kabuğunda oluşan ve sismograflar tarafından kaydedilen dalgalardır.
* Ultrason dalgaları: Tıpta iç organların görüntülenmesinde (sonografi) kullanılan yüksek frekanslı dalgalardır.

Buna göre; kızılötesi dalgalar, SS dalgaları ve ultrason dalgaları ile ilgili,

I. Kızılötesi dalgalar yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duymadan boşlukta da yayılabilirken; SS dalgaları ve ultrason dalgaları ancak maddesel ortamlarda yayılabilen mekanik dalgalardır.
II. SS dalgaları ve kızılötesi dalgalar enine dalga sınıfında yer aldığından titreşim doğrultuları yayılma doğrultularına diktir; ultrason dalgaları ise boyuna dalga sınıfında yer aldığından titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna paraleldir.
III. Ultrason dalgaları, elektromanyetik dalga spektrumundaki kızılötesi dalgalarla benzer fiziksel özelliklere sahip olduğundan enine dalgadır ve boşlukta kızılötesi dalgalarla aynı hızla yayılır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız III
  3. I ve IICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Mekanik ve elektromanyetik dalga ayrımları ile enine ve boyuna dalga tanımlarını doğru açıklayan I ve II numaralı yargılar doğrudur.
Kızılötesi dalgaların boşlukta yayılabileceğini, SS ve ultrason dalgalarının mekanik dalga olup maddesel ortama gereksinim duyduğunu belirten yargı ile; enine dalgalarda titreşimin yayılmaya dik, boyuna dalgalarda ise paralel olduğunu doğru ifade eden yargı doğrudur. Bu yüzden 'I ve II' yargılarını içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Dalgaların yayılabilmek için maddesel ortama ihtiyaç duyup duymamalarına göre sınıflandırılması (mekanik / elektromanyetik dalga ayrımı).
Kızılötesi dalgalar birer elektromanyetik dalgadır ve boşlukta yayılabilirler. Depremin SS dalgaları ve ultrason dalgaları (yüksek frekanslı ses dalgası) ise birer mekanik dalgadır ve yayılmak için mutlaka maddesel bir ortama ihtiyaç duyarlar. Bu durumda I. yargı doğrudur.
Dalgaların yayılma ortamı özelliklerini belirleyerek mekanik ve elektromanyetik dalgaları ayırt etmek.
2
Dalgaların titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu arasındaki ilişkiye göre sınıflandırılması (enine / boyuna dalga ayrımı).
Elektromanyetik dalgaların (kızılötesi dahil) tamamı enine dalgadır ve titreşim doğrultuları yayılma doğrultularına diktir. Deprem dalgalarından olan SS dalgası da enine bir dalgadır. Ultrason dalgaları ise yüksek frekanslı ses dalgalarıdır. Ses dalgaları boyuna dalgadır ve titreşim doğrultuları yayılma doğrultularına paraleldir. Bu durumda II. yargı doğrudur.
Enine ve boyuna dalgaların fiziksel tanımları üzerinden titreşim ve yayılma yönlerini karşılaştırmak.
3
Ultrason dalgalarının elektromanyetik dalgalarla benzerliği ve boşlukta yayılma durumunun analizi.
Ultrason dalgaları ses dalgaları olup elektromanyetik dalga spektrumunda yer almaz. Boşlukta yayılamazlar ve boşluktaki yayılma hızları kızılötesi dalgalarınkine eşit olamaz. Bu durumda III. yargı yanlıştır.
Ultrason dalgalarının elektromanyetik dalgalarla karıştırılması yanılgısını düzeltmek.

Anahtar Kavram

Dalgaların yayılma ortamına göre mekanik ve elektromanyetik; titreşim doğrultusuna göre enine ve boyuna olarak sınıflandırılması.
Bu soruyu puanla