Soru

Zorluk: KolayVahiy, Rüya, İlham ve Keşif (Bilgi Değeri Açısından)

İslam bilgi teorisinde (epistemoloji) bilgi kaynakları, taşıdıkları bağlayıcılık ve objektiflik derecesine göre sınıflandırılmaktadır. Vahiy, selim akıl ve mütevatir haber gibi kaynaklar herkes için bağlayıcı ve genel bir nitelik taşırken; rüya, ilham ve keşif gibi yollar farklı bir konumda değerlendirilir.

Buna göre; rüya, ilham ve keşif gibi bilgi kaynaklarının epistemolojik (bilgi değeri) açıdan temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Dini hükümlerin belirlenmesinde sünnet ile eş değerde kabul edilmeleri
  2. B
    Akıl yürütme yoluyla elde edilen doğrulanabilir kesin veriler olmaları
  3. Sadece elde eden kişi için geçerli olup nesnel ve bağlayıcı bir değer taşımamalarıCevap
  4. D
    Tüm Müslümanlar için inanç ve ibadet esaslarını belirleyen bağlayıcı deliller olmaları
  5. E
    Duyu organlarının doğrudan algılayabildiği maddi gerçeklikleri ifade etmeleri

Cevap

Rüya, ilham ve keşif gibi bilgi kaynaklarının sadece elde eden kişi için geçerli olup nesnel ve bağlayıcı bir değer taşımamaları
İslam bilginleri, rüya, ilham ve keşif gibi yolların bilgi değeri taşıyabileceğini ancak bu bilginin sadece o tecrübeyi yaşayan kişiyle sınırlı olduğunu belirtmişlerdir. Bu kaynaklar nesnel (objektif) olmadıkları için başkaları için bağlayıcı birer kanıt (şer'i delil) sayılmazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Rüya, ilham ve keşif gibi kavramların tanımını ve ortaya çıkış şeklini belirlemek.
Bu yolların bireysel tecrübelere ve manevi sezgilere dayalı olduğu görülür.
Kaynağın mahiyetini anlamak, bilgi değerini saptamak için ilk adımdır.
2
İslam bilgi teorisindeki nesnellik ve bağlayıcılık ölçütünü bu kaynaklara uygulamak.
Rüya, ilham ve keşfin öznel olduğu, yani kişiden kişiye değişebileceği ve genel bir delil olamayacağı sonucuna varılır.
İslam hukukunda ve inancında kesin delil olabilmek için bilginin objektif ve denetlenebilir olması şarttır.
3
Elde edilen sonuca göre doğru seçeneği belirlemek.
Rüya, ilham ve keşfin nesnel ve bağlayıcı değer taşımayıp sadece kişiye özel olduğu seçeneği tespit edilir.
Vahiy dışındaki bu sezgisel yolların epistemolojik sınırları bu tespitle tam olarak uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

İslam epistemolojisinde rüya, ilham ve keşfin öznel (sübjektif) olması ve dini açıdan bağlayıcı bir delil sayılmaması.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla