Gazalî, ibadeti ruhun gıdası ve kalbin cilası olarak tanımlar. Ona göre beden nasıl ki gıdaya ihtiyaç duyarsa, ruh da ancak ibadetle beslenir. İbadetin asıl gayesi, insanı nefsinin esaretinden kurtarıp gerçek özg��rlüğe kavuşturmak ve onu ilahi huzura hazırlamaktır. Yalnızca şekilden ibaret kalan, kalbin iştirak etmediği eylemler ise insanın ahlakı üzerinde kalıcı bir dönüşüm meydana getiremez.
Gazalî’nin ibadetle ilgili bu değerlendirmelerinden yola çıkılarak ibadet kavramı ve ibadetin amacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- ABedenin maddi ihtiyaçları olduğu gibi, ruhun da manevi sıhhatini koruması ancak ibadet bilinciyle mümkündür.
- Bİbadetler, insanı nefsinin kölesi olmaktan kurtararak onu gerçek anlamda özgürleştiren bir bilince ulaştırır.
- İbadetlerin şekilsel yönünün eksiksiz yerine getirilmesi, kalbi bir katılım olmasa da ahlaki dönüşümü gerçekleştirmek için tek başına yeterlidir.Cevap
- Dİbadetin asıl hedefine ulaşması, biçimsel kuralların ötesinde kalbi bir uyanış ve içtenlikle yerine getirilmesine bağlıdır.
- Eİbadetler, insanın iç dünyasını imar eden ve manevi gelişimini destekleyen hayati bir besin kaynağı niteliğindedir.
Cevap
İbadetlerin şekilsel yönünün eksiksiz yerine getirilmesinin, kalbi bir katılım olmasa da ahlaki dönüşümü gerçekleştirmek için tek başına yeterli olduğu yargısı söylenemez.
Metinde açıkça 'yalnızca şekilden ibaret kalan, kalbin iştirak etmediği eylemler ise insanın ahlakı üzerinde kalıcı bir dönüşüm meydana getiremez' denilmektedir. Bu nedenle ibadetlerin şekilsel yönünün eksiksiz yerine getirilmesinin, kalbi bir katılım olmasa dahi ahlaki dönüşümü sağlamak için tek başına yeterli olduğunu savunan yargı metinle çelişmektedir ve söylenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İbadetin Tanımı, Kapsamı ve Ahlaki/Manevi Amacı (Öz ve Biçim İlişkisi)