Soru

Zorluk: OrtaParagrafı İki Paragrafa Bölme

(I) Çay bitkisinin ilk kez Çin'de tıbbi amaçlarla kullanılmas��, onun binlerce yıllık küresel serüveninin başlangıcını oluşturur. (II) Doğu Asya'da Budist rahiplerin uyanık kalmak için tükettiği bu şifalı içecek, zamanla saray sosyetesinin katıldığı estetik çay seremonilerinin merkezine yerleşmiştir. (III) İpek Yolu üzerinden farklı coğrafyalara taşınan çay, ulaştığı her toplumda kendine has demleme ve sunum geleneklerini yaratmıştır. (IV) Türklerin çayla olan yoğun ilişkisi ise cumhuriyetin ilanından sonra Doğu Karadeniz'de tarımının yaygınlaşmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. (V) Çay tarımı yapılan bu topraklarda üretilen çay, sadece ekonomik bir değer taşımakla kalmayıp Türk insanının günlük yaşam ritmini belirleyen bir unsura dönüşmüştür. (VI) Sabah kahvaltısından akşam sohbetlerine kadar hayatın her anına eşlik eden bu içecek, toplumsal bağları güçlendiren sessiz bir ortak paydaya benzer.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Cevap: IV / 4 / IV. / dördüncü / Dördüncü

Cevap

İkinci paragraf IV numaralı cümle ile başlamalıdır.
IV numaralı cümle, çayın küresel tarihinden Türk kültüründeki yerine ve Karadeniz'deki üretimine geçiş yaparak yeni bir düşünce halkası başlatmaktadır. Bu cümle, kendinden önceki yargılardan bağımsız bir giriş cümlesi yapısındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki cümlelerin konularını ve odak noktalarını belirleyin.
I, II ve III numaralı cümlelerde çay bitkisinin Çin'deki kökeni, Doğu Asya'daki tarihsel gelişimi ve küresel İpek Yolu ticaretiyle dünyaya yayılması (genel çay tarihi) ele alınmaktadır.
Paragrafın ikiye bölünebilmesi için konunun değiştiği ya da farklı bir yönüne geçildiği yer tespit edilmelidir.
2
Konuda veya konuya bakış açısında bir kayma (yeni bir giriş cümlesi niteliği taşıyan cümle) olup olmadığını inceleyin.
IV numaralı cümleden itibaren konu Türklerin çayla tanışmasına, Cumhuriyet dönemi Doğu Karadeniz'deki çay tarımına ve çayın Türk kültüründeki sosyal işlevine kaymaktadır. IV numaralı cümle 'Türklerin çayla olan yoğun ilişkisi ise...' ifadesiyle yeni bir paragrafın giriş cümlesi olmaya uygundur.
Bir paragrafın bölünebilmesi için yeni başlayan cümlenin kendinden önceki cümlelerle doğrudan anlamsal ve yapısal bir bağa (bağlaçlar veya işaret sıfatları gibi) sahip olmaması ve yeni bir konuyu başlatması gerekir.
3
Kalan cümlelerin (V ve VI) yeni kurulan paragrafın akışını sürdürüp sürdürmediğini kontrol edin.
V numaralı cümlede çay tarımının yapıldığı topraklardan ve Türk insanının yaşamındaki yerinden bahsedilmekte, VI numaralı cümlede ise bu durum çayın toplumsal bağları güçlendirici işleviyle desteklenmektedir. Bu cümleler IV numaralı cümleyle bütünlük oluşturmaktadır.
Bölünen ikinci paragrafın da kendi içinde anlamsal bir bütünlüğe sahip olması gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafı ikiye bölme sorularında, yazarın konunun farklı bir yönüne geçtiği ya da yeni bir konuya başladığı ilk cümle tespit edilir. Bu cümle genellikle kendinden önceki cümlelere bağlı olmayan bağımsız bir giriş cümlesi niteliğindedir.
Bu soruyu puanla