Soru

Zorluk: ZorBelirtili Nesne

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu sözcük öbeği türleriyle eşleştiriniz.

  • Romanın başkahramanı, içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı istiyordu.İsim-fiil grubu (Mastar grubu)
  • Genç araştırmacı, arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü büyük bir heyecanla açtı.Sıfat tamlaması
  • Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu oldukça başarılı buldu.Belirtili isim tamlaması
  • Müzik eleştirmeni, sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu yazdı.Sıfat-fiil grubu (Ortaç grubu)

Cevap

Cümlelerdeki belirtili nesnelerin sözcük öbeği türleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci cümle isim-fiil grubuyla, ikinci cümle sıfat tamlamasıyla, üçüncü cümle belirtili isim tamlamasıyla, dördüncü cümle ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.
Verilen cümlelerin belirtili nesneleri yapısal olarak incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 'kurtulmayı' isim-fiiliyle kurulan öbek isim-fiil grubuyla; 'günlüğü' isminin sıfatlarla nitelenmesiyle oluşan öbek sıfat tamlamasıyla; 'denemelerin üslubunu' tamlaması belirtili isim tamlamasıyla; 'olduğunu' sıfat-fiiliyle kurulan öbek ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin ögelerini ayırarak belirtili nesneleri tespit etmek.
Cümlelerdeki belirtili nesneler sırasıyla 'içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı', 'arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü', 'yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu' ve 'sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu' olarak belirlenir.
Ögeleri doğru belirlemek, yapısal analizin hatasız yapılabilmesi için zorunludur.
2
Tespit edilen belirtili nesnelerin son kelimelerine ve yapısal özelliklerine odaklanarak söz öbeği türlerini çözümlemek.
İlk grupta 'kurtulma' (isim-fiil), ikinci grupta 'günlük' (isim ve önündeki sıfatlar), üçüncü grupta 'denemelerin üslubu' (isim tamlaması) ve dördüncü grupta 'olduğunu' (sıfat-fiil) yapıları belirlenir.
Sözcük öbeklerinin türü, öbeğin merkezindeki kelimenin türüne ve kelimeler arasındaki çekim/tamlama ilişkilerine göre ayırt edilir.
3
Elde edilen dil bilgisel yapıları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
Belirlenen yapılar sırasıyla isim-fiil grubu, sıfat tamlaması, belirtili isim tamlaması ve sıfat-fiil grubu terimleriyle tam olarak örtüşür.
Eşleştirmenin doğruluğunu teyit etmek amacıyla her bir ögenin dil bilgisi kurallarına uygunluğu kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin belirtili nesnelerinin tek bir kelimeden ibaret olmayıp isim tamlaması, sıfat tamlaması veya fiilimsi grupları gibi çeşitli sözcük öbeklerinden oluşabilmesi.
Bu soruyu puanla