Soru

Zorluk: OrtaNokta ve Üç Noktanın Kullanım İşlevleri

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç noktanın (...) kullanımıyla ilgili bir noktalama hatası yapılmıştır?

  1. A
    Karşı kıyıda sisler arasında kaybolan birkaç yelkenli, kıyıya vuran dalgaların sesi ve içimizi ürperten o serin rüzgâr...
  2. Usta yazar, öykülerinde genellikle sıradan insanların günlük telaşlarını ele alır; romanlarında ise daha geniş toplumsal dön��şümleri...Cevap
  3. C
    Mektupta geçen '... her şeyin zamanla unutulacağını bilmek insanı derinden yaralıyor...' ifadesi beni çok etkilemişti.
  4. D
    Olayın yaşandığı gün yanında bulunan kılavuz B...’nin ifadesi davanın seyrini tamamen değiştirdi.
  5. E
    Karşılıklı konuşmadaki bu sessizlik dikkat çekiciydi:
    — Bu saatte nereye gidiyorsun?
    — ...
    — Peki, ne zaman döneceksin?

Cevap

Usta yazarın öykü ve romanlarından bahseden cümlede, 'ele alır' yüklemi her iki yargı için de ortak kullanılmıştır. Dolayısıyla cümle eksiltili (tamamlanmamı��) değildir ve sonuna nokta konmalıdır.
Usta yazarla başlayan cümlede, 'ele alır' yüklemi ortak kullanılmıştır. İkinci yargı olan 'romanlarında ise daha geniş toplumsal dönüşümleri [ele alır]' ifadesi anlamca ve yapıca tamamlanmış bir cümledir. Ortak yüklemli sıralı cümleler eksiltili olmadığından sonuna üç nokta değil, nokta konmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve yapılarını incelemek
Tüm cümlelerin tamamlanıp tamamlanmadığı belirlenir.
Üç noktanın en yaygın işlevi tamamlanmamış cümlelerin sonuna konmasıdır; bu yüzden yüklem kontrolü yapılmalıdır.
2
Sıralı cümledeki yüklem ortaklığını tespit etmek
Usta yazarla başlayan cümlede ilk yüklem olan 'ele alır' ifadesinin, noktalı virgülden sonraki kısım için de geçerli olduğu görülür.
Yüklemi ortak olan cümleler tamamlanmış sayılır ve sonlarına üç nokta değil nokta konur.
3
Diğer cümlelerdeki üç noktanın işlevlerini doğrulamak
Eksiltili cümle, alıntı kesintisi, sansürleme ve diyalogdaki yanıtsızlık işlevlerinin doğru uygulandığı onaylanır.
Hatalı seçeneğin kesinliğinden emin olmak için tüm çeldiricilerin TDK kurallarına uygunluğu kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Sıralı cümlelerde ortak yüklem kullanıldığında, yüklemi yazılmayan ikinci cümle eksiltili sayılmaz ve sonuna nokta konur.
Bu soruyu puanla