Soru

Zorluk: OrtaTürklerin İslamiyet'i Kabulü ve Talas Savaşı

Türklerin İslamiyet'i kabul süreci ve bu sürecin askeri-siyasi gelişmeleri dikkate alındığında, aşağıda verilen tarihsel olayların geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

  1. 1Emevilerin ırkçı nitelikteki 'mevali' politikası nedeniyle Türgişler ve diğer Türk boylarının Maveraünnehir bölgesinde M��slüman ordularıyla şiddetli mücadelelere girmesi
  2. 2Abbasiler ile Çin İmparatorluğu arasında gerçekleşen Talas Savaşı'nda, Karluk Türklerinin Müslümanların tarafına geçerek Orta Asya'da Çin hâkimiyetini engellemesi
  3. 3Abbasilerin hoşgörülü ve eşitlikçi politikaları doğrultusunda, Türklerin savaşçı özelliklerinden yararlanmak amacıyla Samarra gibi özel ordugâh kentlerinin kurulması
  4. 4Satuk Buğra Han'ın İslam dinini kabul etmesiyle Karahanlı Devleti'nin Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti kimliğini kazanması

Cevap

Kronolojik sıralama sırasıyla; Emevilerin mevali politikası nedeniyle yaşanan Türk-Arap çatışmaları, 751 yılındaki Talas Savaşı'nda Karluk-Abbasi ittifakı, 9. yüzyılda Türkler için Samarra ordugâh kentinin kurulması ve 10. yüzyılda Karahanlı Devleti'nin İslamiyet'i resmi din olarak kabul etmesi şeklinde olmalıdır.
Türklerin İslamiyet'i kabul süreci kronolojik olarak incelendiğinde; ilk olarak Emeviler Dönemi'ndeki mevali politikası nedeniyle Türk-Arap mücadeleleri yaşanmış, ardından Abbasilerin başa geçmesiyle 751 yılındaki Talas Savaşı'nda Karluklar Abbasilerle ittifak kurmuş, bu yakınlaşma sonucu Abbasiler Türkleri orduda istihdam ederek Samarra gibi şehirler kurmuş ve nihayetinde 10. yüzyılda Karahanlılar İslamiyet'i resmi din kabul etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Emeviler Dönemi'ndeki ilk temasları belirleme
Türgişler ve Emeviler arasındaki çatışmaların (mevali politikası etkisiyle) 8. yüzyılın ilk yarısında (750 öncesi) gerçekleştiği tespit edilir.
Sürecin en erken aşaması Emevi dönemi askeri gerilimleridir.
2
Talas Savaşı'nın tarihini saptama
Çin ve Abbasiler arasındaki Talas Savaşı'nın 751 yılında gerçekleştiği belirlenir.
Emevilerin yıkılışından hemen sonra Abbasiler döneminde Türklerin kaderini değiştiren ilk büyük ittifak savaşıdır.
3
Samarra gibi askeri kentlerin kuruluş dönemini bulma
Türklerin Abbasiler tarafından askeri sınıfta istihdam edilmesi ve Samarra kentinin inşasının 9. yüzyıla (830'lar) denk geldiği görülür.
Talas Savaşı sonrasındaki dostane ilişkilerin ve Abbasi ümmetçi politikasının kurumsal bir askeri uygulamaya dönüşmesidir.
4
Karahanlılar Devleti'nin İslamiyet'i kabulünü yerleştirme
Karahanlı Hükümdarı Satuk Buğra Han'ın İslamiyet'i 10. yüzyılda (yaklaşık 940'lar) devletin resmi dini haline getirdiği belirlenir.
Türklerin kitleler halinde din değiştirmesinin ardından kurulan ilk Orta Asya merkezli büyük Türk-İslam siyasi organizasyonudur.

Anahtar Kavram

Türklerin İslamlaşma Sürecinin Kronolojik Aşamaları
Bu soruyu puanla