Examkin

Virüsler

4 soru

Soru 1Soru →

Bakteriyofajların (bakteri virüslerinin) çoğalma döngüsünü inceleyen bir araştırmacı, uygun bir konak bakteri hücresinin bulunduğu deney tüpüne radyoaktif kükürt (35S^{35}\text{S}) atomu içeren amino asitler eklemiştir. Virüslerin çoğalma sürecinde konak hücrenin ATP, ribozom, tRNA ve enzimlerini kullandığı; yeni sentezlenen virüslerin kapsitlerindeki proteinlerin radyoaktif işaretli olduğu tespit edilmiştir. Aynı ortama bakteri ribozomlarının çalışmasını durduran özel bir antibiyotik eklendiğinde ise virüs çoğalmasının tamamen durduğu gözlenmiştir.

Bu deneysel verilere göre virüsler ile ilgili;
I. Konak hücre dışında bağımsız olarak ATP üretemez ve kendi proteinlerini sentezleyemezler.
II. Yapılarındaki protein kılıfın (kapsit) sentezi için gerekli şifre konakçı hücrenin genomundan karşılanır.
III. Bakteri gelişimini engelleyen antibiyotikler, doğrudan virüsün replikasyon enzimlerini inhibe ederek çoğalmayı engeller.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Yalnız I
Deney verilerinde virüslerin çoğalabilmek için konak hücrenin ATP, ribozom, tRNA ve enzimlerini kullandığı belirtilmektedir. Bu da virüslerin konak hücre dışında bağımsız bir enerji üretimi ve protein sentezi gerçekleştiremeyeceğini gösterir (birinci öncül doğrudur). Kapsit proteini sentezlenirken şifre virüsün kendi genomundan alınır, konak hücre sadece sentezi yürüten mekanizmaları sağlar (ikinci öncül yanlıştır). Deneyde antibiyotiğin eklenmesi bakteri ribozomlarının çalışmasını engelleyerek virüs çoğalmasını dolaylı yoldan durdurmuştur; antibiyotikler virüslere doğrudan etki etmezler (üçüncü öncül yanlıştır). Dolayısıyla yalnız birinci ifadeyi içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün analiz edilmesi
Virüslerin hücre dışı ortamda ATP ve protein sentezleyemediği bilgisi doğrulanır.
Deneyde virüslerin çoğalabilmesi için konak hücreye ihtiyaç duyması ve hücrenin ATP ile ribozomlarını kullanması, onların konak dışında bağımsız metabolik faaliyet gösteremediğini kanıtlar.
2
İkinci öncülün analiz edilmesi
Kapsit protein şifresinin viral genoma ait olduğu belirlenir.
Konak hücre sadece sentez araçlarını (ribozom, tRNA, amino asit vb.) sunar; üretilecek proteinin şifresi (kalıp mRNA veya viral DNA/RNA) virüsün kendisine aittir.
3
Üçüncü öncülün analiz edilmesi
Antibiyotiklerin virüslere doğrudan etki etmediği, konak hücrenin mekanizmasını engellediği anlaşılır.
Antibiyotikler bakteri ribozomlarını inhibe etmektedir. Virüslerin kendi hücresel yapısı ve metabolik enzimleri olmadığı için antibiyotikler onlara doğrudan etki etmez. Virüs çoğalmasının durması, konak hücrenin translasyon mekanizmasının bozulmasının dolaylı bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Virüslerin hücresizlik, zorunlu hücre içi parazitliği ve antibiyotiklere karşı duyarsızlığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Virüsler, canlılar dünyasında sınıflandırma basamaklarına dahil edilmeyen, hücresel yapısı ve kendilerine ait metabolizmaları bulunmayan zorunlu hücre içi parazitleridir.

Buna göre, virüsler ile ilgili;

I. Hücresel bir yapıya sahip olmadıklarından ribozom gibi organelleri bulunmaz.
II. Antibiyotik kullanımı ile konak hücre içindeki çoğalmaları engellenebilir.
III. Konak hücre dışında kristalize olarak cansızlık özelliği gösterirler.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve ü��üncü ifadeler doğrudur. Virüslerin hücresel yapıları ve organelleri yoktur, hücre dışında cansız kristal haldedirler. Antibiyotikler ise virüslere etki etmez.
Virüsler hücresel yapıya ve organellere sahip olmadığından ribozom taşımazlar. Konak hücre bulamadıkları dış ortamda metabolik faaliyet gösteremedikleri için kristalleşirler. Dolayısıyla birinci ve üçüncü ifadeler doğrudur. Antibiyotikler ise virüslere etki etmediği için ikinci ifade yanlıştır. Bu doğrultuda birinci ve üçüncü ifadeleri içeren seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün incelenmesi: Virüslerin hücresel yapısı ve organel içeriği kontrol edilir.
Virüsler hücre zarı, sitoplazma ve organellere sahip değildir. Bu nedenle ribozomları bulunmaz. Birinci öncül doğrudur.
Virüsler hücresel organizasyona sahip olmayan yapılardır.
2
İkinci öncülün incelenmesi: Antibiyotiklerin virüslere olan etkisi değerlendirilir.
Antibiyotikler bakteriyel yapıları ve metabolik yolları hedef alır. Virüslerin hücresel metabolizması olmadığı için antibiyotikler virüslere etki etmez. İkinci öncül yanlıştır.
Antibiyotiklerin etki edebileceği hücresel bir sistem virüslerde bulunmaz.
3
Üçüncü öncülün incelenmesi: Virüslerin hücre dışındaki durumu incelenir.
Virüsler konak hücre dışında metabolik faaliyet gösteremedikleri için kristal yapıya geçerler ve cansızlık özelliği gösterirler. Üçüncü öncül doğrudur.
Zorunlu hücre içi parazit olmaları sebebiyle hücre dışında tamamen inaktiftirler.

Anahtar Kavram

Virüslerin hücresel yapıya sahip olmaması ve antibiyotiklerin virüslere etki etmemesi

Alternatif Yöntem

Virüslerin 'hücresel yapıda olmadığını' hatırlamak doğrudan ribozom taşımadıkları sonucuna ulaştırır. Hücresel yapıları olmadığı için de hücre çeperi veya bakteriyel ribozomları hedef alan antibiyotiklerin virüslere etki edemeyeceği çıkarımı yapılarak ikinci öncül elenir ve doğru seçeneğe ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Virüslerin genel özellikleri ve yaşam döngüleri ile ilgili araştırma yapan bir öğrenci, aşağıdaki bilgilere ulaşmıştır:

I. Hücresel bir yapıya ve kendi metabolik enzim sistemine sahip olmadıkları için ancak canlı bir konak hücre içinde aktifleşip çoğalabilirler.
II. Enerji üretecek organelleri bulunmadığından, yaşamsal faaliyetleri için gerekli olan ATP'yi ortamda bulunan su ve mineralleri hücresel solunumda yıkarak elde ederler.
III. Antibiyotikler, virüslerin metabolik enzim sistemlerini doğrudan bloke ederek hücre dışı ortamda kristalleşmelerini ve konak hücreye tutunmalar��nı engeller.

Buna göre, öğrencinin ulaştığı bilgilerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Yalnız I ifadesi doğrudur.
Virüsler hücresel yapıya sahip olmayan ve kendilerine ait bir metabolizmaları bulunmayan zorunlu hücre içi parazitleridir. Bu nedenle ancak uygun bir canlı konak hücre bulduklarında aktifleşip çoğalabilirler. Birinci öncülde verilen bilgi bu doğrultuda tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
Birinci öncül doğrudur.
Virüsler hücresel yapı göstermezler, organelleri ve metabolik enzimleri yoktur. Canlılık özelliklerini ancak bir konak hücre içinde gösterebildikleri için zorunlu hücre içi parazitidirler.
2
İkinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
İkinci öncül yanlıştır.
Su ve mineraller inorganik maddelerdir ve canlılar tarafından hücresel solunumda enerji (ATP) eldesi amacıyla yıkılamazlar. Virüsler de solunum yapmaz, enerjilerini konakçı hücreden alırlar.
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
Üçüncü öncül yanlıştır.
Antibiyotikler yalnızca hücresel yapıya ve metabolik enzimlere sahip bakteri gibi canlılara etki edebilir. Virüslerin metabolik enzim sistemi bulunmadığı için antibiyotikler virüslere etki etmez.

Anahtar Kavram

Virüslerin Genel Özellikleri ve Hücresel Olmayan Yapısı
Soru 4Soru →

Virüslerin genel özellikleri ve çoğalma mekanizmaları ile ilgili hazırlanan bir çalışmada şu bilgiler verilmiştir:

I. Hücre dışı ortamlarda kristalize yapıya geçerek metabolik faaliyet göstermezler.
II. Kalıtım materyali olarak sadece DNA veya sadece RNA bulundururlar.
III. Viral hastalıklarda antibiyotik kullanımı ile virüslerin çoğalması doğrudan engellenebilir.

Buna göre, virüsler ile ilgili verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Birinci ve ikinci ifadeler virüsler için doğrudur.
Virüsler hücre zarı, sitoplazma ve organelleri bulunmayan, zorunlu hücre içi parazitidir. Hücre dışı ortamlarda canlılık faaliyeti gösteremeyerek kristalleşirler. Yapılarında yönetici molekül olarak sadece DNA veya sadece RNA bulundururlar. Bu yüzden birinci ve ikinci öncüller doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadenin doğruluğunu değerlendirme.
Doğru. Virüsler sitoplazma ve organelleri olmayan hücresiz yapılardır. Kendi başlarına metabolizmaları bulunmadığı için hücre dışı ortamlarda cansız kristaller gibi davranırlar.
Virüslerin hücre dışındaki biyolojik durumunu belirlemek amacıyla.
2
İkinci ifadenin doğruluğunu değerlendirme.
Doğru. Virüslerin yapısında ya DNA ya da RNA bulunur; her iki nükleik asit çeşidini aynı anda bulunduran bir virüs yoktur.
Virüslerin genetik materyal özelliklerini incelemek amacıyla.
3
Üçüncü ifadenin doğruluğunu değerlendirme.
Yanlış. Antibiyotikler bakterilerin hücre çeperi sentezi, protein sentezi veya metabolik enzim sistemleri gibi hücresel yapılarını hedef alarak çalışır. Virüslerin hücresel bir yapısı ve kendilerine ait bağımsız bir metabolik enzim sistemi olmadığı için antibiyotiklerin virüslere karşı doğrudan bir etkisi yoktur.
Antibiyotiklerin virüsler üzerindeki etkisini ve etki mekanizmasını sorgulamak amacıyla.

Anahtar Kavram

Virüslerin genel yapısal özellikleri ve antibiyotiklere karşı duyarlılık durumları
Virüsler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin