Examkin

Kurallı ve Devrik Cümleler

2 soru

Soru 1Soru →

(I) Kış aylarında bu dağ köyünün yolları tamamen kardan kapanır. (II) Köy halkı için en büyük uğraş, yaz boyu biriktirilen odunların taşınmasıdır. (III) Geceleri penceremize vuran rüzgârın uğultusunu dinlerdik yatağımızda uzanırken. (IV) Köyün tek geçim kaynağı olan tarım, son yıllarda oldukça verimsizdi. (V) Bu yüzden gençlerin büyük bir kısmı şehirlere göç etmeye başladı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi öge dizilişine göre devrik bir cümledir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümle

Cevap

III. cümle
III. cümlede yüklem olan 'dinlerdik' çekimli fiili sonda yer almamaktadır. Yüklemden sonra 'yatağımızda uzanırken' zarf tümleci kullanılmıştır. Türkçede yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan cümleler devrik cümle olduğundan bu seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki her bir cümlenin yüklemini belirleyin.
I. cümlenin yüklemi 'kapanır', II. cümlenin yüklemi 'taşınmasıdır', III. cümlenin yüklemi 'dinlerdik', IV. cümlenin yüklemi 'verimsizdi', V. cümlenin yüklemi 'göç etmeye başladı' olarak tespit edilir.
Cümlelerin öge dizilişine göre kurallı mı yoksa devrik mi olduğunu belirlemek için ��ncelikle yüklemlerinin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Yüklemlerin cümle içindeki konumlarını kontrol edin.
I, II, IV ve V. cümlelerin yüklemleri cümlenin en sonunda yer alırken; III. cümlenin yüklemi olan 'dinlerdik' sözcüğünden sonra 'yatağımızda uzanırken' ögesi gelmektedir.
Türkçe dil bilgisinde yüklemi sonda olan cümleler kurallı (düz), yüklemi sonda olmayan (başta veya ortada olan) cümleler ise devrik olarak adlandırılır.
3
Devrik olan cümleyi seçin.
Yüklemi sonda yer almayan III. cümle devrik bir cümledir.
Yüklemin sonda olmaması devrik cümlelerin temel ayırt edici özelliğidir.

Anahtar Kavram

Öge dizilişine (yüklemin yerine) göre cümleler kurallı ve devrik olmak üzere ikiye ayrılır. Yüklemi cümlenin en sonunda bulunan cümleler kurallı, yüklemi sonda bulunmayan (başta veya ortada olan) cümleler ise devriktir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

(I) İçimizdeki bitmek bilmeyen o çocuksu neşedir bizi hayata bağlayan. (II) Büyük bir sabırla nakşetmişti zihnine çocukluğunun geçtiği o dar sokakları. (III) Yazarın son romanında dile getirdiği ac��lar, aslında hepimizin ortak hikayesidir. (IV) Gözlerindeki o hüzünlü bakışta saklıydı geçmişin silinmeyen izleri. (V) Rüzgarın uğultusu eşliğinde yürüdük sabaha kadar sessizce.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yükleminin yerine göre diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı cümle, yüklemi cümlenin sonunda yer aldığı için kurallıdır; diğer tüm cümlelerin yüklemleri sonda yer almadığı için devriktir.
III numaralı cümlenin yüklemi, cümlenin en sonunda yer alan 'hepimizin ortak hikayesidir' isim tamlaması grubudur. Bu durum cümleyi kurallı yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki her bir cümlenin yüklemini ve yüklemin cümle içindeki konumunu belirleyin.
I. cümlede yüklem 'İçimizdeki bitmek bilmeyen o çocuksu neşedir' (başta), II. cümlede 'nakşetmişti' (ortada), III. cümlede 'hepimizin ortak hikayesidir' (sonda), IV. cümlede 'saklıydı' (ortada), V. cümlede 'yürüdük' (ortada) olarak saptanır.
Cümlelerin kurallı mı yoksa devrik mi olduğunu bulmak için yüklemlerinin sonda olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Bulunan yüklem konumlarına göre cümleleri kurallı ve devrik olarak sınıflandırın.
I, II, IV ve V. cümlelerin yüklemleri sonda yer almadığı için devriktir. III. cümlenin yüklemi sonda yer aldığı için kurallıdır.
Yüklemi sonda olan cümleler kurallı, yüklemi sonda olmayan (başta veya ortada olan) cümleler devriktir.
3
Farklı olan cümleyi tespit edip seçeneği belirleyin.
III numaralı cümle diğerlerinden farklı olarak kurallı bir cümledir.
Soruda yükleminin yerine göre diğerlerinden farklı olan cümle istenmiştir.

Anahtar Kavram

Cümle türlerinde yüklemin yerine (öğe dizilişine) göre cümleler; yüklemi sonda olan kurallı cümleler ve yüklemi sonda olmayan devrik cümleler olarak ikiye ayrılır.
Tahmini Süre:1m 30s