Examkin

Yüklem

8 soru

Soru 1Soru →

Komşumuzun bahçesindeki büyük elma ağacı, bu mahallenin en yaşlı üyesiydi.

Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: bu mahallenin en yaşlı üyesiydi

Cevap

bu mahallenin en yaşlı üyesiydi
Cümlenin yüklemi olan 'bu mahallenin en yaşlı üyesiydi' söz öbeği, hem isim hem de sıfat tamlaması unsurlarını barındıran bir bütündür. Türkçe dil bilgisinde cümlenin ögeleri bulunurken tamlamalar ve söz öbekleri bölünemez. Bu nedenle tamlamanın tamamı yüklem görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ek fiil almış ya da çekimlenmiş yargı bildiren kelimeyi veya kelime grubunu tespit etmek.
'üyesiydi' sözcüğü ek fiil alarak yüklem olmaya aday ana unsurdur.
Yüklem, cümlenin temel yargısını taşıyan ögedir.
2
'üyesiydi' sözcüğünün bir tamlama veya söz öbeği oluşturup oluşturmadığını incelemek.
'mahallenin üyesi' belirtili isim tamlamasıdır. 'bu' sözcüğü tamlayanın sıfatı, 'en yaşlı' ise tamlananın sıfatıdır.
Söz öbekleri ve tamlamalar bir bütün olarak anlam taşıdığı için cümlenin ögeleri bulunurken bölünemezler.
3
Tüm tamlama grubunu tek bir parça halinde yüklem olarak belirlemek.
Yüklem 'bu mahallenin en yaşlı üyesiydi' olarak belirlenir.
Bölünemeyen bu tamlama grubu cümlenin yargı bildiren kısmını tamamen kapsamaktadır.

Anahtar Kavram

Ögeler belirlenirken isim ve sıfat tamlaması gibi söz öbeklerinin bölünmezliği kuralı.
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, bir sıfat tamlamasından oluşmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla şekillenen bu küçük sahil kasabası, çocukluğumda hayallerimi süsleyen huzurlu bir sığınaktı.

Cevap

Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla şekillenen bu küçük sahil kasabası, çocukluğumda hayallerimi süsleyen huzurlu bir sığınaktı.
Yüklemi sıfat tamlaması olan cümle belirlenmiştir. 'Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla şekillenen bu küçük sahil kasabası, çocukluğumda hayallerimi süsleyen huzurlu bir sığınaktı.' cümlesinde yüklem 'çocukluğumda hayallerimi süsleyen huzurlu bir sığınaktı' ifadesidir. Bu öbekte 'sığınak' ismi, önüne gelen sıfat-fiil grubu ve niteleme sıfatlarıyla nitelenerek bir sıfat tamlaması oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki tüm cümlelerin yüklemleri ve onları oluşturan kelime grupları belirlenir.
Cümlelerin yüklemleri sırasıyla şunlardır: 'çocukluğumda hayallerimi süsleyen huzurlu bir sığınaktı', 'yazarın mektuplarındaki samimi ifadelerdi', 'doğadaki karmaşık düzeni anlamlandırmaya çalışmaktır', 'yansıtmaktadır', 'adeta terk edilmiş eski bir liman gibiydi'.
Yüklemin yapısını doğru inceleyebilmek için cümlenin ögelerini ayırırken tamlamaları, birleşik fiilleri veya edat öbeklerini bölmemek gerekir.
2
Belirlenen yüklemlerin hangi sözcük grubundan oluştukları dil bilgisi kurallarına göre analiz edilir.
Belirlenen yüklemlerden ilki sıfat tamlaması, ikincisi isim tamlaması, üçüncüsü isim-fiil grubu, dördüncüsü çekimli fiil, beşincisi ise edat grubudur.
Soruda bizden yüklemi sıfat tamlaması olan seçeneği bulmamız istenmiştir; buna göre doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Cümlenin yüklemini bulma ve yüklemin hangi sözcük grubundan (tamlama, edat öbeği vb.) oluştuğunu belirleme.
Soru 3Soru →

Cümlenin ögeleri belirlenirken isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, deyimler ve birleşik fiiller gibi söz öbekleri bölünemez; bu öbekler bir bütün olarak aynı ögeyi oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem köşeli ayraç ([ ]) içinde yanlış gösterilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masanın üzerindeki antika saat, dedemden kalan en değerli [hatıraydı].

Cevap

Masanın üzerindeki antika saat, dedemden kalan en değerli [hatıraydı] cümlesi
Köşeli ayraç içinde sadece 'hatıraydı' kelimesinin gösterildiği cümlede yüklem yanlış belirlenmiştir. 'Dedemden kalan en değerli hatıraydı' ifadesi bir sıfat tamlamasıdır. Dil bilgisinde sıfat tamlamaları birer söz öbeğidir ve ögelerine ayrılırken bölünemez. Cümlenin yüklemi sadece 'hatıraydı' değil, tamlamanın tamamı olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklem olarak gösterilen kıs��mlarını ve bu kısımların dil bilgisel yapılarını incelemek.
A'da deyim (can kulağıyla dinliyordu), B'de sıfat tamlaması (şirketin geleceğini belirleyecek önemli bir belgedir), C'de tek bir isim (hatıraydı), D'de birleşik fiil (uyuyakaldı) ve E'de basit fiil (karşıladı) köşeli ayraç içine alınmıştır.
Yüklemin tek bir sözcükten mi yoksa bölünemez bir söz öbeğinden mi oluştuğunu belirlemek.
2
Köşeli ayraç içindeki ifadenin öncesinde onunla yapısal bağ kuran ve tamlama oluşturan kelimeler olup olmadığını kontrol etmek.
Söz öbeklerinin bölünmezliği kuralına aykırı bir ayrım yapılıp yapılmadığını saptamak.
3
Hatalı seçeneği belirlemek.
Sıfat tamlamasının tamlayanı konumundaki kelimeler dışarıda bırakılarak sadece tamlanan olan isim yüklem olarak gösterildiği için yanlışlık yapılmıştır.
Sorunun kökünde verilen kural doğrultusunda yanlış öge ayrımını ortaya çıkarmak.

Anahtar Kavram

Yüklem belirlenirken söz öbeklerinin (tamlamalar, deyimler, birleşik eylemler) bölünmezliği kuralı.
Soru 4Soru →

Cümlenin ögeleri belirlenirken isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsi grupları ve deyimler gibi söz öbekleri bölünemez; bu öbekler bir bütün olarak aynı ögeyi oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem yanlış belirlenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gecenin sessizliğini bölen tek şey, karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı.

Cevap

Gecenin sessizliğini bölen tek şey, karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı' cümlesinde yüklem yanlış belirlenmiştir. Yüklemin tamamı 'karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı' şeklinde olmalıdır.
'Gecenin sessizliğini bölen tek şey, karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı.' cümlesinde 'kurt ulumaları' belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tamlamanın başında yer alan 'karşı tepelerden yankılanan' ifadesi ise sıfat-fiil grubudur ve tamlamanın sıfatı durumundadır. Sıfat tamlamaları ve isim tamlamaları bölünemez birer söz öbeği oluşturduğundan, bu cümlenin yüklemi 'karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı' ifadesinin tamamı olmalıdır. Sadece 'kurt ulumalarıydı' kısmının yüklem olarak gösterilmesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve yapılarını analiz edin.
Her seçenekte altı çizili veya belirtilen kelime gruplarının yüklem sınırlarını belirleyin.
Yüklemin bir söz öbeği (tamamlama, deyim, fiilimsi grubu vb.) olup olmadığını tespit etmek için.
2
Yüklem olarak gösterilen kelime gruplarının kendi içindeki dil bilgisi ilişkilerini (sıfat fiil, isim tamlaması vb.) inceleyin.
'karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı' ifadesinde, 'yankılanan' sıfat-fiilinin 'kurt ulumaları' isim tamlamasını nitelediğini görün.
Söz öbeklerinin bölünmezliği kuralına göre sıfatın nitelediği isimden ayrılamayacağını kontrol etmek için.
3
Yanlış bölünen yüklemi tespit edin.
Gecenin sessizliğini bölen tek şey, karşı tepelerden yankılanan kurt ulumalarıydı' cümlesinde 'karşı tepelerden yankılanan' sıfat-fiil grubunun yükleme dahil edilmediğini fark edin.
Sıfat tamlamasının bölünerek cümlenin ögelerinin yanlış ayrılması hatasını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Cümlenin yüklemi belirlenirken isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsi grupları ve deyimler gibi söz öbekleri bölünemez.
Soru 5Soru →

Hayatın karmaşasından kaçıp sığındığımız o küçük sahil kasabası, çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim yerdi.

Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim yerdi

Cevap

çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim yerdi
Yüklem 'çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim yerdi' söz öbeğidir. Burada 'yerdi' ismi, 'çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim' sıfat-fiil grubu tarafından nitelenen bir sıfat tamlaması kurmuştur. Dil bilgisinde tamlamalar ve söz öbekleri bölünemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklem olabilecek kelimeyi ve onunla ilişkili olan söz gruplarını tespit edin.
Cümledeki 'yerdi' ismi ek eylem almı��tır ancak kendisinden önce gelen 'çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim' ifadesiyle bir sıfat-fiil grubu (sıfat tamlaması) oluşturmaktadır.
Türkçede tamlamalar, birleşik eylemler, deyimler ve fiilimsi grupları gibi söz öbekleri cümlenin ögeleri bulunurken bölünemez.
2
Yükleme özneyi bulduracak soruyu sorarak cümlenin temel ögelerini doğrulayın.
'çocukluğumun en huzurlu günlerini geçirdiğim yer' olan ne? Sorunun cevabı: 'Hayatın karmaşasından kaçıp sığındığımız o küçük sahil kasabası' (Özne).
Özne belirlendikten sonra geriye kalan kısmın tamamının yüklem grubu olduğu kesinleşir.

Anahtar Kavram

Yüklemin belirlenmesi ve söz öbeklerinin bölünmezliği
Soru 6Soru →

Kütüphanenin loş köşesinde sararmış yapraklarını incelediğim bu eski defter, dedemin gençlik yıllarında tuttuğu günlüklerin ilkiydi.

Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: dedemin gençlik yıllarında tuttuğu günlüklerin ilkiydi

Cevap

dedemin gençlik yıllarında tuttuğu günlüklerin ilkiydi
Cümlenin yüklemi olan 'dedemin gençlik yıllarında tuttuğu günlüklerin ilkiydi' ifadesi, birbirine bağlı tamlamalar ve fiilimsi gruplarından oluşan bir söz öbeğidir. 'günlüklerin ilki' belirtili isim tamlamasıdır. Tamlayan durumundaki 'günlüklerin' kelimesi 'dedemin gençlik yıllarında tuttuğu' sıfat-fiil grubuyla nitelenmiştir. Söz öbekleri bölünemeyeceği için bu ifadenin tamamı cümlenin yüklemi kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin temel yargısını taşıyan ek fiil almış unsuru belirleyin.
Cümledeki ana yargı, ek fiil almış olan 'ilkiydi' zamiriyle kurulmuştur.
Yüklemler çekimli bir eylem ya da ek fiil almış isim soylu bir sözcükle kurulur.
2
Bu unsurun bağlı olduğu söz öbeklerini geriye doğru inceleyin.
'ilkiydi' sözcüğü 'günlüklerin ilki' belirtili isim tamlamasının tamlananıdır. Bu tamlamanın tamlayanı olan 'günlüklerin' kelimesi ise 'dedemin gençlik yıllarında tuttuğu' sıfat-fiil grubuyla nitelenmiştir.
İsim tamlamaları ve fiilimsi grupları bir bütün oluşturur ve ögeler bulunurken bölünemez.
3
Bütünleşik yapıyı tek bir öge olarak tespit edin.
'dedemin gençlik yıllarında tuttuğu günlüklerin ilkiydi' ifadesinin tamamı cümlenin yüklemidir.
Gruptan herhangi bir kelimenin ayrılması söz öbeğinin bölünmezliği kuralına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögeleri belirlenirken isim tamlamaları, sıfat tamlamaları ve fiilimsi grupları gibi söz öbeklerinin bölünemezliği.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Klasik Türk müziğinin eşsiz örneklerini barındıran bu geniş arşiv, geçmişin seslerini günümüze taşıyan önemli bir kültür hazinesidir.

Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: geçmişin seslerini günümüze taşıyan önemli bir kültür hazinesidir

Cevap

geçmişin seslerini günümüze taşıyan önemli bir kültür hazinesidir
Cümlede yüklem görevindeki 'kültür hazinesidir' sözü, belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tamlamanın önüne gelen 'geçmişin seslerini günümüze taşıyan' sıfat-fiil grubu ile 'önemli' ve 'bir' sıfatları, tamlamayı niteleyen ve belirten sıfat görevindedir. Dil bilgisi kurallarına göre sıfat ve isim tamlamaları ile fiilimsi grupları cümlenin ögeleri bulunurken bölünemez. Dolayısıyla bu söz öbeğinin tamamı olan 'geçmişin seslerini günümüze taşıyan önemli bir kültür hazinesidir' kısmı cümlenin yüklemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı ve bu yargıyı taşıyan tamlamayı belirleme.
'kültür hazinesi' belirtisiz isim tamlamasının cümlenin yargı bildiren temel ögesi olduğu saptanır.
Yüklemi doğru bulmak için öncelikle yargının üzerinde yoğunlaştığı çekimli unsuru veya ek fiil almış ismi bulmak gerekir.
2
Yüklemi niteleyen sıfat-fiil gruplarını ve sıfatları tespit ederek yüklemin sınırlarını belirleme.
'kültür hazinesi' tamlamasının önündeki 'bir', 'önemli' sıfatları ile 'geçmişin seslerini günümüze taşıyan' sıfat-fiil grubu belirlenir.
İsim ve sıfat tamlamaları ile fiilimsi grupları cümlenin ögeleri bulunurken ayrılmaz bir bütün oluşturur.
3
Özne ve yüklem sınırını netleştirerek yüklemi tam olarak ortaya çıkarma.
Özne olan 'Klasik Türk müziğinin eşsiz örneklerini barındıran bu geniş arşiv' bölümü ayrıldıktan sonra geriye kalan tüm ifadenin yüklem olduğu kesinleşir.
Cümlenin temel ögeleri olan özne ve yüklem doğru belirlendiğinde cümlenin tamamı anlamlı bir şekilde iki ana gruba ayrılmış olur.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögeleri bulunurken isim ve sıfat tamlamaları, sıfat-fiil grupları gibi söz öbekleri bölünemez; yüklem bir söz öbeğinden oluşuyorsa tamamı yüklem olarak alınmalıdır.
Soru 8Soru →

Modern insanın doğaya karşı giriştiği amansız mücadele, kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir sonun başlangıcıdır.

Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir sonun başlangıcıdır

Cevap

kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir sonun başlangıcıdır
Doğru cevap, cümlenin yüklemini tam ve bölünmemiş bir söz öbeği olarak ele alan ifadedir. Cümledeki 'sonun başlangıcı' öbeği belirtili isim tamlamasıdır. Bu tamlamanın tamlayanı olan 'sonun' sözcüğü, 'kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir' sıfat-fiil ve sıfat grubuyla nitelenmiştir. Türkçe dil bilgisinde tamlamalar ve bunları niteleyen sıfat/sıfat-fiil grupları cümlenin ögeleri bulunurken bölünemez. Dolayısıyla, bu söz grubunun tamamı yüklem görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini bulmak için cümlenin genel anlamını ve yargı bildiren unsurunu belirleyin.
Cümledeki ana yargı 'başlangıcıdır' sözcüğü etrafında şekillenmektedir.
Yüklem, cümlede yargıyı üstlenen temel ögedir.
2
Yüklem olan sözcüğün bir söz öbeğinin (tamlama, fiilimsi grubu, deyim vb.) parçası olup olmadığını inceleyin.
'başlangıcıdır' sözcüğünün 'sonun başlangıcı' şeklinde bir belirtili isim tamlaması oluşturduğu görülür.
Türkçede cümlenin ögeleri bulunurken tamlamalar ve söz öbekleri bölünemez.
3
İsim tamlamasının unsurlarına bağlı olan sıfat veya sıfat-fiil gruplarını tespit edin.
Tamlayan olan 'sonun' sözcüğü, 'kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir' sıfat-fiil grubu ile nitelenmiştir. Bu sıfat-fiil grubu da bölünemez.
Tamlayanı niteleyen tüm sıfat ve sıfat-fiil grupları, isim tamlaması ile birlikte tek bir öge (yüklem) oluşturur. Bu durumda doğru yüklem 'kendi elleriyle hazırladığı sessiz bir sonun başlangıcıdır' şeklindedir.

Anahtar Kavram

Yüklemin belirlenmesinde söz öbeklerinin ve tamlamaların bölünmezliği kuralı.
Tahmini Süre:2m 0s
Yüklem Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin