Examkin

Ulama

2 soru

Soru 1Soru →

Ulama; Türkçe kelimelerin sonunda bulunan ünsüz harflerin, kendilerinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan kelimelere bağlanarak okunmasıdır. Ancak kelimeler arasında herhangi bir noktalama işareti varsa ulama yapılamaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dün akşam eve geç geldim.

Cevap

Ulama kuralına uygun olan ve kelimeleri arasında herhangi bir noktalama işareti bulunmayan 'Dün akşam eve geç geldim.' ifadesidir.
Doğru seçenekte yer alan 'Dün akşam eve geç geldim.' cümlesinde, 'Dün' kelimesi ünsüzle ('n') bitmiş ve ardından gelen 'akşam' kelimesi ünlüyle ('a') başlamıştır. Aynı şekilde 'akşam' kelimesi ünsüzle ('m') bitip 'eve' kelimesi ünlüyle ('e') başlamıştır. Kelimeler arasında herhangi bir noktalama işareti de bulunmadığı için bu geçişlerde ulama gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Ulama kuralını ve istisnasını hatırlayın.
Ulama için bir kelimenin ünsüzle bitip sonraki kelimenin ünlüyle başlaması gerekir. Ayrıca iki kelime arasında virgül gibi bir noktalama işareti olmamalıdır.
Sorunun doğru çözülebilmesi için temel kuralın ve engelleyici durumların bilinmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki kelime geçişlerini ve noktalama işaretlerini analiz edin.
Seçeneklerin çoğunda ünsüz-ünlü geçişi olmasına rağmen kelimelerin arasında virgül olduğu görülür. Sadece bir seçenekte noktalama işareti engeline takılmayan ünsüz-ünlü geçişleri mevcuttur.
Hatalı seçenekleri eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.
3
Doğru geçişleri barındıran cümleyi tespit edin.
'Dün akşam eve geç geldim.' cümlesinde 'Dün' kelimesi ünsüzle bitip 'akşam' kelimesi ünlüyle başlamış (Dün_akşam); 'akşam' kelimesi ünsüzle bitip 'eve' kelimesi ünlüyle başlamıştır (akşam_eve). Arada noktalama işareti olmadığı için ulama gerçekleşmiştir.
Tespit edilen geçişlerin ulama tanımına eksiksiz uyduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Ulama ve ulama üzerinde noktalama işaretlerinin etkisi
Soru 2Soru →

Türkçede ünsüzle biten bir kelimenin son harfi, kendinden sonra gelen ve ünlüyle başlayan kelimenin ilk harfine bağlanarak okunur. Buna 'ulama' denir. Ancak kelimeler arasında herhangi bir noktalama işaretinin bulunması ulamayı engeller.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük gelmesine rağmen noktalama işareti nedeniyle ulama gerçekleşmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhtiyar, elindeki bastondan destek alarak dik yokuşu yavaşça tırmandı.

Cevap

İhtiyar, elindeki bastondan destek alarak dik yokuşu yavaşça tırmandı.
İhtiyar, elindeki bastondan destek alarak dik yokuşu yavaşça tırmandı. cümlesinde 'İhtiyar' kelimesi ünsüzle ('r') bitmiş, ardından gelen 'elindeki' kelimesi ise ünlüyle ('e') başlamıştır. Aralarında virgül bulunmasaydı 'İhtiyar elindeki' şeklinde ulama yapılabilirdi. Ancak virgül işareti bu ulamayı engellemiştir. Cümledeki diğer ses olaylarından 'destek alarak' kelimeleri arasında ise herhangi bir engel olmadığı için ulama gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Ulama kuralını ve ulamayı engelleyen durumu belirleme.
Ulama olabilmesi için ilk kelimenin ünsüzle bitip ikinci kelimenin ünlüyle başlaması gerekir. Ancak bu iki kelime arasında virgül gibi bir noktalama işareti varsa ulama yapılamaz.
Soruda noktalama işaretinin ulamayı engellediği durumu bulmamız istendiği için bu kural temel alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki noktalama işaretlerinin (virgüllerin) iki yanındaki kelimelerin son ve ilk harflerini inceleme.
Doğru seçenekteki 'İhtiyar, elindeki' kelimelerinde 'İhtiyar' kelimesinin ünsüzle ('r') bittiği, 'elindeki' kelimesinin ünlüyle ('e') başladığı ve aralarında virgül olduğu görülür.
Ulamanın hangi noktada engellendiğini kesinleştirmek için harf analizinin yapılması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki virgüllerin ulamayı engelleyip engellemediğini kontrol etme.
Diğer seçeneklerdeki virgüllerin bulunduğu yerlerde ünsüz-ünlü karşılaşması yoktur (örneğin ünlü-ünsüz veya ünsüz-ünsüz karşılaşması vardır). Bu yüzden o cümlelerde virgül olmasa bile zaten ulama yapılamazdı.
Çeldiricilerin elenmesi ve doğru cevabın tek olduğunun doğrulanması için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ulama ve ulamanın gerçekleşmesini engelleyen durumlar (noktalama işaretleri)
Ulama Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin